1
00:00:10,720 --> 00:00:13,320
Speaker 1: Goedemorgen en goed dat je luistert naar de podcast Ochtendnieuws

2
00:00:13,360 --> 00:00:19,000
Speaker 1: op vrijdag 27 februari 2026. De laatste werkdag van de maand, dat

3
00:00:19,040 --> 00:00:21,320
Speaker 1: er maar wel, en bijna weekend. En naast mij, want

4
00:00:21,340 --> 00:00:23,350
Speaker 1: het is vrijdag, Nina van den Dungen. Goedemorgen

5
00:00:23,940 --> 00:00:27,520
Speaker 2: en ook de laatste dag weer, laatste werkdag van februari. Ja,

6
00:00:27,800 --> 00:00:30,850
Speaker 2: dat zei ik al, van de maand. Ja, gelijk

7
00:00:32,810 --> 00:00:36,630
Speaker 1: Goedemorgen. Het is zes uur deze ochtend. Hele week avondspits gedaan.

8
00:00:36,670 --> 00:00:37,850
Speaker 1: Ochtendspitsje erbij nog.

9
00:00:37,870 --> 00:00:39,610
Speaker 2: Weet je hoe wij dat hier op de vloer noemen?

10
00:00:39,750 --> 00:00:41,090
Speaker 2: De graveyard shift.

11
00:00:41,110 --> 00:00:41,530
Speaker 1: Dat je van

12
00:00:41,550 --> 00:00:43,780
Speaker 2: de avond naar de hele vroege ochtend door tikt

13
00:00:43,860 --> 00:00:45,379
Speaker 1: Je hebt ook op werk geslapen, of niet?

14
00:00:45,800 --> 00:00:46,120
Speaker 2: Nee.

15
00:00:46,140 --> 00:00:48,280
Speaker 1: Maar het scheelt niet veel. Nee, het scheelt niet veel. Oké,

16
00:00:48,300 --> 00:00:50,160
Speaker 1: we gaan je het laatste nieuws brengen. Alles wat je

17
00:00:50,180 --> 00:00:51,699
Speaker 1: moet weten om je werkdag goed te beginnen. Wat hebben

18
00:00:51,720 --> 00:00:52,420
Speaker 1: we allemaal?

19
00:00:52,460 --> 00:00:55,230
Speaker 2: Nou, het datalek bij Odido. Dat blijft natuurlijk maar daarover gaan.

20
00:00:55,240 --> 00:00:57,510
Speaker 2: Want het wordt ook steeds groter. Want wat blijkt nu,

21
00:00:57,630 --> 00:01:01,510
Speaker 2: RTL Nieuws zegt dat er ook... BSN-nummers toch wel zijn gelekt.

22
00:01:01,550 --> 00:01:03,510
Speaker 2: Terwijl er was echt sprake van, zei Odido, dat dat

23
00:01:03,550 --> 00:01:06,730
Speaker 2: niet zo was. Dat was niet... Jad door de hackers,

24
00:01:06,770 --> 00:01:08,630
Speaker 2: maar het ligt dus wel degelijk op straat. Dus de

25
00:01:08,650 --> 00:01:13,590
Speaker 2: autoriteit persoonsgegevens eist daar opheldering over. En autofabrikanten zijn mogelijk

26
00:01:13,640 --> 00:01:17,700
Speaker 2: al veel eerder begonnen... met al die geheime prijsafspraken in

27
00:01:17,720 --> 00:01:21,919
Speaker 2: het Dieselgate-schandaal. Blijkt allemaal nu uit onderzoek van Follow the Money.

28
00:01:21,959 --> 00:01:23,740
Speaker 2: We spreken zo meteen met de auteur van het stuk.

29
00:01:23,760 --> 00:01:25,259
Speaker 1: We geven je inzicht in de dag die komt hier

30
00:01:25,280 --> 00:01:27,940
Speaker 1: op BNR. Nederland, het Binnenhof, de rest van de wereld...

31
00:01:27,680 --> 00:01:29,560
Speaker 1: en de vliegende start van je werktacht... die beginnen we

32
00:01:29,580 --> 00:01:34,220
Speaker 1: vandaag in Pakistan en Afghanistan. Want Pakistan heeft de Taliban

33
00:01:34,280 --> 00:01:39,179
Speaker 1: in Afghanistan... Oorlog verklaart een open war. De twee buurlanden

34
00:01:39,220 --> 00:01:42,290
Speaker 1: zijn al dagenlang in een bloederige strijd... met elkaar verwikkeld,

35
00:01:42,330 --> 00:01:45,750
Speaker 1: waarbij dus dodelijke aanvallen... over en weer worden uitgevoerd. En

36
00:01:45,770 --> 00:01:49,090
Speaker 1: de Pakistanse minister van Defensie schrijft op X... dat ons

37
00:01:49,110 --> 00:01:50,580
Speaker 1: geduld zijn limiet heeft bereikt

38
00:01:50,970 --> 00:01:54,500
Speaker 2: En de Pakistanse premier Sharif waarschuwt nu... dat de strijdkrachten

39
00:01:54,520 --> 00:01:57,680
Speaker 2: van zijn land ten volle in staat zijn... om elke

40
00:01:57,720 --> 00:01:59,920
Speaker 2: agressieve ambitie de kop in te drukken. Dus het is

41
00:01:59,980 --> 00:02:04,120
Speaker 2: echt ook wel oorlogstaal die wordt... Eerder kwamen er volgens

42
00:02:04,140 --> 00:02:08,830
Speaker 2: de Afghaanse defensieminister... al 55 Pakistanse soldaten om. En ook acht

43
00:02:08,850 --> 00:02:13,690
Speaker 2: Afghaanse strijders om. Pakistan meldde 133 strijders te hebben gedood. Het

44
00:02:13,710 --> 00:02:17,510
Speaker 2: Pakistanse leger heeft ook aanvallen uitgevoerd... op de Afghaanse hoofdstad, Kabul.

45
00:02:18,090 --> 00:02:21,010
Speaker 2: En de escalatie komt dus nu na een slepende strijd...

46
00:02:20,669 --> 00:02:22,340
Speaker 2: die al maanden aan de gang is. En dat is

47
00:02:22,380 --> 00:02:25,419
Speaker 2: vooral aan de grens tussen de twee landen. Sinds oktober

48
00:02:25,460 --> 00:02:29,639
Speaker 2: zijn er al gevechten over en weer... waarbij zeker 70 mensen omkwamen.

49
00:02:29,680 --> 00:02:33,320
Speaker 2: Grensovergangen zijn nu ook voor het grootste deel dicht. Pakistan

50
00:02:33,340 --> 00:02:36,750
Speaker 2: zegt dat Afghanistan te weinig doet... tegen de militante groeperingen

51
00:02:36,790 --> 00:02:41,530
Speaker 2: die allerlei aanslagen plegen... op het Pakistanse grondgebied. Taliban ontkent dat.

52
00:02:41,790 --> 00:02:45,380
Speaker 2: Eerder probeerde Qatar al te bemiddelen, Turkije ook... Er waren

53
00:02:45,400 --> 00:02:48,720
Speaker 2: ook meerdere onderhandelingsrondes. Er was zelfs even een staakt het vuren.

54
00:02:48,740 --> 00:02:50,780
Speaker 2: Maar dat is duidelijk dus tot geen oplossing gekomen. En

55
00:02:50,820 --> 00:02:52,970
Speaker 2: nu is de situatie serieus aan het escaleren

56
00:02:53,360 --> 00:02:55,220
Speaker 1: Ja, veel onduidelijkheid over nog. We blijven dat voor je

57
00:02:55,240 --> 00:02:58,300
Speaker 1: in de gaten houden. En de hele ochtend updates daarover,

58
00:02:58,340 --> 00:03:01,350
Speaker 1: mocht dat nodig zijn. Ander nieuws komt tot eigen land.

59
00:03:01,389 --> 00:03:04,130
Speaker 1: Want gemeenten zijn weer veel actiever bezig met het kopen

60
00:03:04,169 --> 00:03:07,510
Speaker 1: van grond. Bewijs daarvoor is de massale inzet van het

61
00:03:07,550 --> 00:03:11,950
Speaker 1: zogeheten voorkeursrecht... dat eigenaren van grond verplicht om die grond...

