1 00:00:05,920 --> 00:00:08,220 Speaker 1: Dit is een BNR-podcast. 2 00:00:15,160 --> 00:00:19,280 Speaker 2: Er zijn maatregelen nodig om ons door deze energiecrisis te loodsen. 3 00:00:19,300 --> 00:00:22,660 Speaker 2: Die roep klinkt vaker, maar de Partij voor de Dieren 4 00:00:22,720 --> 00:00:27,010 Speaker 2: denkt dan niet aan prijsplafonds of vaccinsverlaging, maar aan maatregelen 5 00:00:27,050 --> 00:00:30,790 Speaker 2: die de vraag naar energie verminderen. Denk aan goedkoper OV, 6 00:00:30,810 --> 00:00:35,269 Speaker 2: minder vliegen, energiereductie bij bedrijven en het verlagen van de maximumsnelheid. 7 00:00:36,010 --> 00:00:38,330 Speaker 2: De partij is een goed gezelschap, want ook het Internationaal 8 00:00:38,370 --> 00:00:42,900 Speaker 2: Energieagentschap heeft dit soort voorstellen. Premier Jette alleen, die wil 9 00:00:42,920 --> 00:00:48,080 Speaker 2: de aanbeveling nog niet aannemen. Bij ons is PvdA-D-Kamerlid Christine 10 00:00:48,120 --> 00:00:54,070 Speaker 2: Teunissen en politiek verslaggever Leenert Beekman vanuit Den Haag. Goedemiddag allebei. Goedemiddag. 11 00:00:54,090 --> 00:00:57,130 Speaker 2: Mevrouw Teunissen, waar beginnen we mee als het aan u ligt? 12 00:00:57,170 --> 00:00:58,190 Speaker 2: De autoloze zondag? 13 00:00:59,460 --> 00:01:01,120 Speaker 3: Nou, dat kan zeker een optie zijn. Maar dat is 14 00:01:01,160 --> 00:01:05,250 Speaker 3: nogal grotendeels een symbolische maatregel... die een heel klein beetje doet. 15 00:01:05,270 --> 00:01:07,089 Speaker 3: Maar wat je ziet is dat we nog heel erg 16 00:01:07,130 --> 00:01:10,670 Speaker 3: fossiel verslaafd zijn... op heel veel terreinen van onze economie. 17 00:01:10,870 --> 00:01:13,839 Speaker 3: We importeren ontzettend veel olie en gas uit de VS. 18 00:01:13,860 --> 00:01:15,460 Speaker 3: En daar moeten we van af. En je zou kunnen 19 00:01:15,500 --> 00:01:19,020 Speaker 3: denken aan maatregelen op de korte termijn bijvoorbeeld... de energiebesparingsplicht 20 00:01:19,060 --> 00:01:23,170 Speaker 3: handhaven voor bedrijven... maar ook de maximumsnelheid verlagen. Dat scheelt 21 00:01:23,190 --> 00:01:27,050 Speaker 3: ook weer heel veel gasgebruik. En bovendien moet de industrie 22 00:01:27,090 --> 00:01:30,610 Speaker 3: ook echt voor noodgevallen... als we in de problemen komen, 23 00:01:30,650 --> 00:01:34,010 Speaker 3: een afschakelplan hebben voor de industrie. Dat we zeggen, woningen 24 00:01:34,050 --> 00:01:39,020 Speaker 3: en andere essentiële voorzieningen... zoals ziekenhuizen, die moeten dan voorrang krijgen. 25 00:01:39,060 --> 00:01:42,000 Speaker 3: En de industrie kan een tandje minder. Denk aan kunstmest 26 00:01:42,060 --> 00:01:46,270 Speaker 3: of olieraffenijderijen die plastics maken... Maar het belangrijkste is dat 27 00:01:46,290 --> 00:01:49,930 Speaker 3: we echt die versnelling van de energietransitie inzetten. Want we 28 00:01:49,950 --> 00:01:52,760 Speaker 3: hebben niks geleerd van vier jaar geleden met Oekraïne wat 29 00:01:52,780 --> 00:01:53,360 Speaker 3: dat betreft. 30 00:01:53,420 --> 00:01:57,540 Speaker 4: U noemt ook het handhaven van de energiebesparingsverplichting bij bedrijven. 