1
00:00:01,639 --> 00:00:12,160
Speaker 1: Blijf scherp. BNR Nieuwsradio. Avondnieuws. Fijn dat

2
00:00:12,300 --> 00:00:14,760
Speaker 2: je luistert. Hier is het nieuws om mee thuis te komen.

3
00:00:14,780 --> 00:00:19,400
Speaker 2: Het besluit voor het maximum aantal van 478.000 vluchten op Schiphol...

4
00:00:18,620 --> 00:00:21,560
Speaker 2: was niet goed onderbouwd en moet van tafel. Dat heeft

5
00:00:21,579 --> 00:00:25,410
Speaker 2: de hoogste bestuursrechter bepaald. Zometeen de reacties vanuit Den Haag.

6
00:00:25,450 --> 00:00:28,810
Speaker 3: En in Europa wordt gedacht over een prijsplafond voor gas...

7
00:00:28,490 --> 00:00:31,950
Speaker 3: vanwege natuurlijk die stijgende prijs... en over de toetreding van

8
00:00:32,030 --> 00:00:33,610
Speaker 3: IJsland tot de EU.

9
00:00:33,650 --> 00:00:37,050
Speaker 2: En het Iraanse voetbalteam gaat waarschijnlijk niet naar het WK...

10
00:00:36,670 --> 00:00:40,920
Speaker 2: in Amerika, Canada en Mexico... Eerst het olienieuws uit Den

11
00:00:40,940 --> 00:00:41,820
Speaker 2: Haag

12
00:00:42,740 --> 00:00:47,400
Speaker 3: Ja, want het Internationaal Energieagentschap geeft 400 miljoen olievaten vrij uit

13
00:00:47,440 --> 00:00:51,949
Speaker 3: de strategische noodreserves. Minister Stientje van Veldhoven heeft bekendgemaakt dat

14
00:00:51,990 --> 00:00:55,550
Speaker 3: Nederland dan weer 5,4 miljoen vaten bijdraagt.

15
00:00:55,610 --> 00:00:58,270
Speaker 4: Nederland heeft ook een deel van die strategische reserve. Nederland

16
00:00:58,290 --> 00:01:00,530
Speaker 4: is een van de leden van het IAA en brengt

17
00:01:00,550 --> 00:01:02,540
Speaker 4: dus ook zelf een deel van de reserve op de markt.

18
00:01:03,060 --> 00:01:04,600
Speaker 5: En waarnaar komt dit vrij?

19
00:01:04,760 --> 00:01:07,680
Speaker 4: We hebben ongeveer 90 dagen om dat vrij te laten komen.

20
00:01:07,740 --> 00:01:11,740
Speaker 4: Het IEA vraagt dus alle leden om binnen die termijn...

21
00:01:11,100 --> 00:01:13,860
Speaker 4: ervoor te zorgen dat deze hoeveelheid vrijkomt. Dus ook Nederland

22
00:01:13,890 --> 00:01:15,270
Speaker 4: gaat daaraan bijdragen.

23
00:01:15,310 --> 00:01:18,470
Speaker 3: Politiek verslaggever Leendert Beekman sprak haar in Den Haag. Leendert,

24
00:01:18,490 --> 00:01:18,990
Speaker 3: goedemiddag

25
00:01:19,550 --> 00:01:21,169
Speaker 5: Goedemiddag, Frits Petten Niels.

26
00:01:21,490 --> 00:01:25,310
Speaker 3: Dat IEA heeft dus nu besloten om die noodreserves aan

27
00:01:25,330 --> 00:01:28,720
Speaker 3: te spreken. Heeft dat dan te maken met gewoon simpel

28
00:01:28,740 --> 00:01:29,620
Speaker 3: de stijgende prijzen?

29
00:01:30,370 --> 00:01:32,570
Speaker 5: Ja, en de grote onrust daarover. En dat is niet

30
00:01:32,610 --> 00:01:35,450
Speaker 5: alleen in Nederland merkbaar... want het is wel een beetje

31
00:01:35,500 --> 00:01:39,220
Speaker 5: het gesprek van de dag. In Den Haag sowieso. In

32
00:01:39,260 --> 00:01:41,780
Speaker 5: de talkshows hebben we het allemaal zien gebeuren. Als je

33
00:01:41,819 --> 00:01:44,660
Speaker 5: op de snelweg rijdt en je rijdt langs de pomp...

34
00:01:44,340 --> 00:01:46,560
Speaker 5: laten we eerlijk zijn, je schikt je een hoedje. Ik

35
00:01:46,580 --> 00:01:49,830
Speaker 5: kwam er al langs eentje waar het bijna 2,50 was. Ik

36
00:01:49,840 --> 00:01:50,330
Speaker 5: dacht van, nou,

37
00:01:50,340 --> 00:01:50,470
Speaker 1: dat

38
00:01:50,480 --> 00:01:51,950
Speaker 5: doet pijn. Ja,

39
00:01:52,270 --> 00:01:54,620
Speaker 4: en diesel is nu duurder dan benzine

40
00:01:55,010 --> 00:01:59,450
Speaker 5: Dus er is veel onrust en daardoor is er nu

41
00:01:59,490 --> 00:02:01,190
Speaker 5: toch gehandeld.

42
00:02:01,370 --> 00:02:02,790
Speaker 4: Ik denk dat we zien dat er veel onrust is

43
00:02:02,810 --> 00:02:06,230
Speaker 4: op de markt. De prijzen zijn opgelopen. Er is natuurlijk

44
00:02:06,250 --> 00:02:08,470
Speaker 4: een perspectief op die straat van Hormoes. Hoe lang blijft

45
00:02:08,510 --> 00:02:11,570
Speaker 4: dat nog geblokkeerd of niet? Belangrijk om meer rust en

46
00:02:11,590 --> 00:02:13,530
Speaker 4: meer ruimte in de markt te geven. En daarvoor is

47
00:02:13,550 --> 00:02:14,470
Speaker 4: dit een belangrijke stap.