62
00:03:11,830 --> 00:03:14,160
Speaker 1: eerst aan de gemeente aan te bieden als ze willen verkopen.

63
00:03:14,780 --> 00:03:18,660
Speaker 1: Gemeenten kochten de afgelopen jaren ook jaarlijks meer grond dan voor 2019.

64
00:03:18,500 --> 00:03:23,870
Speaker 1: Blijkt allemaal uit onderzoek van BNR. Samen met vastgoedadviseur Seffels.

65
00:03:23,910 --> 00:03:28,609
Speaker 1: Bart van Rijswijk is van de BNR onderzoeksredactie. Bart, goedemorgen. Goedemorgen.

66
00:03:28,650 --> 00:03:31,389
Speaker 1: Grondhandel dus, de horror uit de financiële crisis. Wat is

67
00:03:31,410 --> 00:03:34,640
Speaker 1: de reden dat de gemeenten nu dat voorkeursrecht maar weer

68
00:03:35,160 --> 00:03:35,920
Speaker 1: massaal inzetten?

69
00:03:37,500 --> 00:03:40,270
Speaker 3: Nou, dat duidt er natuurlijk op dat ze eigenlijk weer

70
00:03:40,310 --> 00:03:44,950
Speaker 3: meer grond willen. In ieder geval beter willen kunnen beslissen

71
00:03:44,990 --> 00:03:47,840
Speaker 3: wat er met die grond gaat gebeuren. Wat er precies

72
00:03:47,860 --> 00:03:51,540
Speaker 3: op gebouwd gaat worden. Een stukje meer regie. Als je

73
00:03:51,580 --> 00:03:53,990
Speaker 3: de grond bezit, dan kun je bijvoorbeeld ook afspraken maken

74
00:03:54,000 --> 00:03:59,630
Speaker 3: met projectontwikkelaars. over betaalbare koopwoningen, over sociale huur... een bepaald

75
00:03:59,670 --> 00:04:02,850
Speaker 3: percentage afdwingen. Dus dat is eigenlijk de reden dat de

76
00:04:02,910 --> 00:04:07,210
Speaker 3: gemeenten weer actiever zijn geworden. En dat heeft natuurlijk alles

77
00:04:07,250 --> 00:04:08,610
Speaker 3: te maken met de woningnood.

78
00:04:08,650 --> 00:04:11,430
Speaker 1: Ja, precies. Dus die gemeente heeft dan plannen met die grond.

79
00:04:11,470 --> 00:04:16,430
Speaker 1: Dan moet die eigenaar als eerste aanbod doen aan de gemeente...

80
00:04:16,150 --> 00:04:17,770
Speaker 1: om dat te kunnen kopen. Weten we hoe vaak dat

81
00:04:17,790 --> 00:04:19,630
Speaker 1: ook daadwerkelijk leidt tot een aankoop?

82
00:04:21,060 --> 00:04:24,520
Speaker 3: Nou ja, wat natuurlijk eigenlijk ook al in de intro

83
00:04:24,560 --> 00:04:29,380
Speaker 3: werd gezegd... die inzet van het voorkeursrecht is echt geëxplodeerd.

84
00:04:29,420 --> 00:04:32,360
Speaker 3: Als je kijkt naar bijvoorbeeld hoe vaak het nu wordt gebruikt...

85
00:04:32,000 --> 00:04:36,810
Speaker 3: bijna driekwart van de gevallen sinds 1990... vond plaats in de

86
00:04:36,850 --> 00:04:40,270
Speaker 3: afgelopen vijf jaar. En dan heb je het echt over

87
00:04:40,290 --> 00:04:43,890
Speaker 3: iets van 13.000 hectare grond. Dat betekent natuurlijk nog niet dat

88
00:04:43,930 --> 00:04:51,310
Speaker 3: de gemeente die grond... een soort eerste recht van koop afdwingen.

89
00:04:51,350 --> 00:04:54,020
Speaker 3: Maar kijk je naar kadassengegevens, dan zie je ook wel...

90
00:04:53,880 --> 00:05:00,300
Speaker 3: dat gemeenten steeds vaker een kopende partij zijn. Het is

91
00:05:00,320 --> 00:05:03,320
Speaker 3: alleen wel een beetje lastig in te schatten... hoeveel grond

92
00:05:03,339 --> 00:05:07,310
Speaker 3: het gaat, omdat gemeenten die aankoop van grond... niet altijd

93
00:05:07,350 --> 00:05:09,770
Speaker 3: onder hun eigen naam doen... maar vaak ook met een

94
00:05:09,810 --> 00:05:14,370
Speaker 3: soort van losstaand bv'tje ervoor... Ja, die zijn moeilijk op

95
00:05:14,390 --> 00:05:15,130
Speaker 3: te snoren, zeg maar

96
00:05:15,310 --> 00:05:16,950
Speaker 1: Ja, maar het voordeel voor de gemeente is dat ze

97
00:05:16,970 --> 00:05:19,460
Speaker 1: dan hopen... dat ze een beetje een aantrekkelijke prijs daarvoor

98
00:05:19,500 --> 00:05:23,000
Speaker 1: weten te krijgen. Zodat ze bijvoorbeeld ook de prijzen van

99
00:05:23,040 --> 00:05:24,880
Speaker 1: die te bouwen woningen... dat ze die ook beperkt weten

100
00:05:24,900 --> 00:05:30,250
Speaker 1: te houden. Ja, nou weet ik, ik zei het al, grondbeleid...

101
00:05:29,770 --> 00:05:33,690
Speaker 1: een soort horror uit de financiële crisis bij veel gemeenten.

102
00:05:33,730 --> 00:05:37,180
Speaker 1: Jarenlang waren gemeenten daar terughoudend mee. Ik geloof bijvoorbeeld dat

103
00:05:37,220 --> 00:05:40,180
Speaker 1: de VNG, de Vereniging Nederlandse Gemeenten... nu weer actief grondbeleid

104
00:05:40,200 --> 00:05:43,210
Speaker 1: aan het promoten is. Waarom zie je een soort omslag daarin?

105
00:05:44,860 --> 00:05:47,960
Speaker 3: Het kabinet wil het ook natuurlijk. Ook in het laatste coalitieakkoord.

106
00:05:47,980 --> 00:05:50,760
Speaker 3: Het is eigenlijk al een wens van opeenvolgende kabinetten. Dat

107
00:05:50,810 --> 00:05:55,430
Speaker 3: gemeenten weer te actiever worden op de grondmarkt. En met

108
00:05:55,450 --> 00:05:57,909
Speaker 3: het voorkeursrecht kan er dus ook een beetje een soort iets.

109
00:05:58,210 --> 00:06:00,350
Speaker 3: Het is meer een marktconforme prijs. Maar je kunt in

110
00:06:00,370 --> 00:06:03,529
Speaker 3: ieder geval wel speculanten tegen gaan. En dat is eigenlijk

111
00:06:03,570 --> 00:06:08,729
Speaker 3: ook een wens. Niet alleen van projectontwikkelaars. Want die hebben

112
00:06:08,770 --> 00:06:12,040
Speaker 3: ook baat bij relatief goedkope grond. Want dan kun je ook...

113
00:06:12,380 --> 00:06:16,560
Speaker 3: goedkopere huizen afleveren, is het afzetrisico een stuk kleiner. Dat

114
00:06:16,600 --> 00:06:19,320
Speaker 3: is natuurlijk ook een wens van de politiek... die vaak

115
00:06:19,420 --> 00:06:26,100
Speaker 3: tandenknarsend heeft moeten toezien... dat projectontwikkelaars grond voor veel geld kochten...

116
00:06:25,100 --> 00:06:31,990
Speaker 3: en voor nog meer geld konden verkopen. Dus na de

117
00:06:32,020 --> 00:06:36,469
Speaker 3: financiële crisis was er koud watervrees bij gemeenten... en dat

118
00:06:36,510 --> 00:06:37,890
Speaker 3: begint nu een beetje weg te eppen.