31 00:01:57,580 --> 00:01:57,810 Speaker 4: Wat 32 00:01:57,830 --> 00:02:01,270 Speaker 3: bedoelt u daarmee? Dat is eigenlijk een regel die al 33 00:02:01,290 --> 00:02:03,790 Speaker 3: heel lang in de wet staat. Bedrijven hebben de plicht 34 00:02:03,810 --> 00:02:06,170 Speaker 3: om investeringen te doen... die ze binnen zeven jaar dan 35 00:02:06,190 --> 00:02:11,010 Speaker 3: weer kunnen terugverdienen. Het zijn aanlokkelijke investeringen die je kunt 36 00:02:11,030 --> 00:02:13,690 Speaker 3: doen om energie te besparen. Het staat gewoon in de 37 00:02:13,710 --> 00:02:16,170 Speaker 3: wet dat bedrijven dat verplicht zijn... maar er wordt nauwelijks 38 00:02:16,210 --> 00:02:18,810 Speaker 3: op gehandhaafd. Er is ook veel te weinig geld door 39 00:02:18,830 --> 00:02:23,400 Speaker 3: het kabinet uitgetrokken om te handhaven. En daarom doen bedrijven 40 00:02:23,419 --> 00:02:25,990 Speaker 3: dat dus ook niet. En dat snap ik ook. Op 41 00:02:26,030 --> 00:02:29,270 Speaker 3: zekere zin ook wel, omdat het weinig toegankelijk wordt gemaakt. 42 00:02:29,290 --> 00:02:31,869 Speaker 3: Dus ook vanuit de overheid zou je meer steun moeten 43 00:02:31,889 --> 00:02:34,910 Speaker 3: krijgen als bedrijf... om te zien waar kan ik goed 44 00:02:34,960 --> 00:02:36,320 Speaker 3: energie besparen, hoe kan ik dat het beste doen. Maar 45 00:02:36,340 --> 00:02:37,060 Speaker 3: als u dat morgen 46 00:02:37,100 --> 00:02:40,180 Speaker 4: gaat handhaven, dan komt u bij bedrijven... of komt de 47 00:02:40,220 --> 00:02:42,440 Speaker 4: overheid bij bedrijven die zeggen... ja, wacht even, ik had 48 00:02:42,480 --> 00:02:45,890 Speaker 4: niet op deze handhaving gerekend. Daar zijn we overmorgen dan 49 00:02:45,930 --> 00:02:48,010 Speaker 4: nog niet verder mee met energiebesparing, toch? 50 00:02:48,700 --> 00:02:51,720 Speaker 3: Nou ja, heel veel bedrijven doen het al. En laten 51 00:02:51,740 --> 00:02:54,760 Speaker 3: we niet vergeten dat dit al tien jaar verplicht is... 52 00:02:54,600 --> 00:02:56,410 Speaker 3: en dat het gewoon niet gebeurt. En ik denk dat 53 00:02:56,430 --> 00:02:59,610 Speaker 3: we in die zin toch een beetje in slaap gesust zijn... 54 00:02:59,370 --> 00:03:02,169 Speaker 3: dat we altijd genoeg beschikking hebben gehad over olie en gas. 55 00:03:02,210 --> 00:03:05,570 Speaker 3: Dat het altijd heel goedkoop is geweest door fossiele subsidies. 56 00:03:06,130 --> 00:03:10,230 Speaker 3: We hebben de Russische inval in Oekraïne gezien... waardoor gas 57 00:03:10,270 --> 00:03:14,070 Speaker 3: en olie veel duurder werden. En dan nog heeft het 58 00:03:14,110 --> 00:03:17,250 Speaker 3: kabinet geen maatregelen genomen... en ook niet bedrijven gestimuleerd... om 59 00:03:17,310 --> 00:03:20,560 Speaker 3: echt aan die energiebesparing te gaan doen. Leendert, wat kunnen 60 00:03:20,600 --> 00:03:22,420 Speaker 3: we dan vanuit dit kabinet verwachten? 61 00:03:23,740 --> 00:03:28,120 Speaker 5: Nou, afgelopen vrijdag kwam dus het internationaal energieagentschap... met een 62 00:03:28,139 --> 00:03:35,850 Speaker 5: aantal adviezen, onder andere goedkoper OV... thuiswerken, minder vliegen, energiereductie... 