48
00:02:14,510 --> 00:02:15,589
Speaker 5: En wanneer gaat dit effect hebben?

49
00:02:16,169 --> 00:02:18,600
Speaker 4: Nou, wanneer het effect gaat hebben exact... dat zullen we

50
00:02:18,620 --> 00:02:21,120
Speaker 4: zien aan de markten. Maar de hoop is natuurlijk dat

51
00:02:21,160 --> 00:02:25,200
Speaker 4: deze grote zekerheid... over deze extra hoeveelheid olie op de markt...

52
00:02:24,940 --> 00:02:25,859
Speaker 4: ook de prijzen zal dempen

53
00:02:26,139 --> 00:02:28,400
Speaker 5: U zegt nu grote zekerheid over extra olie op de markt...

54
00:02:28,300 --> 00:02:29,590
Speaker 5: maar u weet eigenlijk niet wat het doet. Is dat

55
00:02:29,610 --> 00:02:30,230
Speaker 5: niet wat gek

56
00:02:30,650 --> 00:02:32,910
Speaker 4: Nou, over het algemeen zien we dat dit soort interventies...

57
00:02:32,450 --> 00:02:35,389
Speaker 4: een prijsdempend effect hebben. Dus dat mag ook verwacht worden.

58
00:02:35,430 --> 00:02:37,970
Speaker 4: Hoeveel exact dat is... Dat weet je natuurlijk, hangt af

59
00:02:37,990 --> 00:02:40,470
Speaker 4: van veel dingen. Hoe het ook verder gaat met de

60
00:02:40,510 --> 00:02:44,200
Speaker 4: oorlog in Iran en de omgeving. Dat soort effecten moeten

61
00:02:44,220 --> 00:02:47,100
Speaker 4: natuurlijk ook worden uiteindelijk... ook vertaald in de prijs op

62
00:02:47,139 --> 00:02:49,100
Speaker 4: de markt. Daarom is het zo moeilijk om dan een

63
00:02:49,139 --> 00:02:50,040
Speaker 4: precieze voorspelling te

64
00:02:50,060 --> 00:02:51,700
Speaker 5: doen. Ja, Liesbeth en Niels, ik weet niet hoe jullie

65
00:02:51,720 --> 00:02:55,870
Speaker 5: hiernaar luisteren... maar ik hoor zoveel onzekerheden hier nog in.

66
00:02:55,910 --> 00:02:58,710
Speaker 5: We hopen dat dit iets met de prijzen gaat doen...

67
00:02:59,690 --> 00:03:02,090
Speaker 5: Het idee is natuurlijk op het moment dat je het

68
00:03:02,150 --> 00:03:06,790
Speaker 5: aanbod vergroot... dat de prijs omlaag gaat. Je zou daarbij

69
00:03:06,850 --> 00:03:09,250
Speaker 5: ook kunnen denken, op het moment dat de prijs hoog is...

70
00:03:09,169 --> 00:03:12,530
Speaker 5: en dat is wel heel vervelend, maar de vraag minder

71
00:03:12,550 --> 00:03:14,490
Speaker 5: groot wordt daardoor... dan kan de prijs

72
00:03:14,530 --> 00:03:15,810
Speaker 3: ook dalen

73
00:03:16,510 --> 00:03:19,790
Speaker 5: Maar er zijn nu nog heel veel onzekerheden. Het is

74
00:03:19,810 --> 00:03:23,799
Speaker 5: maar de vraag of dit... groot effect gaat hebben, wanneer

75
00:03:23,840 --> 00:03:27,740
Speaker 5: dit effect gaat hebben... in ieder geval wat wel duidelijk is...

76
00:03:27,139 --> 00:03:31,860
Speaker 5: als we morgen naar het benzinestation rijden... is niet ineens

77
00:03:31,880 --> 00:03:34,880
Speaker 5: een liter benzine of een liter diesel onder de 2 euro.

78
00:03:34,900 --> 00:03:38,080
Speaker 2: Op dit moment stijgt de olieprijs ook nog. Dus de

79
00:03:38,120 --> 00:03:41,220
Speaker 2: oliemarkt is niet onmiddellijk hiervan onder de indruk.

80
00:03:41,500 --> 00:03:44,480
Speaker 3: Maar eigenlijk, Leenert, wat ik net tegen Niels zei, bij

81
00:03:44,500 --> 00:03:50,369
Speaker 3: het koffiezetautomaat, door die noodreserves olievrij te geven, vrij te spelen,

82
00:03:50,430 --> 00:03:53,830
Speaker 3: en ervan uitgaan dat die prijs dan zakt, dan lacht

83
00:03:53,870 --> 00:03:56,560
Speaker 3: Donald Trump in zijn vuistje. Want dan heeft hij minder

84
00:03:56,580 --> 00:03:59,040
Speaker 3: een argument, een argument minder om die oorlog te stoppen.