119
00:06:38,170 --> 00:06:40,410
Speaker 1: Nou, grondbeleid dus terug van weg geweest. Dank je wel,

120
00:06:40,430 --> 00:06:43,470
Speaker 1: Bart van Rijswijk van de BNR-onderzoeksredactie. In de ochtendspit praten

121
00:06:43,510 --> 00:06:45,670
Speaker 1: we nog verder met Frank ten Haven. Hij is lid

122
00:06:45,690 --> 00:06:48,440
Speaker 1: van het expertteam woningbouw bij de RVO, de Rijksdienst voor

123
00:06:48,460 --> 00:06:50,580
Speaker 1: onderneming in Nederland. Daar hebben we het over de voor-

124
00:06:50,600 --> 00:06:53,979
Speaker 1: en nadelen, de risico's ook van dat grondbeleid. En ook

125
00:06:54,000 --> 00:06:55,480
Speaker 1: wat daar, nou ja, dit was natuurlijk eigenlijk maar een

126
00:06:55,520 --> 00:06:57,640
Speaker 1: deeltje daaruit, hè, dat we voorkeursrechten spelen nog meer op

127
00:06:57,660 --> 00:06:59,820
Speaker 1: dat dossier. Het hele verhaal van de hand van Bart

128
00:06:59,860 --> 00:07:03,849
Speaker 1: kan je lezen via bnr.nl en de BNR-app. MUZIEK En

129
00:07:03,870 --> 00:07:05,550
Speaker 1: dan zijn er twee dingen zeker in het leven. Dat

130
00:07:05,589 --> 00:07:09,250
Speaker 1: je belasting moet betalen. Zondag aangifte doen, hè. En dat

131
00:07:09,290 --> 00:07:12,970
Speaker 1: je doodgaat. Alleen doodgaan hoeft niet meer in stilte. Want

132
00:07:12,990 --> 00:07:15,270
Speaker 1: je moet niet raar opkijken als je binnenkort dit hoort...

133
00:07:15,070 --> 00:07:20,560
Speaker 1: als je langs zo'n urnemuur loopt.

134
00:07:20,600 --> 00:07:21,000
Speaker 2: Wat er

135
00:07:21,040 --> 00:07:29,020
Speaker 1: precies speelt, hoor je over een minuutje of dertien. Ochtendnieuws.

136
00:07:30,920 --> 00:07:36,100
Speaker 2: Naast persoonsgegevens zoals namen, bankrekeningnummers, woonplaatsen... adressen blijken er bij

137
00:07:36,120 --> 00:07:40,460
Speaker 2: het datalek bij Odido... ook allerlei BSN-nummers te zijn buitgemaakt.

138
00:07:40,500 --> 00:07:44,120
Speaker 2: De burgerservice-nummers, dat blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws. Odido

139
00:07:44,160 --> 00:07:47,179
Speaker 2: zei eerder dat er geen BSN-nummers bij het lek zaten.

140
00:07:47,220 --> 00:07:50,340
Speaker 2: Maar ja, dat blijkt dus niet waar. De autoriteit persoonsgegevens

141
00:07:50,400 --> 00:07:54,220
Speaker 2: eist nu opheldering van Odido. Klantgegevens zouden ook mogelijk te

142
00:07:54,280 --> 00:07:57,000
Speaker 2: lang bewaard zijn gebleven... En dan kan je dus dit

143
00:07:57,020 --> 00:08:01,410
Speaker 2: soort enorme datalekken krijgen... met tussen de 6 en 8 miljoen gegevens

144
00:08:01,450 --> 00:08:04,750
Speaker 2: van Nederlanders die zijn gelekt. We gaan over praten met

145
00:08:04,790 --> 00:08:08,190
Speaker 2: Menno Weij, privacyadvocaat bij de Data Lawyers. Menno, goedemorgen.

146
00:08:08,230 --> 00:08:09,369
Speaker 4: Goedemorgen Nina en Iwan.

147
00:08:09,390 --> 00:08:12,810
Speaker 2: Ja, de zaak was natuurlijk al serieus. En nu dus

148
00:08:12,890 --> 00:08:16,300
Speaker 2: die BSN-nummers. Ja, dat is iets wat niemand fijn vindt.

149
00:08:16,320 --> 00:08:17,740
Speaker 2: Als je BSN-nummers er ook nog bij staan.

150
00:08:18,060 --> 00:08:20,560
Speaker 4: Nee, die mag je rustig in een van de hoogste

151
00:08:20,600 --> 00:08:24,160
Speaker 4: categorieën scharen. Het is een uniek nummer, je kunt het

152
00:08:24,180 --> 00:08:26,900
Speaker 4: maar één keer krijgen. Een paspoort in een rijwijs doet pijn,

153
00:08:26,920 --> 00:08:29,540
Speaker 4: maar dat verloopt een keer... dat vervang je een keer,

154
00:08:29,560 --> 00:08:30,360
Speaker 4: dan verandert dat.

155
00:08:30,380 --> 00:08:32,440
Speaker 2: Maar daar staat ook je BSN-nummer op, dus dan denk je... ja,

156
00:08:32,480 --> 00:08:34,180
Speaker 2: als je paspoort op straat ligt, dan is het toch

157
00:08:34,210 --> 00:08:34,569
Speaker 2: al bekend.

158
00:08:34,620 --> 00:08:37,230
Speaker 4: Ja, nu gaat het bij Odiro meer om wat coördinaten

159
00:08:37,250 --> 00:08:38,730
Speaker 4: van je paspoort. Dus we hebben niet echt

160
00:08:38,750 --> 00:08:38,809
Speaker 2: de

161
00:08:38,850 --> 00:08:44,510
Speaker 4: hele kopieën. Maar je BSN-nummer verandert dus nooit. En die

162
00:08:44,530 --> 00:08:46,670
Speaker 4: mag ook niet zomaar verwerkt worden. Dus daar zitten hele

163
00:08:46,690 --> 00:08:49,240
Speaker 4: strenge eisen aan. Het moet eigenlijk gewoon in de wet staan.

164
00:08:49,250 --> 00:08:53,640
Speaker 4: Zelfs toestemming is eigenlijk niet genoeg. En daarmee is natuurlijk

165
00:08:53,660 --> 00:08:58,160
Speaker 4: de kans dat het allemaal nog echter lijkt... als cybercuminele,

166
00:08:58,200 --> 00:08:59,660
Speaker 4: nu het ook op straat ligt voor een deel... het

167
00:08:59,679 --> 00:09:03,490
Speaker 4: is begonnen helaas. De kans dat het nog echter lijkt

168
00:09:03,510 --> 00:09:07,579
Speaker 4: dat iemand zich vanuit een bank voordoet... Dus het is

169
00:09:07,780 --> 00:09:08,179
Speaker 4: vaak ook

170
00:09:08,220 --> 00:09:09,620
Speaker 2: iets om naar overheden

171
00:09:09,660 --> 00:09:12,250
Speaker 4: binnen te komen. Dus in de mix van al die

172
00:09:12,270 --> 00:09:15,729
Speaker 4: gegevens en deze erbovenop is pijnlijk. En

173
00:09:15,750 --> 00:09:18,770
Speaker 1: nog pijnlijker. Het gaat om met name ondernemers. Die hebben

174
00:09:18,790 --> 00:09:21,959
Speaker 1: een BTW-nummer. En vroeger was dat gelijk aan je BSN-nummer.

175
00:09:21,980 --> 00:09:24,340
Speaker 1: Dus je BTW-nummer, als dat gelekt is van een paar

176
00:09:24,360 --> 00:09:26,300
Speaker 1: jaar geleden... is dat je BSN-nummer tegelijk. Het

177
00:09:26,320 --> 00:09:29,679
Speaker 4: gaat met name om ZZP'ers, dat soort partijen. Dat is

178
00:09:29,700 --> 00:09:33,400
Speaker 4: dus afgeschaft. Maar zoals Maxima zou zeggen, wel een beetje

179
00:09:33,460 --> 00:09:37,390
Speaker 4: dom van Odido... dat je dit... Dit had je natuurlijk,

180
00:09:37,410 --> 00:09:38,630
Speaker 4: je had je opaf moeten zijn met...