63 00:03:34,810 --> 00:03:38,910 Speaker 5: bij bedrijven, dus de maximumsnelheid verlagen. En we hebben daar 64 00:03:38,950 --> 00:03:41,570 Speaker 5: premier Jetten ook naar gevraagd. Gaat u dat overnemen? En 65 00:03:41,590 --> 00:03:43,050 Speaker 5: dan kregen we het volgende antwoord op 66 00:03:43,190 --> 00:03:46,200 Speaker 1: Wereldwijd geldt dat je moet kijken... kun je de vraag 67 00:03:46,220 --> 00:03:49,140 Speaker 1: en het gebruik van fossiele energie naar beneden krijgen... Wij 68 00:03:49,160 --> 00:03:52,500 Speaker 1: hebben daar in 2022 al een hele harde les geleerd... toen 69 00:03:52,520 --> 00:03:54,600 Speaker 1: we van de ene op de andere dag geen Russisch 70 00:03:54,660 --> 00:03:57,540 Speaker 1: gas meer konden importeren. Dus hier zijn heel veel van 71 00:03:57,560 --> 00:04:01,450 Speaker 1: die besparende maatregelen al genomen... of weten we welke we 72 00:04:01,490 --> 00:04:02,970 Speaker 1: kunnen nemen. Er zijn ook heel veel landen in de 73 00:04:03,010 --> 00:04:07,390 Speaker 1: wereld waar ze nu eigenlijk helemaal blanco beginnen... zoals dat 74 00:04:07,410 --> 00:04:09,890 Speaker 1: bij ons een paar jaar geleden ook het geval was. 75 00:04:09,910 --> 00:04:13,310 Speaker 1: Dus die acute besparende maatregelen zijn vooral voor andere landen 76 00:04:13,350 --> 00:04:17,200 Speaker 1: heel relevant. Wij moeten vooral kijken, kun je... in de 77 00:04:17,240 --> 00:04:23,060 Speaker 1: komende periode de behoefte aan fossiele energie nog verder afbouwen... 78 00:04:22,240 --> 00:04:26,790 Speaker 1: met ook besparende maatregelen in de industrie bijvoorbeeld. Het belangrijkste 79 00:04:26,850 --> 00:04:29,970 Speaker 1: denk ik voor Kamer en kabinet is dat je ook 80 00:04:29,990 --> 00:04:34,400 Speaker 1: wel weet... dat een aantal mensen of veel huishoudens in Nederland... 81 00:04:34,740 --> 00:04:38,740 Speaker 1: veel bedrijven onevenredig hard geraakt kunnen worden. En daar zou 82 00:04:38,760 --> 00:04:42,960 Speaker 1: je hele gerichte maatregelen voor willen. Zoals bijvoorbeeld dat noodfonds energie. 83 00:04:43,120 --> 00:04:46,560 Speaker 1: Voor mensen met de kleinste portemonnee... die het grootste percentage 84 00:04:46,580 --> 00:04:48,370 Speaker 1: van hun inkomen kwijt zijn aan de energierekening 85 00:04:48,800 --> 00:04:52,850 Speaker 5: Let op, Lisbeth. We horen hier de oud-klimaatminister. Die zegt, 86 00:04:52,870 --> 00:04:56,170 Speaker 5: vier jaar geleden toen ik minister was... met de energiecrisis 87 00:04:56,190 --> 00:04:58,410 Speaker 5: hebben we eigenlijk al zoveel gedaan... dat er niet zo 88 00:04:58,450 --> 00:05:01,130 Speaker 5: heel veel lucht meer zit in wat we nog kunnen doen... 89 00:05:02,040 --> 00:05:06,669 Speaker 5: Dus we weten nog dat sommige mensen het zwaar hebben... 90 00:05:06,430 --> 00:05:09,870 Speaker 5: en bedrijven het mogelijk zwaar gaan krijgen met hoge energieprijzen. 91 00:05:09,970 --> 00:05:12,560 Speaker 5: Dus we moeten maar gaan kijken hoe we hen financieel 92 00:05:12,580 --> 00:05:14,080 Speaker 5: kunnen helpen. Dat is eigenlijk wat hij zegt. 93 00:05:14,120 --> 00:05:16,200 Speaker 4: Ik ben wel benieuwd hoe Christine Teunissen van de Partij 94 00:05:16,220 --> 00:05:17,320 Speaker 4: voor de Dieren... daar tegenaan kijkt. 