85
00:04:00,820 --> 00:04:03,060
Speaker 5: Zo, je komt nu bij de geopolitiek uit. Ja, dat

86
00:04:03,100 --> 00:04:03,720
Speaker 5: is

87
00:04:03,740 --> 00:04:04,550
Speaker 3: niet jouw loket

88
00:04:04,750 --> 00:04:09,470
Speaker 5: Dat is niet mijn loket, nee. Want ja, ik snap

89
00:04:09,510 --> 00:04:11,630
Speaker 5: al waar je op doelt. Omdat hij natuurlijk ook zit

90
00:04:11,670 --> 00:04:12,850
Speaker 5: met

91
00:04:12,890 --> 00:04:14,090
Speaker 1: zijn achterban. Ja

92
00:04:14,190 --> 00:04:18,810
Speaker 5: ontevreden Amerikanen. En als je Amerikanen ergens kan raken... dan

93
00:04:18,850 --> 00:04:21,080
Speaker 5: is het ook bij de pomp. En dan toch nog

94
00:04:21,120 --> 00:04:24,640
Speaker 5: even een kleine persoonlijke anekdote. In de tijd dat Obama

95
00:04:25,240 --> 00:04:28,080
Speaker 5: nog president was... was ik in Amerika en toen kreeg

96
00:04:28,120 --> 00:04:31,240
Speaker 5: ik bij de tank een bonnetje... En daar stond in

97
00:04:31,279 --> 00:04:35,950
Speaker 5: plaats van BTW, Obama's kat stond erbij. Dus die Amerikanen

98
00:04:35,970 --> 00:04:40,570
Speaker 5: zijn inderdaad heel erg gebrand op benzineprijzen... en wat daarvan

99
00:04:40,589 --> 00:04:40,669
Speaker 2: naar

100
00:04:40,710 --> 00:04:43,909
Speaker 5: de staat gaat en dat ze dat moeten betalen... en

101
00:04:43,970 --> 00:04:45,010
Speaker 5: dat ze dat niet prettig vinden.

102
00:04:45,029 --> 00:04:45,289
Speaker 2: Dus

103
00:04:45,330 --> 00:04:47,450
Speaker 5: dit kan inderdaad Trump wel in de kaart spelen

104
00:04:47,620 --> 00:04:50,200
Speaker 2: In Nederland toch ook wel, want iedereen weet inmiddels... dat

105
00:04:50,220 --> 00:04:52,839
Speaker 2: een groot deel van de benzineprijs dat dat accijns is.

106
00:04:52,880 --> 00:04:55,140
Speaker 2: Dus daar heeft de politiek ook wel invloed op.

107
00:04:55,970 --> 00:04:57,930
Speaker 5: Ja, en het is ook het gesprek van de dag

108
00:04:57,990 --> 00:05:00,710
Speaker 5: in Politiek Den Haag. Dat was gisteren al zo, dat

109
00:05:00,750 --> 00:05:03,520
Speaker 5: is vandaag zo. Je ziet het in verschillende debatten in

110
00:05:03,540 --> 00:05:06,979
Speaker 5: de Tweede Kamer. Er wordt op dit moment gesproken over fiscaliteit.

111
00:05:07,040 --> 00:05:09,480
Speaker 5: Daar komen de hoge energieprijzen terug. Maar er wordt ook

112
00:05:09,500 --> 00:05:14,100
Speaker 5: gesproken over sociale zaken. En ook daar gaat het weer

113
00:05:14,140 --> 00:05:17,849
Speaker 5: over de hoge prijzen. Gisteren precies hetzelfde geval. In het

114
00:05:17,890 --> 00:05:21,070
Speaker 5: Vragenuur ging het over die hoge energieprijzen. En dan zou

115
00:05:21,110 --> 00:05:25,450
Speaker 5: je denken... misschien dat op het moment dat dit aangekondigd wordt...

116
00:05:25,250 --> 00:05:27,980
Speaker 5: dat dat wat rust gaat opleveren. Maar ik heb even

117
00:05:28,020 --> 00:05:32,159
Speaker 5: rondgebeld bij oppositiepartijen. Zijn we nou eigenlijk tevreden hiermee? En

118
00:05:32,200 --> 00:05:34,920
Speaker 5: is dit genoeg? Want morgen is er een debat over

119
00:05:34,940 --> 00:05:37,770
Speaker 5: de situatie in Iran. Stoppen we dan met de vraag,

120
00:05:37,830 --> 00:05:39,890
Speaker 5: laten we gaan kijken... of we bijvoorbeeld de accijns op

121
00:05:39,930 --> 00:05:43,330
Speaker 5: de BTW gaan verlagen? Nou, bij GroenLinks, Partij van de Arbeid,

122
00:05:43,370 --> 00:05:45,810
Speaker 5: hoor ik dan. Maar wij hebben hier helemaal niet om gevraagd.

123
00:05:45,850 --> 00:05:48,900
Speaker 5: Wij willen vooral dat er een plan van aanpak komt.

124
00:05:48,920 --> 00:05:51,219
Speaker 5: Dat op het moment dat het nodig is om bijvoorbeeld

125
00:05:51,240 --> 00:05:55,020
Speaker 5: een energieplafond in te stellen... dat dat kan en dat

126
00:05:55,040 --> 00:05:57,400
Speaker 5: dat niet, net zoals vier jaar geleden... onder stoom en

127
00:05:57,440 --> 00:06:02,650
Speaker 5: kokend water, net voor Prinsjesdag geregeld wordt... Gidi Markushouwer, van

128
00:06:02,670 --> 00:06:07,370
Speaker 5: Groep Markushouwer... vroeg gisteren om een btw-verlaging en een accijnsverlaging.

129
00:06:07,410 --> 00:06:10,130
Speaker 5: Dat doet hij nu nog steeds. Dus wat dat betreft

130
00:06:10,170 --> 00:06:12,330
Speaker 5: is er niets veranderd. En hij zegt, het is zo

131
00:06:12,390 --> 00:06:14,419
Speaker 5: onzeker of dit iets met de prijzen gaat doen. Mensen

132
00:06:14,440 --> 00:06:18,400
Speaker 5: moeten nu geholpen worden. En bij de SP zeggen ze...

133
00:06:18,420 --> 00:06:22,040
Speaker 5: het is leuk en goed dat die reserve aangesproken worden...