181
00:09:38,750 --> 00:09:39,670
Speaker 2: Oh, wacht even, dat kan

182
00:09:39,690 --> 00:09:40,550
Speaker 4: er echt wel tussen zitten.

183
00:09:40,590 --> 00:09:43,030
Speaker 2: Dat is echt heel erg pijnlijk, dat Odido zegt... Nee,

184
00:09:43,070 --> 00:09:45,510
Speaker 2: er zitten geen BSN-nummers tussen. Denk je dat ze dat

185
00:09:45,550 --> 00:09:50,030
Speaker 2: niet wisten? Of is dit... Is hier gewoon gelogen?

186
00:09:50,070 --> 00:09:53,710
Speaker 4: Nou, ik mag hopen het eerste, maar er zijn meer aanwijzingen.

187
00:09:53,730 --> 00:09:57,730
Speaker 4: Dus dat ze het niet wisten... Aantekeningen van jou en

188
00:09:57,750 --> 00:10:00,670
Speaker 4: mij als wij met ze bellen over onze gesteldheid. Zijn

189
00:10:00,690 --> 00:10:03,510
Speaker 4: we misschien onder invloed? Het gaat niet zo goed met ons.

190
00:10:03,550 --> 00:10:05,880
Speaker 4: We zitten financieel in problemen. Dat is natuurlijk ook één

191
00:10:05,900 --> 00:10:10,380
Speaker 4: of twee dagen geleden bekend geworden. En daar heeft Odile

192
00:10:10,400 --> 00:10:11,920
Speaker 4: van gezegd... dat wisten we eigenlijk niet dat het in

193
00:10:11,940 --> 00:10:13,660
Speaker 4: dat lek zat. Ik denk dat ze zich dit gewoon

194
00:10:13,679 --> 00:10:17,730
Speaker 4: totaal niet gerealiseerd hebben. Of... de link niet hebben gemaakt met... oh,

195
00:10:17,770 --> 00:10:21,050
Speaker 4: wacht even, een tijdje geleden was dat BTW-nummer... ook nog

196
00:10:21,070 --> 00:10:21,950
Speaker 4: een BSN-nummer.

197
00:10:21,990 --> 00:10:24,110
Speaker 2: Ja, oké. En denk je dat als Odido dit wel

198
00:10:24,150 --> 00:10:26,990
Speaker 2: had geweten... dat het misschien een andere afweging had gemaakt...

199
00:10:26,690 --> 00:10:29,870
Speaker 2: in het betalen aan de hackers? Want de deadline was gisterochtend.

200
00:10:29,910 --> 00:10:31,850
Speaker 4: Nou, dat vraag ik me wel af. Kijk, ze zitten

201
00:10:31,910 --> 00:10:35,309
Speaker 4: er volgens mij vrij principieel in... en zeggen in een

202
00:10:35,350 --> 00:10:39,410
Speaker 4: officieel statement... dat het advies van alle experts is niet betalen.

203
00:10:39,480 --> 00:10:41,720
Speaker 4: Er zijn hier heel duidelijk twee lijnen. Er zijn experts

204
00:10:41,740 --> 00:10:43,500
Speaker 4: die roepen, ook bij jullie, je moet niet betalen. Er

205
00:10:43,520 --> 00:10:46,420
Speaker 4: zijn experts die roepen, ook bij jullie... Je moet wel betalen.

206
00:10:46,460 --> 00:10:50,819
Speaker 4: Ik zit overigens ook in die categorie. In wel betalen?

207
00:10:50,860 --> 00:10:54,640
Speaker 4: De afweging. Met wie heb ik te maken? Waar gaat

208
00:10:54,660 --> 00:10:57,400
Speaker 4: het om? Welke gegevens zitten erin? En ik leg de optie.

209
00:10:57,480 --> 00:11:00,260
Speaker 4: Ik ben even geen overheid. Dat die naar buiten roept.

210
00:11:00,280 --> 00:11:03,200
Speaker 4: Wij onderhandelen niet met criminelen. Die snap ik. Maar Odido

211
00:11:03,220 --> 00:11:06,380
Speaker 4: is een commerciële instelling. Dus de afweging met leg ik

212
00:11:06,400 --> 00:11:10,770
Speaker 4: dit serieus op tafel... vanuit het belang van de echte gedupeerden...

213
00:11:10,190 --> 00:11:12,429
Speaker 4: als je dus hier in dit lek zit... tot en

214
00:11:12,450 --> 00:11:15,760
Speaker 4: met misschien wel je BSN-nummer... draait het om jouw gegevens,

215
00:11:15,800 --> 00:11:19,460
Speaker 4: Odido is daarvoor verantwoordelijk... dan vind ik dat je die

216
00:11:19,500 --> 00:11:22,280
Speaker 4: optie heel serieus op tafel moet leggen. En als je

217
00:11:22,320 --> 00:11:26,960
Speaker 4: dan je adviezen krijgt van mensen die ik respecteer... doe

218
00:11:26,980 --> 00:11:29,540
Speaker 4: het niet, maar dat is dus op basis van feiten...

219
00:11:29,100 --> 00:11:33,060
Speaker 4: wat die Odido kennelijk zelf ook niet weet. Daar vind

220
00:11:33,080 --> 00:11:35,540
Speaker 4: ik wel echt iets van. En zij zeggen, wij staan

221
00:11:35,580 --> 00:11:38,360
Speaker 4: voor de mensen, voor onze klanten... en onze gegevens, ook

222
00:11:38,400 --> 00:11:41,270
Speaker 4: in hun officiële statement gisteren. Maar dan denk ik, als

223
00:11:41,290 --> 00:11:43,350
Speaker 4: je echt daarvoor staat... dan doe je gewoon heel hard

224
00:11:43,390 --> 00:11:45,790
Speaker 4: je best. Leg je dit op tafel en in een

225
00:11:45,809 --> 00:11:48,880
Speaker 4: mix van gegevens... het schijnt op het laatst een half

226
00:11:48,910 --> 00:11:51,820
Speaker 4: miljoen geweest te zijn in het los geld. Misschien moet

227
00:11:51,840 --> 00:11:54,280
Speaker 4: je dan je ethische principes iets opzij zetten... en gewoon

228
00:11:54,360 --> 00:11:55,300
Speaker 4: echt aan je klanten denken.

229
00:11:55,340 --> 00:11:55,630
Speaker 1: Onbegrijpelijk

230
00:11:56,059 --> 00:11:58,119
Speaker 1: want die shiny hunters, die hackers... die zeggen dat we

231
00:11:58,140 --> 00:12:01,890
Speaker 1: de komende 16 dagen elke dag... een miljoen records uit een

232
00:12:01,910 --> 00:12:04,270
Speaker 1: database gaan lanceren. Gisteren hebben we de eerste gezien, vandaag

233
00:12:04,290 --> 00:12:07,750
Speaker 1: komt de tweede. En Odido laat die dus gewoon gebeuren...

234
00:12:07,390 --> 00:12:09,689
Speaker 1: terwijl voor een half miljoen of een miljoen... of desnoods

235
00:12:09,730 --> 00:12:14,520
Speaker 1: vijf of acht miljoen kan je het voorkomen. Hoe dan? Ja. Inderdaad,

236
00:12:14,559 --> 00:12:17,840
Speaker 1: principeel snap ik het. Je wil geen criminelen faciliteren. Je

237
00:12:17,860 --> 00:12:19,540
Speaker 1: wil je niet laten afpersen. Nee, natuurlijk niet. Aan de

238
00:12:19,559 --> 00:12:23,380
Speaker 1: andere kant, je laat nu gewoon elke dag klantdata lekken.

239
00:12:23,420 --> 00:12:26,000
Speaker 4: Hoe? Ja, totaal gestoord. Iwan, het laatste woord is er

240
00:12:26,020 --> 00:12:29,660
Speaker 4: toen nog niet over gezegd. En je kunt denk ik

241
00:12:29,700 --> 00:12:31,480
Speaker 4: wachten op dat er links of rechts... om een keer

242
00:12:31,580 --> 00:12:33,440
Speaker 4: partijen gaan opstaan en zeggen... we gaan iets met een

243
00:12:33,460 --> 00:12:33,920
Speaker 4: schadeclaim

244
00:12:33,940 --> 00:12:35,720
Speaker 2: doen. Ik wou zeggen, want dat is de volgende stap.