95 00:05:18,500 --> 00:05:21,830 Speaker 3: Wij zijn zeker voor gerichte steun. Er zijn heel veel 96 00:05:21,850 --> 00:05:25,290 Speaker 3: mensen die hun auto nodig hebben voor hun werk. En 97 00:05:25,310 --> 00:05:27,480 Speaker 3: we moeten zorgen dat die mensen niet te dupe worden 98 00:05:27,500 --> 00:05:30,500 Speaker 3: van deze crisis. Dus de meest kwetsbare groepen moet je 99 00:05:30,520 --> 00:05:33,400 Speaker 3: zeker helpen. Dus we zijn voor gerichte steun, maar niet 100 00:05:33,430 --> 00:05:38,690 Speaker 3: voor generieke steun. Het is wel vervelend, dat snap ik. 101 00:05:38,710 --> 00:05:41,130 Speaker 3: Dat de prijs aan de pomp veel duurder is geworden. 102 00:05:41,150 --> 00:05:44,049 Speaker 3: Maar die het wel kunnen betalen. En dat kost ons miljarden. 103 00:05:44,070 --> 00:05:47,120 Speaker 3: Dus geen generieke steun. Maar ik zou dus dat geld 104 00:05:47,160 --> 00:05:50,560 Speaker 3: vooral steken in bijvoorbeeld een plan... om nu echt op 105 00:05:50,580 --> 00:05:52,920 Speaker 3: te schieten met het isoleren van woningen. Want heel veel 106 00:05:52,940 --> 00:05:55,240 Speaker 3: mensen zitten nog steeds in heel erg tochtige huizen. We 107 00:05:55,260 --> 00:05:58,900 Speaker 3: weten al jaren dat we moeten helpen met isolatie. Dus 108 00:05:58,920 --> 00:06:01,320 Speaker 3: daar moet bijvoorbeeld echt nu een noodplan voor komen. 109 00:06:01,520 --> 00:06:05,109 Speaker 4: Ja, maar als je gericht mensen gaat helpen... dus vooral 110 00:06:05,150 --> 00:06:07,430 Speaker 4: mensen met een lager inkomen... die toch met hun auto 111 00:06:07,490 --> 00:06:10,560 Speaker 4: ergens naartoe moeten... die zou je dan een toegemoetkoming kunnen geven. 112 00:06:10,600 --> 00:06:13,080 Speaker 4: Maar zit u dan niet met het principe in uw maag... 113 00:06:12,779 --> 00:06:16,500 Speaker 4: dat dat geld dan uiteindelijk toch naar oliemaatschappijen gaat... die 114 00:06:16,540 --> 00:06:17,520 Speaker 4: nu dikke winsten maken? 115 00:06:18,900 --> 00:06:22,630 Speaker 3: Zeker, maar kwetsbare mensen mogen niet de dupe worden. Dat 116 00:06:22,650 --> 00:06:27,950 Speaker 3: staat voorop. Dus zeker gerichte steun aan kwetsbare groepen. Tegelijkertijd 117 00:06:28,890 --> 00:06:33,300 Speaker 3: kun je de overwinsten van die oliebedrijven gebruiken... voor verduurzamen 118 00:06:33,320 --> 00:06:34,020 Speaker 3: in de maatregelen 119 00:06:34,360 --> 00:06:34,440 Speaker 5: Dus 120 00:06:34,460 --> 00:06:38,000 Speaker 3: bijvoorbeeld voor die isolerende maatregelen. En dat zeggen wij als 121 00:06:38,040 --> 00:06:40,360 Speaker 3: Partij voor de Dieren ook al heel lang. Je moet 122 00:06:40,400 --> 00:06:44,270 Speaker 3: de rijke en de grote vervuilers, waaronder de oliebedrijven... die 123 00:06:44,290 --> 00:06:45,930 Speaker 3: moet je hoger gaan belasten. Maar hoe wilt u dat 124 00:06:45,970 --> 00:06:46,890 Speaker 3: geld halen bij de oliemaatschappijen 125 00:06:49,029 --> 00:06:52,310 Speaker 3: door de belasting voor grote vervuilers