134
00:06:21,500 --> 00:06:27,000
Speaker 5: maar tegelijkertijd zien we ook dat die hoge brandstofprijzen... misbruikt

135
00:06:27,050 --> 00:06:32,390
Speaker 5: worden om het zogenoemde geinflatie aan te wakkeren. Dus die

136
00:06:32,410 --> 00:06:35,810
Speaker 5: hoge prijzen om hun producten duurder te maken. En wij

137
00:06:35,830 --> 00:06:39,570
Speaker 5: vragen eigenlijk de ACM om beter toezicht te gaan houden...

138
00:06:39,330 --> 00:06:43,860
Speaker 5: op die prijsopbouw. Dus je hoort vanuit verschillende partijen nu

139
00:06:43,900 --> 00:06:47,419
Speaker 5: verschillende geluiden... en het gesprek over moeten we nog wat

140
00:06:47,440 --> 00:06:50,979
Speaker 5: gaan doen aan die energieprijzen... is hiermee niet beslecht. Daar

141
00:06:51,000 --> 00:06:52,870
Speaker 5: gaat nog steeds over gedebatteerd worden morgen.

142
00:06:53,430 --> 00:06:56,210
Speaker 3: En nu komt die reserve dus vrij, die oliereserve. Dat

143
00:06:56,250 --> 00:06:59,850
Speaker 3: is vier dagen totaal verbruik, alles bij elkaar. Dus daarmee

144
00:06:59,870 --> 00:07:01,910
Speaker 3: is het probleem natuurlijk ook niet opgelost. Want ik gok

145
00:07:01,930 --> 00:07:04,270
Speaker 3: zomaar dat de oorlog in Iran over vier dagen nog

146
00:07:04,310 --> 00:07:07,179
Speaker 3: niet ten einde is. Dankjewel, Leenert Beekman.

147
00:07:12,420 --> 00:07:15,020
Speaker 2: En we blijven bij de fossiele brandstoffen. De Europese Commissie

148
00:07:15,080 --> 00:07:20,310
Speaker 2: denkt opnieuw na over een prijsplafond voor gas. Europa-verslaggever Stefan

149
00:07:20,350 --> 00:07:23,420
Speaker 2: de Vries. Stefan, wat betekent dat nadenken?

150
00:07:24,810 --> 00:07:28,510
Speaker 6: Ja, nadenken, dat is dat de mogelijkheid wordt overwogen om

151
00:07:28,530 --> 00:07:32,440
Speaker 6: een prijsplafond in te voeren. Iedere keer als er energieprijzen stijgen,

152
00:07:32,480 --> 00:07:35,820
Speaker 6: dan wordt Brussel wat onrustig. Dan wordt het gezien als

153
00:07:35,840 --> 00:07:40,810
Speaker 6: een geopolitiek uitdaging om experimenten te doen. Door de oorlog

154
00:07:40,850 --> 00:07:43,370
Speaker 6: schieten de olie- en gasprijzen natuurlijk weer omhoog. Hadden we

155
00:07:43,390 --> 00:07:46,090
Speaker 6: het net ook over. En dat raakt vooral de Europese industrie.

156
00:07:46,570 --> 00:07:51,110
Speaker 6: En Ursula von der Leyen wil nu verschillende opties onderzoeken...

157
00:07:50,370 --> 00:07:52,980
Speaker 6: om de energierekening te drukken. En een daarvan is een

158
00:07:53,000 --> 00:07:55,900
Speaker 6: plafond op de gasprijs. Dat heeft alles te maken met

159
00:07:55,920 --> 00:08:00,060
Speaker 6: hoe de Europese elektriciteitsmarkt werkt. Dus ja, dat zou kunnen.

160
00:08:00,100 --> 00:08:00,660
Speaker 6: Dat is een optie

161
00:08:00,920 --> 00:08:03,300
Speaker 2: Wat, zo'n gasprijsplafond, hebben we dat eerder gehad?

162
00:08:04,800 --> 00:08:08,880
Speaker 6: Ja, zeker. Tijdens de energiecrisis van 2022... na de Russische inval

163
00:08:08,920 --> 00:08:12,320
Speaker 6: in Oekraïne... stelde de EU ook een noodrem in... voor

164
00:08:12,360 --> 00:08:16,800
Speaker 6: als de gasprijs boven de 180 euro per megawattuur zou uitkomen.

165
00:08:16,940 --> 00:08:20,410
Speaker 6: Maar dat mechanisme werd eigenlijk nooit geactiveerd... omdat de prijzen

166
00:08:20,430 --> 00:08:23,770
Speaker 6: alweer daalden voordat die grens werd bereikt. Maar het was

167
00:08:23,810 --> 00:08:27,810
Speaker 6: ook politiek controversieel. Duitsland en Nederland bijvoorbeeld waarschuwden... dat een

168
00:08:27,850 --> 00:08:33,330
Speaker 6: prijsplafond leveranciers kon afschrikken. Want in een wereldmarkt voor vloeibaar gas...

169
00:08:33,950 --> 00:08:37,160
Speaker 6: varen tankers voortdurend rond. En die gaan simpelweg naar de

170
00:08:37,200 --> 00:08:39,740
Speaker 6: plek waar het meeste wordt betaald. Dus als er dan

171
00:08:39,800 --> 00:08:43,079
Speaker 6: ergens een prijsplafond is... waarom zou je daar je LNG verkopen...

172
00:08:42,720 --> 00:08:45,079
Speaker 6: als je ergens anders goedkoper of

173
00:08:45,100 --> 00:08:46,840
Speaker 2: meer zou kunnen verdienen. Dus het kan ook het verkeerde

174
00:08:46,860 --> 00:08:47,720
Speaker 2: effect hebben

175
00:08:48,290 --> 00:08:51,430
Speaker 6: Zeker. Ja, absoluut. Dat kan ook. Dus het is een

176
00:08:51,470 --> 00:08:52,450
Speaker 6: ingewikkelde puzzel.