245
00:12:35,760 --> 00:12:38,300
Speaker 2: Als onze BSN-nummers zometeen op straat liggen en op het

246
00:12:38,330 --> 00:12:40,949
Speaker 2: darkweb staan... Dan is het eerste wat je gaat doen

247
00:12:40,990 --> 00:12:44,310
Speaker 2: uiteindelijk een massaclaim starten tegen Odido. In de hoop dat

248
00:12:44,350 --> 00:12:45,960
Speaker 2: het nog iets uit te halen

249
00:12:46,000 --> 00:12:49,179
Speaker 4: valt. Ik ben eigenlijk wel een beetje verrast. Ze zeggen

250
00:12:49,200 --> 00:12:51,420
Speaker 4: wel eens een advocaat die laat zich niet verrassen. Maar

251
00:12:51,440 --> 00:12:53,849
Speaker 4: verrast dat dat nog niet gebeurd is bij dat vorige hek.

252
00:12:55,350 --> 00:12:59,630
Speaker 4: Over dus kanker bij het bevolkingsonderzoek was dat vrij snel

253
00:12:59,650 --> 00:13:01,910
Speaker 4: het geval. Dit is eentje van een veel grotere orde,

254
00:13:01,929 --> 00:13:05,210
Speaker 4: maar het zou zomaar kunnen dat het ook nog gaat gebeuren.

255
00:13:05,250 --> 00:13:07,170
Speaker 4: Waar het dan om draait is natuurlijk, is er een

256
00:13:07,190 --> 00:13:10,550
Speaker 4: schending van de AVG? Ik denk met de optelsom dat

257
00:13:10,570 --> 00:13:13,650
Speaker 4: we daar wel ja tegen kunnen zeggen. Het is via

258
00:13:13,690 --> 00:13:16,670
Speaker 4: een omzeiling van protocollen zijn ze binnengekomen. Nou, Odido weet

259
00:13:16,710 --> 00:13:20,670
Speaker 4: helemaal niet welke gegevens in dat lek zitten... Dus ik

260
00:13:20,690 --> 00:13:23,250
Speaker 4: schat in, die schenning is er wel. Dat is tegenwoordig

261
00:13:23,290 --> 00:13:25,910
Speaker 4: niet genoeg. Je moet wel je schade aantonen. Dat is

262
00:13:25,929 --> 00:13:29,410
Speaker 4: door het hoofdste gerecht in Europa, het Europese Hof, gezegd.

263
00:13:29,490 --> 00:13:31,720
Speaker 4: Dus het zit hem in die aantoonbaarheid. Dat kan ook

264
00:13:31,900 --> 00:13:34,720
Speaker 4: zijn immateriële schade. Als ik heb zorg, ik heb angst.

265
00:13:35,420 --> 00:13:36,179
Speaker 4: Dat er iets met mijn

266
00:13:36,220 --> 00:13:37,260
Speaker 5: gegevens gebeurt. Dat is

267
00:13:37,280 --> 00:13:40,679
Speaker 4: even psychisch. Maar je moet het wel kunnen aantonen. Daar

268
00:13:40,720 --> 00:13:42,720
Speaker 4: zit natuurlijk wel, zeker in je eentje, wel de uitdaging.

269
00:13:42,760 --> 00:13:44,020
Speaker 4: Nog even over die gelekte data

270
00:13:44,220 --> 00:13:46,959
Speaker 1: Iedereen zal natuurlijk weten, zit mijn gegevens daarbij? Nou, er

271
00:13:46,980 --> 00:13:49,940
Speaker 1: zit al een websiteje, geloof ik, waar je dit kan checken. Datagelekt.nl.

272
00:13:49,960 --> 00:13:51,840
Speaker 1: Have I Been Pwned? Daar zou het inmiddels ook in

273
00:13:51,860 --> 00:13:54,179
Speaker 1: staan in die database. Maar je kan natuurlijk ook vrij

274
00:13:54,220 --> 00:13:56,850
Speaker 1: makkelijk naar het darkweb gaan... en die hele database zelf downloaden.

275
00:13:56,880 --> 00:13:59,490
Speaker 1: Het is 10 gigabyte, geloof ik. Kan je allemaal uitlezen en inlezen.

276
00:13:59,510 --> 00:14:01,270
Speaker 1: Hartstikke simpel. Maar

277
00:14:01,410 --> 00:14:03,870
Speaker 4: is wel strafbaar, hè? Ja, dat begreep ik ook. Dus

278
00:14:03,910 --> 00:14:07,790
Speaker 4: ik zou dat eerlijk gezegd niet zo snel doen. Nee,

279
00:14:07,840 --> 00:14:13,520
Speaker 4: je kunt zeker... BSN zou identiteitsdiefstandenhoek kunnen komen. Dus een

280
00:14:13,540 --> 00:14:18,819
Speaker 4: stap richting politie, aangifte... of naar speciale overheid-websites. Ik zou

281
00:14:18,860 --> 00:14:21,440
Speaker 4: niet zelf gaan beunen, om het zo maar even te zeggen.

282
00:14:21,540 --> 00:14:22,980
Speaker 4: En de komende 15 dagen gaan we

283
00:14:23,000 --> 00:14:25,570
Speaker 1: dus elke dag zien... dat er een miljoen records worden vrijgegeven.

284
00:14:26,230 --> 00:14:28,850
Speaker 4: Als er niks gebeurt. Nee, als er niks gebeurt, dat klopt.

285
00:14:28,890 --> 00:14:36,670
Speaker 4: Ik hoorde gisteren bij Hart voor Nederland, dacht ik, een initiatief...

286
00:14:34,590 --> 00:14:36,930
Speaker 4: om te kijken, kunnen we voor die gedupeerden het geld

287
00:14:36,950 --> 00:14:39,720
Speaker 4: gaan inzamelen? Dus wellicht, ik zal het zo nog even

288
00:14:39,750 --> 00:14:41,440
Speaker 4: hier bij jullie aan de redactie doorgeven... dat er wat

289
00:14:41,460 --> 00:14:44,500
Speaker 4: meer nieuws over is. Dat zou dan iets kunnen zijn,

290
00:14:44,520 --> 00:14:46,880
Speaker 4: maar dat is misschien ook niet helemaal... zoals het eigenlijk

291
00:14:46,900 --> 00:14:47,140
Speaker 4: zo moet

292
00:14:47,240 --> 00:14:48,660
Speaker 2: maar goed, ik snap het wel. We hebben er in

293
00:14:48,700 --> 00:14:50,980
Speaker 2: elk geval nog lang niet het laatste woord over gezegd.

294
00:14:51,020 --> 00:14:53,200
Speaker 2: Dank je wel voor nu, Menno Wij, privacyadvocaat bij de

295
00:14:53,220 --> 00:14:53,800
Speaker 2: Data Lawyers.

296
00:14:54,690 --> 00:14:56,770
Speaker 1: Ja, de beursweek is ook weer bijna achter de rug.

297
00:14:56,790 --> 00:14:58,950
Speaker 1: Nog één dagje te gaan. Joris die woonde des van

298
00:14:58,970 --> 00:15:00,950
Speaker 1: BNR Beurs vertelt wat je kan verwachten vandaag.

299
00:15:00,990 --> 00:15:04,730
Speaker 6: Je krijgt nog een aantal jaarcijfers van remmerspecialist Kendrion... en

300
00:15:04,750 --> 00:15:09,390
Speaker 6: softwarebedrijf C-Tech bijvoorbeeld. Of van bodemonderzoeker Fugro. En dat aandeel

301
00:15:09,430 --> 00:15:11,760
Speaker 6: had de bodem ook gevonden. Het kelderde eind vorig jaar

302
00:15:11,780 --> 00:15:14,040
Speaker 6: naar een absoluut dieptepunt. Maar in dit nieuwe jaar is

303
00:15:14,080 --> 00:15:16,720
Speaker 6: Fugro aan een comeback bezig. Het kregen de afgelopen twee

304
00:15:16,740 --> 00:15:19,900
Speaker 6: maanden al bijna 40% bij... Het bedrijf had last van

305
00:15:19,920 --> 00:15:22,720
Speaker 6: tegenvallers in de offshore wind... maar analisten voorzien juist een

306
00:15:22,740 --> 00:15:25,440
Speaker 6: herstel van die markt. En beleggers zagen begin dit jaar

307
00:15:25,460 --> 00:15:27,980
Speaker 6: dus een koopje... toen ze naar de koers van Fugro keken.