te verhogen, de winstbelasting 126 00:06:53,370 --> 00:06:55,840 Speaker 2: Leenert, woensdag is er een debat over de gevolgen van 127 00:06:55,880 --> 00:06:58,320 Speaker 2: de oorlog in Iran. Dan gaat het dus ook over 128 00:06:58,360 --> 00:07:02,339 Speaker 2: deze kwesties, de hoge prijzen aan de pomp. Vinden mevrouw 129 00:07:02,380 --> 00:07:05,730 Speaker 2: Teunissen dan partijen die haar plannen steunen... of gaat het 130 00:07:05,750 --> 00:07:08,370 Speaker 2: vooral over manieren om die prijzen aan de pomp... de 131 00:07:08,430 --> 00:07:09,930 Speaker 2: liter benzine, naar beneden te krijgen? 132 00:07:10,870 --> 00:07:15,070 Speaker 5: We hebben vorige week een soort menukaart gekregen vanuit het kabinet... 133 00:07:14,570 --> 00:07:18,950 Speaker 5: waarin staat wat mogelijke maatregelen zouden kunnen zijn... te nemen 134 00:07:19,000 --> 00:07:22,680 Speaker 5: mochten de energieprijzen nog verder omhoog gaan... en mensen echt 135 00:07:22,700 --> 00:07:26,540 Speaker 5: in de problemen komen. Het lastige daarvan, en misschien het 136 00:07:26,580 --> 00:07:30,320 Speaker 5: voordeel van het kabinet... is dat dat zo'n grote menukaart is... 137 00:07:29,980 --> 00:07:33,320 Speaker 5: dat elke partij daar zo zijn eigen maatregel uit kan halen. 138 00:07:33,360 --> 00:07:36,160 Speaker 5: En je op die manier ook... de oppositie een klein 139 00:07:36,200 --> 00:07:39,100 Speaker 5: beetje uit elkaar speelt. Want als de enige vraag zou zijn... 140 00:07:38,860 --> 00:07:43,120 Speaker 5: willen we wat doen aan die prijzen aan de pomp... 141 00:07:41,840 --> 00:07:44,739 Speaker 5: dan zie ik nog wel, dan zou het ook lastig worden... 142 00:07:44,560 --> 00:07:47,250 Speaker 5: maar dan heb je een makkelijke ja-nee-vraag voor liggen. Dat 143 00:07:47,290 --> 00:07:49,750 Speaker 5: is nu niet het geval. Maar die hoge prijzen aan 144 00:07:49,770 --> 00:07:52,950 Speaker 5: de pomp... die gaan wel degelijk aanstaande woensdag een grote 145 00:07:52,990 --> 00:07:55,950 Speaker 5: rol spelen. Want je merkt dat wel aan de pomp. 146 00:07:55,970 --> 00:07:58,750 Speaker 5: En ik moet eerlijk toegeven, als ik aan die pomp sta... 147 00:07:58,310 --> 00:08:01,650 Speaker 5: en mijn oude Volvo'tje volgooi... En vergelijkend met wat ik 148 00:08:01,670 --> 00:08:04,450 Speaker 5: een paar weken geleden betaalde... Ja, hij rijdt wel. Het 149 00:08:04,490 --> 00:08:05,429 Speaker 5: is een redelijk zuinige 150 00:08:05,450 --> 00:08:06,570 Speaker 4: Volvo. Maar 151 00:08:06,610 --> 00:08:18,460 Speaker 5: je merkt gewoon dat... Dat zei mevrouw Teunissen net. Sommige 152 00:08:18,480 --> 00:08:20,400 Speaker 5: mensen kunnen betalen en daar hoor ik bij. Maar er 153 00:08:20,420 --> 00:08:22,390 Speaker 5: zijn natuurlijk heel veel mensen die het niet kunnen betalen 154 00:08:22,850 --> 00:08:25,690 Speaker 5: En daar zou in dat debat wel over gesproken gaan worden. 