177
00:08:52,470 --> 00:08:57,670
Speaker 3: Ja. Iets heel anders. Stefan, jij was er laatst nog. IJsland. Ja,

178
00:08:57,870 --> 00:09:01,670
Speaker 3: twee weken geleden. Dat duikt nu op in het debat

179
00:09:01,710 --> 00:09:05,730
Speaker 3: over de uitbreiding van de Europese Unie. IJsland wil dus

180
00:09:05,770 --> 00:09:07,650
Speaker 3: bij de EU. Hoe zit

181
00:09:07,700 --> 00:09:13,660
Speaker 6: dat? Dat wordt steeds een serieuzere optie. IJsland wil inderdaad

182
00:09:13,700 --> 00:09:17,940
Speaker 6: nu een referendum houden. Al op 29 augustus. over het herstarten

183
00:09:17,980 --> 00:09:22,400
Speaker 6: van de toetredingsonderhandelingen met Brussel. Dat proces lag al jaren stil.

184
00:09:22,480 --> 00:09:27,000
Speaker 6: IJsland vroeg in 2009 om lidmaatschap na de financiële crisis. Denk

185
00:09:27,020 --> 00:09:30,550
Speaker 6: maar aan ISAFE. En dat was, interessant genoeg, de laatste

186
00:09:30,590 --> 00:09:32,530
Speaker 6: keer dat ik in IJsland was. Ook voor BNR. En

187
00:09:32,550 --> 00:09:35,090
Speaker 6: toen zeiden de meeste IJslanders... nee, wij willen helemaal niet

188
00:09:35,110 --> 00:09:38,110
Speaker 6: bij de EU. Wij zijn IJsland. We zijn stevig en

189
00:09:38,150 --> 00:09:42,490
Speaker 6: onafhankelijk genoeg. Die EU willen we niet. Maar nu is

190
00:09:42,530 --> 00:09:45,090
Speaker 6: de toon toch heel erg veranderd. Dat merkte ik ook

191
00:09:45,110 --> 00:09:48,430
Speaker 6: twee weken geleden. Dus de aanvraag... Uit die tijd wordt

192
00:09:48,450 --> 00:09:52,960
Speaker 6: weer geheractiveerd. De oorlog in Oekraïne, de spanningen rond Groenland.

193
00:09:53,000 --> 00:09:57,080
Speaker 6: Het zorgt er allemaal voor dat Rijkervik opnieuw naar Europa kijkt.

194
00:09:57,100 --> 00:09:59,580
Speaker 3: Ja, die willen wel onder de Europese paraplu bij dit

195
00:09:59,600 --> 00:10:04,079
Speaker 3: soort grote dreigingen. Is misschien wel voorstelbaar. Maar de IJslandse

196
00:10:04,100 --> 00:10:06,610
Speaker 3: minister van Buitenlandse Zaken zegt zelfs... dat het land dan

197
00:10:06,640 --> 00:10:09,809
Speaker 3: ook versneld EU-lid kan worden. Is dat realistisch?

198
00:10:10,970 --> 00:10:13,350
Speaker 6: Ja, het is wel realistisch omdat IJsland voor een groot

199
00:10:13,370 --> 00:10:16,829
Speaker 6: deel al onder de Europese paraplu, zoals jij die noemt, valt.

200
00:10:16,890 --> 00:10:21,640
Speaker 6: IJsland zit in de Europese economische ruimte, zit in Schengen,

201
00:10:21,679 --> 00:10:24,260
Speaker 6: niet bij de NAVO. Maar in ieder geval maakt het

202
00:10:24,300 --> 00:10:29,160
Speaker 6: de technische onderhandelingen veel eenvoudiger dan bij andere kandidaat-lidstaten. Politiek

203
00:10:29,200 --> 00:10:31,949
Speaker 6: zijn er nog wel wat gevoelige punten, vooral de visserij.

204
00:10:31,970 --> 00:10:34,809
Speaker 6: Want die sector is de ruggengraat van de IJslandse economie.

205
00:10:35,480 --> 00:10:39,070
Speaker 6: En die wil Rijk en Fik maximaal blijven controleren. Maar

206
00:10:39,090 --> 00:10:42,090
Speaker 6: de peilingen wijzen toch wel uit dat een meerderheid van

207
00:10:42,130 --> 00:10:45,510
Speaker 6: de IJslanders... nu graag toch in ieder geval wil gaan

208
00:10:45,550 --> 00:10:47,780
Speaker 6: starten om weer lid te worden van de EU. En

209
00:10:47,800 --> 00:10:52,339
Speaker 6: als het referendum inderdaad positief uitvalt... dan kan IJsland waarschijnlijk

210
00:10:52,400 --> 00:10:53,170
Speaker 6: veel sneller dit worden

211
00:10:53,300 --> 00:10:53,439
Speaker 1: dan

212
00:10:53,480 --> 00:10:57,530
Speaker 6: sommige Balkanlanden, die al jaren in de wachtrij staan. Of Turkije,

213
00:10:57,590 --> 00:11:01,130
Speaker 6: en dat land meldde zich al in 1963 aan. Dus

214
00:11:01,150 --> 00:11:01,220
Speaker 2: ja

215
00:11:01,309 --> 00:11:03,810
Speaker 6: misschien over twee jaar IJsland wel bij de EU.

216
00:11:03,850 --> 00:11:08,030
Speaker 2: Ja, maar die andere landen voldoen dus niet aan de criteria.

217
00:11:08,050 --> 00:11:11,380
Speaker 2: Hoewel er bij Turkije ook steeds nieuwe criteria worden bedacht.