308
00:15:28,000 --> 00:15:29,580
Speaker 6: Kijken we nog even naar over de grens. Daar kun

309
00:15:29,600 --> 00:15:32,580
Speaker 6: je letten op Delivery Hero, de grote concurrent van Just

310
00:15:32,600 --> 00:15:36,220
Speaker 6: Eat Takeaway. Dat is inmiddels overgenomen door Prozis natuurlijk. En

311
00:15:36,240 --> 00:15:38,780
Speaker 6: Prozis wilde Just Eat zo graag hebben... dat ze een

312
00:15:38,800 --> 00:15:41,740
Speaker 6: deel van Delivery Hero ervoor wilden afstaan. Ze bouwden hun

313
00:15:41,760 --> 00:15:43,780
Speaker 6: belang in het Duitse bedrijf af... om niet te groot

314
00:15:43,800 --> 00:15:46,060
Speaker 6: te worden in die thuisbezorgd wereld. Dat was een wens

315
00:15:46,080 --> 00:15:48,910
Speaker 6: van Brussel. Nou, kijken of ze daar spijt van gaan krijgen...

316
00:15:48,870 --> 00:15:51,190
Speaker 6: Al lijkt het er niet op, want Delivery Hero moest

317
00:15:51,210 --> 00:15:53,650
Speaker 6: zijn verwachtingen eind vorig jaar al naar beneden bijstellen.

318
00:16:10,600 --> 00:16:14,660
Speaker 1: Autofabrikanten zijn mogelijk eerder begonnen met samenwerken met elkaar... in

319
00:16:14,680 --> 00:16:19,520
Speaker 1: wat later is geworden Dieselgate. Het schandaal rondom de schommelsocht weer...

320
00:16:19,420 --> 00:16:23,270
Speaker 1: blijkt uit onderzoek van Follow the Money. In 2021 kregen BMW,

321
00:16:23,290 --> 00:16:29,490
Speaker 1: Daimler Chrysler en Volkswagen... torenhoge boetes voor verboden afspraken vanwege emissietechnologie...

322
00:16:29,290 --> 00:16:33,480
Speaker 1: Die afspraken waren officieel van 2009 tot 2014... maar uit e-mails blijkt

323
00:16:33,500 --> 00:16:37,980
Speaker 1: nu dat er in 2006 al over is gesproken. Oftewel gaat

324
00:16:38,000 --> 00:16:40,140
Speaker 1: dit schandaal verder terug dan we tot nu toe wisten.

325
00:16:40,160 --> 00:16:42,680
Speaker 1: Ik ga erover praten met Peter Teffer, journalist bij Follow

326
00:16:42,710 --> 00:16:47,210
Speaker 1: the Money. Peter, goedemorgen. Ja, goedemorgen. We moeten toch even

327
00:16:47,230 --> 00:16:51,700
Speaker 1: terug naar Dieselgate. Draait dit inderdaad daarom om wat bij

328
00:16:51,740 --> 00:16:53,840
Speaker 1: ons bekend is komen te staan als Dieselgate? Want dat

329
00:16:53,880 --> 00:16:57,240
Speaker 1: speelde in 2015, toen hoorden we daarvan. Maar is het inderdaad

330
00:16:57,260 --> 00:16:59,080
Speaker 1: nu de vraag, speelde dit al veel eerder?

331
00:17:00,170 --> 00:17:02,020
Speaker 7: Nou, het heeft ermee te maken, maar het is ook

332
00:17:02,040 --> 00:17:05,300
Speaker 7: weer net een beetje anders. Dieselgate, dat is vooral dat

333
00:17:05,340 --> 00:17:08,820
Speaker 7: autofabrikanten hun auto's zo beontworpen... dat in het laboratorium ze

334
00:17:08,859 --> 00:17:11,520
Speaker 7: super schoon leken... maar eenmaal op de weg, waar andere

335
00:17:11,570 --> 00:17:16,290
Speaker 7: omstandigheden zijn... die auto's veel viezer waren. Dit gaat echt

336
00:17:16,310 --> 00:17:22,510
Speaker 7: over de samenwerking, het kartel... tussen BMW, Daimler en Volkswagen...

337
00:17:21,609 --> 00:17:24,959
Speaker 7: waarin ze afspraken om een bepaalde technologie... eigenlijk niet tot

338
00:17:25,000 --> 00:17:28,119
Speaker 7: zijn volste te benutten... Er was een nieuwe technologie, ik

339
00:17:28,140 --> 00:17:31,790
Speaker 7: zal de technische details... de luisteraar besparen, maar die kon

340
00:17:31,810 --> 00:17:34,949
Speaker 7: je gebruiken... en die wordt ook gebruikt in dieselauto's... om

341
00:17:35,230 --> 00:17:39,050
Speaker 7: de schadelijke uitslag te verminderen. En ze hebben afgesproken om

342
00:17:39,070 --> 00:17:43,950
Speaker 7: maar een bepaalde manier... van toepassing toe te passen. Waardoor

343
00:17:44,030 --> 00:17:47,719
Speaker 7: eigenlijk het milieu meer wordt geschaad... en ook onze volksgezondheid,

344
00:17:47,740 --> 00:17:50,560
Speaker 7: dan als je dat volledig zou gebruiken. En daar heeft

345
00:17:50,580 --> 00:17:55,520
Speaker 7: de Europese Commissie een boete voor gegeven. Want de Commissie zei, luister, jullie...

346
00:17:55,859 --> 00:17:59,470
Speaker 7: hebben niet geconcureerd op milieuvriendelijkheid... wat jullie hadden kunnen doen.

347
00:17:59,510 --> 00:18:02,330
Speaker 7: En dat is absoluut tegen de metedingingsregels. Ja, en als

348
00:18:02,369 --> 00:18:05,250
Speaker 1: ik het even informeel samenvat... dan gaat het eigenlijk om AdBlue,

349
00:18:05,270 --> 00:18:06,530
Speaker 1: ik zou je kunnen zeggen.

350
00:18:07,010 --> 00:18:08,880
Speaker 7: Ja, voor de luisteraars die het kennen inderdaad... het gaat

351
00:18:08,910 --> 00:18:13,560
Speaker 7: om het inspuiten van AdBlue-ureum in de uitstoten van de auto.

352
00:18:13,600 --> 00:18:13,900
Speaker 7: En daar

353
00:18:13,920 --> 00:18:16,780
Speaker 1: hebben die bedrijven afspraken over gemaakt. En dat weten we.

354
00:18:16,820 --> 00:18:17,420
Speaker 1: Hoe weten we dat?

355
00:18:18,830 --> 00:18:22,470
Speaker 7: Dat weten we al sinds 2021. De Europese Commissie heeft onderzoek gedaan...

356
00:18:22,170 --> 00:18:25,770
Speaker 7: en een kartelboete opgelegd. Maar nu, en dat is het

357
00:18:25,810 --> 00:18:29,550
Speaker 7: unieke aan dit artikel bij Follow the Money... is dat

358
00:18:29,910 --> 00:18:36,970
Speaker 7: ik inzicht heb gekregen in e-mails van de bedrijven. En daarin, uit 2006,

359
00:18:37,210 --> 00:18:44,879
Speaker 7: staan best wel sappige quotes... waarin ze bespreken hoe ze

360
00:18:44,910 --> 00:18:48,600
Speaker 7: de technologie samen zouden gaan gebruiken. En daar zitten dan

361
00:18:48,619 --> 00:18:51,560
Speaker 7: citaten in, je kunt dat nalezen in het artikel. Niemand

362
00:18:51,600 --> 00:18:56,120
Speaker 7: wil de echte reden aan de autoriteiten bekendmaken, bijvoorbeeld. En

363
00:18:56,160 --> 00:19:00,260
Speaker 7: we willen geen all-in-gang van een autofabrikant. Dus daar proef

364
00:19:00,280 --> 00:19:03,870
Speaker 7: je al heel erg in dat ze een gezamenlijk verhaal willen...