155 00:08:25,730 --> 00:08:30,070 Speaker 5: Maar de prijzen aan de pomp verlagen, dat is een 156 00:08:30,130 --> 00:08:36,550 Speaker 5: generieke maatregel. Daar profiteert iedereen van. Zeker mensen met benzineslurpende 157 00:08:36,589 --> 00:08:39,390 Speaker 5: auto's die veel rijden. En dat zijn niet de mensen 158 00:08:39,410 --> 00:08:42,430 Speaker 5: met de kleinste beurs. Nee. En het kost veel geld. 159 00:08:42,480 --> 00:08:44,459 Speaker 5: En daarbij zit je ook een klein beetje met het probleem. 160 00:08:44,480 --> 00:08:46,300 Speaker 5: En daar vroeg ik Jette ook naar. En dat gaf 161 00:08:46,340 --> 00:08:50,120 Speaker 5: hij ook wel toe. We hebben nu een aanbodprobleem. En 162 00:08:50,140 --> 00:08:53,460 Speaker 5: op het moment dat je de vraag kunstmatig hoog houdt... 163 00:08:53,120 --> 00:08:56,480 Speaker 5: door de prijzen te verlagen... het aanbod gaat daar niet 164 00:08:56,500 --> 00:08:59,780 Speaker 5: mee omhoog. Dus uiteindelijk zal je het weer zien... ook 165 00:08:59,800 --> 00:09:03,780 Speaker 5: al ga je de prijs verlagen... door de accijns te verlagen, 166 00:09:03,840 --> 00:09:05,699 Speaker 5: omdat het aanbod te klein is... en we weten dat 167 00:09:05,720 --> 00:09:08,520 Speaker 5: het een wereldmarkt is... maar dat de prijs ook 168 00:09:08,559 --> 00:09:08,920 Speaker 2: langzaam 169 00:09:08,960 --> 00:09:09,320 Speaker 5: weer 170 00:09:09,360 --> 00:09:09,540 Speaker 2: zal 171 00:09:09,570 --> 00:09:10,860 Speaker 5: gaan stijgen 172 00:09:11,270 --> 00:09:13,270 Speaker 2: Ik bleef nog even hangen bij wat je net zei. 173 00:09:13,510 --> 00:09:16,030 Speaker 2: De menukaart van het kabinet is zo groot... dat het 174 00:09:16,070 --> 00:09:20,190 Speaker 2: daarmee de oppositie een beetje uit elkaar speelt. Christine Teunissen, 175 00:09:20,210 --> 00:09:22,610 Speaker 2: hoe gaat u daarmee om? Gaat u dan iedereen in 176 00:09:22,630 --> 00:09:27,050 Speaker 2: de oppositie proberen op te lijnen... op één standpunt? 177 00:09:29,140 --> 00:09:31,120 Speaker 3: Het is nog maar de vraag of er dus steun is... 178 00:09:31,020 --> 00:09:33,979 Speaker 3: voor een generieke accijnsverlaging waar wij dus niet voor zijn. 179 00:09:34,020 --> 00:09:36,710 Speaker 3: Of dat er meer ingezet wordt op gerichte steun. Maar 180 00:09:36,730 --> 00:09:40,270 Speaker 3: volgens mij kan het en-en. Dus we doen en steunmaatregelen 181 00:09:40,290 --> 00:09:42,109 Speaker 3: voor de korte termijn... voor echt de mensen die het 182 00:09:42,170 --> 00:09:45,040 Speaker 3: nodig hebben... En daarnaast is het nu echt tijd, en 183 00:09:45,059 --> 00:09:48,959 Speaker 3: ik hoop echt dat we hebben geleerd nu... van die energiecrisis, 184 00:09:49,000 --> 00:09:51,500 Speaker 3: dat we ook echt die systeemveranderingen zien. Dat we echt 185 00:09:51,540 --> 00:09:54,630 Speaker 3: gaan inzetten op goed koper en beter OV. Dat we 186 00:09:54,650 --> 00:09:58,070 Speaker 3: meer energie gaan besparen. Dat we onze woningen gaan verduurzamen. 187 00:09:58,090 --> 00:10:00,930 Speaker 3: Dat we die verduurzaming in de industrie versnellen. En ik 188 00:10:00,950 --> 00:10:03,109 Speaker 3: hoop toch echt dat daar ook steun voor is in 189 00:10:03,130 --> 00:10:07,320 Speaker 3: het komende debat. Dank. Partij voor de Dierenkamerlid Christine Teunissen... 190 00:10:06,920 --> 00:10:08,820 Speaker 3: en politiek verslaggever Lennart Beekman.