218
00:11:11,700 --> 00:11:14,620
Speaker 6: Precies, en IJsland heeft al heel veel Europese regels ingevoerd.

219
00:11:14,640 --> 00:11:18,900
Speaker 6: Het is natuurlijk een heel klein land, 350.000 inwoners... met een

220
00:11:18,940 --> 00:11:22,240
Speaker 6: eigen munt, dat stelt allemaal niet zoveel voor. In het

221
00:11:22,280 --> 00:11:25,800
Speaker 6: algemeen is nu toch wel de sfeer bij de IJslanders...

222
00:11:25,400 --> 00:11:28,760
Speaker 6: dat als ze bij Europa horen, bij de Europese Unie...

223
00:11:28,100 --> 00:11:30,990
Speaker 6: dan staan ze toch een stuk sterker. En zeker natuurlijk

224
00:11:31,010 --> 00:11:35,130
Speaker 6: met buurland Groenland. Als dat wordt aangevallen of ingenomen... dan

225
00:11:35,150 --> 00:11:39,030
Speaker 6: is IJsland het volgende doelwit. En daar worden de IJslanders

226
00:11:39,050 --> 00:11:40,030
Speaker 6: wel een beetje nerveus van

227
00:11:40,110 --> 00:11:41,829
Speaker 3: Maar dat is natuurlijk ook in Europees belang. Het is

228
00:11:41,850 --> 00:11:44,110
Speaker 3: toch fijn om een lidstaat in de buurt van Groenland

229
00:11:44,150 --> 00:11:44,890
Speaker 3: nog extra te hebben?

230
00:11:46,090 --> 00:11:49,270
Speaker 6: Ja, dat zou kunnen. Inderdaad, zo zou je dat kunnen zien.

231
00:11:49,290 --> 00:11:51,690
Speaker 6: Het is een hele kleine economie, dus economisch maakt het

232
00:11:51,730 --> 00:11:53,950
Speaker 6: niet heel veel uit. Maar het is natuurlijk wel een

233
00:11:53,970 --> 00:11:56,910
Speaker 6: teken aan de wand... dat nu het geopolitiek allemaal zo

234
00:11:56,950 --> 00:12:00,479
Speaker 6: gespannen is... dat er eigenlijk steeds meer landen in de

235
00:12:00,520 --> 00:12:02,719
Speaker 6: wachtrij komen te staan... om lid te worden van de

236
00:12:02,740 --> 00:12:05,679
Speaker 6: Europese Unie. Die dan kennelijk dan toch wordt gezien... als

237
00:12:05,700 --> 00:12:09,580
Speaker 6: een belangrijke bescherming in slechte tijden.

238
00:12:09,600 --> 00:12:12,810
Speaker 3: Nog één vraag. Zegt de EU iets over het eten

239
00:12:12,830 --> 00:12:14,770
Speaker 3: van walvisvleesburgers? Goed.

240
00:12:15,590 --> 00:12:15,870
Speaker 6: Wat moeten

241
00:12:15,890 --> 00:12:16,270
Speaker 3: ze daarmee

242
00:12:16,290 --> 00:12:18,030
Speaker 6: ophouden? Die zag ik wel

243
00:12:18,070 --> 00:12:18,270
Speaker 3: in de

244
00:12:18,290 --> 00:12:20,670
Speaker 6: supermarkt liggen in Groenland twee weken

245
00:12:20,710 --> 00:12:21,650
Speaker 3: geleden. In

246
00:12:21,690 --> 00:12:26,720
Speaker 6: Groenland? Ja, dolfijnvlees ook. Nee, dat niet. Maar goed, misschien

247
00:12:26,760 --> 00:12:30,340
Speaker 6: een aardige delicatesse. Je weet het niet. Voor de millennials

248
00:12:30,380 --> 00:12:36,079
Speaker 6: met hun havercappuccino. Een broodje walvisvlees voor 70 euro in Amsterdam.

249
00:12:36,120 --> 00:12:37,050
Speaker 6: Het kan allemaal

250
00:12:37,679 --> 00:12:40,300
Speaker 2: Dankjewel Stefan. Stefan de Vries. Meer Europese nieuws in de

251
00:12:40,350 --> 00:12:42,530
Speaker 2: dagelijkse podcast. Make Europe Great Again.

252
00:12:43,340 --> 00:12:46,780
Speaker 3: Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft het maximaal aantal

253
00:12:46,820 --> 00:12:50,420
Speaker 3: vluchten op Schiphol niet goed onderbouwd. Zo oordeelt de Raad

254
00:12:50,460 --> 00:12:55,800
Speaker 3: van State, die daarmee in streep zet door het zogeheten luchthavenverkeersbesluit.

255
00:12:55,850 --> 00:12:58,890
Speaker 3: Schiphol valt daardoor terug op regels uit 2008, toen er nog

256
00:12:58,950 --> 00:13:02,730
Speaker 3: geen maximaal aantal vluchten gold. Sinds november lag dat maximum

257
00:13:02,770 --> 00:13:07,630
Speaker 3: aantal op 478.000 vluchten per jaar. Er blijft wel een maximum

258
00:13:07,690 --> 00:13:11,479
Speaker 3: aantal nachtvluchten staan van 27.000 per jaar.

259
00:13:11,660 --> 00:13:14,460
Speaker 2: Volgens de hoogste bestuursrechter is het besluit niet goed uitgelegd

260
00:13:14,500 --> 00:13:20,040
Speaker 2: door voormalig PVV-minister Barry Matlener. Een opstelsom van vluchten zegt

261
00:13:20,179 --> 00:13:24,070
Speaker 2: volgens de Raad van State niet genoeg over de geluidsoverlast

262
00:13:24,090 --> 00:13:29,150
Speaker 2: die die vliegtuigen veroorzaken. Verschillende vliegtuigen produceren namelijk verschillende hoeveelheden geluid.