365
00:19:03,690 --> 00:19:05,870
Speaker 7: over hoe ze die technologie gaan toepassen.

366
00:19:06,930 --> 00:19:09,370
Speaker 1: Nou weten we dat Dieselgate in Europa een groot deel

367
00:19:09,410 --> 00:19:11,730
Speaker 1: is geschikt met die bedrijven. Deze mails komen geloof ik

368
00:19:11,750 --> 00:19:15,330
Speaker 1: van een rechtbank in Londen. Dat

369
00:19:15,369 --> 00:19:18,970
Speaker 7: klopt, er is nu een rechtszaak gaande in Londen. En

370
00:19:19,010 --> 00:19:25,919
Speaker 7: in het kader van het Engelse principe van toegang tot bewijsmateriaal...

371
00:19:24,400 --> 00:19:27,660
Speaker 7: heb ik een deel van het bewijsmateriaal kunnen inzien.

372
00:19:27,700 --> 00:19:30,240
Speaker 1: In andere landen is geloof ik al wel vastgesteld... dat

373
00:19:30,280 --> 00:19:34,879
Speaker 1: dit samenspannen eerder plaatsvond dan we tot nu toe wisten.

374
00:19:34,900 --> 00:19:36,060
Speaker 1: Bijvoorbeeld in Korea, dacht ik?

375
00:19:37,080 --> 00:19:39,609
Speaker 7: Ja, nou kijk, ook goed om te weten... is dat

376
00:19:39,910 --> 00:19:42,250
Speaker 7: het besluit van de Europese Commissie... waarin ze zeiden het

377
00:19:42,270 --> 00:19:45,949
Speaker 7: gaat om een periode vanaf 2009... dat is een schikking. Dat

378
00:19:45,990 --> 00:19:50,160
Speaker 7: is niet een boete die de Commissie heeft opgelegd eenzijdig.

379
00:19:50,200 --> 00:19:54,820
Speaker 7: Dus die periode hebben ze eigenlijk afgesproken met de autofabrikanten.

380
00:19:54,880 --> 00:19:59,350
Speaker 7: En ja, blijkbaar, dit weet ik natuurlijk niet... Ik schat

381
00:19:59,380 --> 00:20:02,130
Speaker 7: ook een expert in die ik hierover sprak. Blijkbaar wilden

382
00:20:02,150 --> 00:20:05,730
Speaker 7: de fabrikanten niet akkoord gaan met 2006 als startpunt. En dacht

383
00:20:05,770 --> 00:20:09,590
Speaker 7: de commissie, misschien is dat te lastig. Maar inderdaad, in

384
00:20:09,630 --> 00:20:13,689
Speaker 7: Zuid-Korea hebben ze ook een boete gekregen. Dezelfde fabrikanten voor

385
00:20:13,710 --> 00:20:18,650
Speaker 7: hetzelfde vergrijp. En de Zuid-Koreanen spreken van 2006 als startpunt. En

386
00:20:18,710 --> 00:20:20,879
Speaker 7: als dat ook om deze e-mails gaat, dan kan ik

387
00:20:20,890 --> 00:20:23,520
Speaker 7: dat goed begrijpen. Maar goed, ik ben geen jurist, dus

388
00:20:23,560 --> 00:20:26,080
Speaker 7: ik kan niet beweren als simpele jurist... toen is het

389
00:20:26,100 --> 00:20:29,510
Speaker 7: kartel begonnen. Maar die e-mails geven wel een uniek inkijkje

390
00:20:29,840 --> 00:20:33,760
Speaker 1: Tot slot, wat kan daar nu in Brussel verder mee gebeuren, bijvoorbeeld?

391
00:20:33,820 --> 00:20:35,520
Speaker 1: Gaat dit weer een nieuw onderzoek openen, denk jij?

392
00:20:36,950 --> 00:20:40,410
Speaker 7: Dat denk ik eigenlijk niet, want als je een schikking hebt...

393
00:20:40,330 --> 00:20:42,770
Speaker 7: dan heb je gewoon afgesproken, de zaak is hiermee afgedaan.

394
00:20:42,810 --> 00:20:44,449
Speaker 7: En de fabrikanten die ik om een reactie vraag, die

395
00:20:44,470 --> 00:20:47,369
Speaker 7: zeiden dat... voor zover ze commentaar wilden geven, ook de

396
00:20:47,410 --> 00:20:50,230
Speaker 7: zaak is afgedaan. Maar we gaan wel op maandag verder

397
00:20:50,270 --> 00:20:53,460
Speaker 7: kijken wat er in Londen gebeurt... met die andere rechtszaak

398
00:20:54,030 --> 00:20:56,150
Speaker 1: Dank je wel, Peter Treffer, journalist bij Follow the Money.

399
00:20:56,170 --> 00:20:58,450
Speaker 1: Artikel is te lezen bij jullie op de website, inclusief

400
00:20:58,470 --> 00:21:00,750
Speaker 1: de onderliggende mails. Dan kan je die zelf doorspitten. Dank

401
00:21:00,770 --> 00:21:00,909
Speaker 1: je wel.

402
00:21:01,740 --> 00:21:04,159
Speaker 2: Eerste week van het nieuwe kabinet. Jetten zit erop. Wat

403
00:21:04,180 --> 00:21:06,060
Speaker 2: gebeurt er nog vandaag in Den Haag? Dat zegt onze

404
00:21:06,100 --> 00:21:07,840
Speaker 2: politiek verslaggever Lener Beekman.

405
00:21:07,880 --> 00:21:12,090
Speaker 5: Het is weer een ouderwetse vrijdag in politiek Den Haag.

406
00:21:12,130 --> 00:21:14,490
Speaker 5: En wat bedoel ik daar nou mee? Voor het eerst

407
00:21:14,530 --> 00:21:17,899
Speaker 5: in maanden is er een missionair kabinet. Dus in de

408
00:21:17,920 --> 00:21:23,970
Speaker 5: ministerraad kan er gesproken worden... over de plannen uit het coalitieakkoord...

409
00:21:22,619 --> 00:21:26,890
Speaker 5: en kunnen ze daar ook daadwerkelijk een klap op gaan geven.

410
00:21:26,930 --> 00:21:31,170
Speaker 5: Met hoeveel plannen dat gaat gebeuren bij de eerste ministerraad...

411
00:21:30,470 --> 00:21:33,950
Speaker 5: dat is natuurlijk maar de vraag. Maar goed, een missionair

412
00:21:33,990 --> 00:21:40,370
Speaker 5: kabinet en een minister-president... die daarna, ook na maanden afwezigheid...

413
00:21:39,470 --> 00:21:44,340
Speaker 5: weer een persconferentie geeft in Nieuwspoort. Wat is er verder

414
00:21:44,359 --> 00:21:48,360
Speaker 5: dan nog? Nou, dit weekend eigenlijk alleen nog maar... het

415
00:21:48,420 --> 00:21:55,160
Speaker 5: D66-verkiezingscongres voor de gemeenteraadsverkiezingen. Daar is een speech van de partijleider,

416
00:21:55,220 --> 00:21:58,700
Speaker 5: Rob Jetten... en dat zal wel een klein feestje worden.

417
00:21:58,760 --> 00:22:05,950
Speaker 5: Want na 60 jaar heeft D66 voor het eerst de minister-president geleverd.

418
00:22:07,010 --> 00:22:09,429
Speaker 1: We gaan koppersnellen, interessante verhalen uit de kranten.

419
00:22:09,470 --> 00:22:11,970
Speaker 2: In de Telegraaf lezen we dat Nexperia af wil van

420
00:22:11,990 --> 00:22:15,300
Speaker 2: zijn Chinese eigenaar. Bronnen melden aan de krant dat grote

421
00:22:15,340 --> 00:22:18,199
Speaker 2: investeerders het wel zien zitten... om het aandelenpakket van de

422
00:22:18,220 --> 00:22:21,820
Speaker 2: Chinezen over te nemen. De eigenaar Wingtech weigert tot nu

423
00:22:21,859 --> 00:22:22,980
Speaker 2: toe wel om daarop in te gaan.