263
00:13:29,790 --> 00:13:32,880
Speaker 2: De huidige minister van Infrastructuur en Waterstaat, Vincent Karremans... wil

264
00:13:32,900 --> 00:13:35,820
Speaker 2: de uitspraak eerst goed bestuderen voordat hij er inhoudelijk op

265
00:13:35,860 --> 00:13:36,740
Speaker 2: in wil gaan.

266
00:13:36,780 --> 00:13:40,840
Speaker 3: GroenLinks-PvdA-kamerlid Susan Kreuger spreekt van een grote overwinning... voor omwonenden

267
00:13:40,880 --> 00:13:45,179
Speaker 3: van Schiphol. Op Blue Sky schrijft ze... Het ministerie werkt

268
00:13:45,200 --> 00:13:48,120
Speaker 3: op dit moment aan een nieuw besluit. Ook daar staat

269
00:13:48,160 --> 00:13:49,809
Speaker 3: een maximum aantal van 478.000 vluchten

270
00:13:49,850 --> 00:13:51,070
Speaker 2: in. Met ruimte voor groei naar 500.000.

271
00:14:01,150 --> 00:14:04,929
Speaker 1: Iran

272
00:14:04,950 --> 00:14:07,590
Speaker 3: doet niet mee aan het WK voetbal deze zomer. Dat

273
00:14:07,610 --> 00:14:10,150
Speaker 3: heeft de sportminister van dat land gezegd. Het WK wordt

274
00:14:10,170 --> 00:14:13,580
Speaker 3: gehouden in Amerika, Canada en Mexico. En volgens de Iraanse

275
00:14:13,620 --> 00:14:16,620
Speaker 3: sportminister is deelname aan dat WK... door de oorlog met

276
00:14:16,679 --> 00:14:20,640
Speaker 3: Amerika geen optie. Gaan we over praten met sporthistoricus Jurrit

277
00:14:20,660 --> 00:14:22,140
Speaker 3: van der Voren. Goedemiddag

278
00:14:22,960 --> 00:14:23,880
Speaker 7: Goedemiddag.

279
00:14:23,900 --> 00:14:27,260
Speaker 3: Een geplaatst land dat niet meedoet aan een WK. Komt

280
00:14:27,280 --> 00:14:28,300
Speaker 3: dat vaker voor eigenlijk?

281
00:14:29,500 --> 00:14:32,420
Speaker 7: Het is zeer uitzonderlijk en het meest merkwaardige voorbeeld dat

282
00:14:32,460 --> 00:14:34,920
Speaker 7: we hiervan kennen. Echt ideaal voor een pubquiz die ik

283
00:14:34,940 --> 00:14:42,050
Speaker 7: nu ga vertellen. In 1938 was het WK voetbal in Frankrijk.

284
00:14:42,090 --> 00:14:46,330
Speaker 7: En toen had Oostenrijk zich geplaatst in februari. Maar een

285
00:14:46,350 --> 00:14:50,010
Speaker 7: maand later was de Ansloes en werd het land opgenomen

286
00:14:50,030 --> 00:14:52,980
Speaker 7: door Nazi Duitsland. Dat betekende dat het land dat zich

287
00:14:53,010 --> 00:14:56,180
Speaker 7: had geplaatst niet meer bestond op het moment dat het

288
00:14:56,220 --> 00:14:59,300
Speaker 7: toernooi begon. Oostenrijk was er niet meer bij, waardoor de

289
00:14:59,340 --> 00:15:03,440
Speaker 7: tegenstander Zwits-Zweden... in één keer door was naar de volgende ronde.

290
00:15:03,480 --> 00:15:07,670
Speaker 7: Bij gebrek aan tegenstander. En de beste Oostenrijkse spelers werden

291
00:15:07,690 --> 00:15:10,970
Speaker 7: opgenomen in die manschaft. Want toen dachten de Duitsers, de nazi's,

292
00:15:11,010 --> 00:15:13,270
Speaker 7: dan hebben we helemaal een goed team. Maar na de

293
00:15:13,310 --> 00:15:17,000
Speaker 7: eerste ronde versloeg Zwitserland nazi-Duitsland... en was daarmee het lachertje

294
00:15:17,020 --> 00:15:20,020
Speaker 7: van het WK geworden. Maar zo uitzonderlijk is het dus

295
00:15:20,040 --> 00:15:22,560
Speaker 7: dat ik terug moet... Na de tijd dat nog bijna

296
00:15:22,600 --> 00:15:24,820
Speaker 7: de dinosaurussen meededen aan het WK voetbal.

297
00:15:24,860 --> 00:15:27,160
Speaker 2: Op zich is het wel normaal natuurlijk dat als je

298
00:15:27,200 --> 00:15:28,720
Speaker 2: in oorlog bent met een land... dat je daar niet

299
00:15:28,740 --> 00:15:29,950
Speaker 2: heen gaat om te voetballen.

300
00:15:32,000 --> 00:15:34,720
Speaker 7: Meestal heb je daar niet zoveel zin in. Noord-Korea heeft

301
00:15:34,760 --> 00:15:41,020
Speaker 7: ook nog een aantal sporters gestuurd... naar de winterspelen van 2018

302
00:15:39,440 --> 00:15:42,480
Speaker 7: in Zuid-Korea. En vooral ook een heel leuk team met

303
00:15:42,520 --> 00:15:46,600
Speaker 7: allemaal vrouwen... die als supporters leuke dansjes deden en klapten

304
00:15:46,640 --> 00:15:49,950
Speaker 7: op de tribune. Dat was ook propaganda om daarmee te

305
00:15:49,970 --> 00:15:50,370
Speaker 1: komen.