424
00:22:23,460 --> 00:22:26,730
Speaker 1: Thales, New Ways en NXP hebben samen succesvol een nieuwe

425
00:22:26,770 --> 00:22:30,909
Speaker 1: microchip voor radars ontwikkeld, schrijft het Financiële Dagblad. Doel is

426
00:22:30,930 --> 00:22:34,110
Speaker 1: daarmee dat Nederland wereldwijd koploper wordt in de opsporing van

427
00:22:34,170 --> 00:22:37,500
Speaker 1: ongewenste drones. En vandaag kondigen Thales en New Ways opnieuw

428
00:22:37,520 --> 00:22:40,000
Speaker 1: een samenwerkingsverband aan voor de komende tien jaar.

429
00:22:40,440 --> 00:22:43,020
Speaker 2: In Trouw lezen we dat Hillary Clinton geen idee had

430
00:22:43,060 --> 00:22:47,020
Speaker 2: van de misdaden van Jeffrey Epstein. Clinton moest gisteren getuigen

431
00:22:47,040 --> 00:22:49,719
Speaker 2: tijdens een hoorzitting in het huis van de afgevaardigde. En ja,

432
00:22:49,760 --> 00:22:52,699
Speaker 2: ze zei zes uur lang tegen de commissieleden hield ze

433
00:22:52,740 --> 00:22:54,510
Speaker 2: vol dat ze er dus geen idee van had wat

434
00:22:54,530 --> 00:22:55,439
Speaker 2: hij allemaal op zijn kerstdok had

435
00:22:55,550 --> 00:22:57,910
Speaker 1: En tot slot in de Volkskrant en ook andere media

436
00:22:57,930 --> 00:23:02,649
Speaker 1: die koppen dat Nederlandse schrijvers, vertalers en journalisten meta-summeren om

437
00:23:02,670 --> 00:23:04,570
Speaker 1: te stoppen met het gebruik van hun werk voor het

438
00:23:04,609 --> 00:23:09,230
Speaker 1: trainen van AI-modellen. Het gaat om auteursrechtelijk beschermd werk, denk

439
00:23:09,270 --> 00:23:12,619
Speaker 1: aan boeken en dergelijke... waar zij door Meta geen vergoeding

440
00:23:12,640 --> 00:23:17,440
Speaker 1: voor ontvangen. Dat stellen de Auteursbond, de NVJ, de Journalistenvereniging...

441
00:23:16,660 --> 00:23:20,619
Speaker 1: en Stichting Lyra in een gezamenlijke verklaring. En dan, ik

442
00:23:20,640 --> 00:23:22,979
Speaker 1: weet niet of je wel eens nadenkt over het hiernamaals.

443
00:23:23,000 --> 00:23:25,830
Speaker 1: En misschien ook welke muziek daarbij hoort. Maar als het

444
00:23:25,850 --> 00:23:29,429
Speaker 1: aan Spotify ligt, doe je dat wel. Zij komen samen

445
00:23:29,670 --> 00:23:33,120
Speaker 1: met een drankmerk, dat heet Liquid Death. Ja, fijne naam wel.

446
00:23:33,140 --> 00:23:35,260
Speaker 1: Met een wel heel opvallend product op de markt. Namelijk

447
00:23:35,280 --> 00:23:43,890
Speaker 1: een crematieurn. Met ingebouwde bluetooth speaker. De zogenaamde eternal playlist urn. Oké.

448
00:23:43,990 --> 00:23:49,290
Speaker 1: Kost 495 dollar. Verschijnt in Amerika in slechts 150 stuks oplagen. En

449
00:23:49,310 --> 00:23:52,050
Speaker 1: het idee is simpel. In de deksel van de urn

450
00:23:52,090 --> 00:23:55,700
Speaker 1: zit een draadloze speaker. Dan koppel je je smartphone via bluetooth.

451
00:23:55,740 --> 00:23:58,040
Speaker 1: Druk je op play. En dan gaat de muziek dus

452
00:23:58,080 --> 00:24:01,080
Speaker 1: spelen op die urn. En je kan de urn opladen

453
00:24:01,119 --> 00:24:01,900
Speaker 1: met USB-C.

454
00:24:01,940 --> 00:24:05,940
Speaker 2: Ja, ik wou zeggen, als je hem op een begraafplaats zet...

455
00:24:05,340 --> 00:24:06,919
Speaker 2: dan moet je er dus wel in de buurt zijn,

456
00:24:06,940 --> 00:24:07,760
Speaker 2: wil je gaan spelen.

457
00:24:07,800 --> 00:24:08,000
Speaker 1: Dus

458
00:24:08,020 --> 00:24:09,280
Speaker 2: het is niet dat ik er langs

459
00:24:09,380 --> 00:24:09,580
Speaker 1: loop en

460
00:24:09,600 --> 00:24:11,540
Speaker 2: dat er gewoon random iets begint. Dat is eng

461
00:24:11,700 --> 00:24:13,580
Speaker 1: Ja, dat is een beetje eng, ja. Het ding is

462
00:24:13,600 --> 00:24:16,420
Speaker 1: verder vrij dom. Er zit geen wifi in, geen spraakassistent, gelukkig.

463
00:24:16,460 --> 00:24:18,560
Speaker 1: Geen abonnement. Het is gewoon eigenlijk een bluetooth speaker in

464
00:24:18,580 --> 00:24:22,340
Speaker 1: een urn. Geen AI. Spotify en Liquid Death zeggen... dit

465
00:24:22,359 --> 00:24:26,220
Speaker 1: is de eerste muziekstreaming urn ter wereld. En ja, ze

466
00:24:26,240 --> 00:24:30,590
Speaker 1: zeggen ook, muziek hoort niet alleen bij het leven... Het

467
00:24:30,609 --> 00:24:33,210
Speaker 1: is een beetje raar. Spotify kondigt er ook een digitale campagne.

468
00:24:33,250 --> 00:24:38,070
Speaker 1: Koppelen ze eraan. Gebruikers kunnen via een speciale eternal playlist generator...

469
00:24:37,530 --> 00:24:41,359
Speaker 1: een afterlife playlist maken. Je moet wat vragen beantwoorden en

470
00:24:41,380 --> 00:24:42,780
Speaker 1: dan krijg je dus een playlist.

471
00:24:42,820 --> 00:24:44,280
Speaker 2: Maar je hebt hele rare vragen.

472
00:24:44,980 --> 00:24:45,100
Speaker 1: Hoe

473
00:24:45,119 --> 00:24:47,060
Speaker 2: zou je gaan spoken bij iemand? Zeg je dan woehoe?

474
00:24:47,660 --> 00:24:48,929
Speaker 2: Of zeg je boe

475
00:24:49,340 --> 00:24:51,050
Speaker 1: Dat zijn de vragen die je dan krijgt. In mijn

476
00:24:51,090 --> 00:24:53,990
Speaker 1: playlist staan Sommieu, Akda en de Munnik dus. Dat luister

477
00:24:54,010 --> 00:24:58,030
Speaker 1: ik nooit. Douwebop, Rihanna, Alex Warren. Een hele rare playlist.

478
00:24:58,050 --> 00:25:00,430
Speaker 1: Nou ja, whatever. Het zal wel. Ze hebben trouwens vaker

479
00:25:00,450 --> 00:25:04,080
Speaker 1: dat liquid def rare producten. Bijvoorbeeld brachten ze eerder een

480
00:25:04,119 --> 00:25:09,700
Speaker 1: doodskistvormige coolbox op de markt. Die uiteindelijk voor 68.000 dollar werd

481
00:25:09,740 --> 00:25:13,060
Speaker 1: verkocht na allerlei biedingen. Het is natuurlijk gewoon een marketingstunt.

482
00:25:13,080 --> 00:25:17,270
Speaker 1: Maar voor 150 mensen geldt dus zometeen... dat zelfs na de

483
00:25:17,290 --> 00:25:20,480
Speaker 1: dood Spotify geld aan je blijft verdienen. En dat lijkt

484
00:25:20,520 --> 00:25:22,040
Speaker 1: me nou een briljant verdienmodel.