306
00:15:50,380 --> 00:15:53,450
Speaker 7: Maar het is inderdaad niet gewoon... dat je als een

307
00:15:53,490 --> 00:15:56,470
Speaker 7: gastland met jou in oorlog is om erheen te gaan.

308
00:15:56,490 --> 00:16:02,070
Speaker 7: Het is... wel heel vaak voorgekomen dat teams tegen elkaar uitkomen...

309
00:16:01,230 --> 00:16:02,930
Speaker 7: terwijl ze in het normale leven met elkaar in

310
00:16:02,970 --> 00:16:03,550
Speaker 3: oorlog zijn... of

311
00:16:03,590 --> 00:16:05,630
Speaker 7: bezig zijn daaraan te gaan beginnen.

312
00:16:05,670 --> 00:16:09,870
Speaker 3: Ja, en dan roept iedereen sportverbroederd. Maar goed, maar in Oostenrijk...

313
00:16:09,350 --> 00:16:10,410
Speaker 7: Ja, soms is het ook nog...

314
00:16:10,670 --> 00:16:16,390
Speaker 3: Ja, Oostenrijk deed dus niet mee in 1938. En toen plaatste

315
00:16:16,450 --> 00:16:18,960
Speaker 3: Zweden zich... Zei je dat nou, Zweden of Zwitserland?

316
00:16:20,400 --> 00:16:20,680
Speaker 7: Zweden

317
00:16:20,700 --> 00:16:20,800
Speaker 3: was

318
00:16:20,840 --> 00:16:21,800
Speaker 7: degene die moest voetballen

319
00:16:21,820 --> 00:16:21,880
Speaker 3: in

320
00:16:21,900 --> 00:16:23,970
Speaker 7: de eerste ronde. Dat was toen nog geen poolsysteem. Dus

321
00:16:23,990 --> 00:16:24,890
Speaker 7: dat betekende dat

322
00:16:24,910 --> 00:16:25,670
Speaker 3: de tegenstander er

323
00:16:25,690 --> 00:16:26,190
Speaker 7: niet was

324
00:16:26,620 --> 00:16:27,380
Speaker 3: En hoe gaat dat dan nu?

325
00:16:29,010 --> 00:16:32,010
Speaker 7: Ja, er is gewoon geen protocol hiervoor. Het is niet zo,

326
00:16:32,050 --> 00:16:34,790
Speaker 7: omdat het zo lang geleden is gebeurd... dat een land

327
00:16:34,830 --> 00:16:37,280
Speaker 7: opeens toch niet kwam... dat je zo even een afvinklijstje

328
00:16:37,300 --> 00:16:39,740
Speaker 7: hebt bij de FIFA. Daar ga ik niet vanuit van, nou,

329
00:16:39,780 --> 00:16:42,420
Speaker 7: dan mag dat land dus alsnog erheen. En dan gaan

330
00:16:42,440 --> 00:16:45,280
Speaker 7: we die zoveel boete geven. En die gaan we nog

331
00:16:45,300 --> 00:16:47,750
Speaker 7: een straf geven, of juist niet. Er is dus niet

332
00:16:47,770 --> 00:16:50,950
Speaker 7: zomaar even een afvinklijstje... waarmee je kan zeggen van, nu

333
00:16:50,970 --> 00:16:53,570
Speaker 7: gaat het zo verder. Dus het enige wat we zeker weten,

334
00:16:53,610 --> 00:16:55,670
Speaker 7: is dat er in de komende weken... ontzettend veel ruzie

335
00:16:55,710 --> 00:16:59,190
Speaker 7: gemaakt gaat worden in de omgeving Azië... van andere landen

336
00:16:59,210 --> 00:17:01,430
Speaker 7: die zeggen van... ja, maar dan moeten wij die plek

337
00:17:01,480 --> 00:17:04,480
Speaker 7: overnemen van Iran... omdat wij net onder hun in de

338
00:17:04,520 --> 00:17:05,360
Speaker 7: poel stonden. En dat

339
00:17:05,380 --> 00:17:05,540
Speaker 3: iemand

340
00:17:05,580 --> 00:17:07,560
Speaker 7: anders zei... ja, maar in onze poel hadden wij meer

341
00:17:07,600 --> 00:17:10,119
Speaker 7: punten dan Iran in hun poel. Dus iedereen kan dan

342
00:17:10,160 --> 00:17:13,440
Speaker 7: wel een goede reden verzinnen... om zichzelf naar dat toernooi

343
00:17:13,460 --> 00:17:13,620
Speaker 3: te

344
00:17:13,640 --> 00:17:14,080
Speaker 7: kletsen.

345
00:17:14,260 --> 00:17:14,300
Speaker 3: Of

346
00:17:14,320 --> 00:17:15,859
Speaker 7: misschien op het laatst zich dan ook terug te trekken,

347
00:17:15,900 --> 00:17:16,570
Speaker 7: weet jij veel

348
00:17:16,940 --> 00:17:19,720
Speaker 3: En gelden er dan ook nog boetes bijvoorbeeld... als je

349
00:17:19,740 --> 00:17:23,040
Speaker 3: je op het moment dat je al ingeschreven was terugtrekt?

350
00:17:23,080 --> 00:17:24,139
Speaker 3: Kost ook veel geld natuurlijk.

351
00:17:25,630 --> 00:17:29,470
Speaker 7: De FIFA heeft ook voorbereidende kosten vergoed van Iran, dus

352
00:17:29,490 --> 00:17:31,409
Speaker 7: dat zou een reden kunnen zijn om te zeggen dat

353
00:17:31,430 --> 00:17:34,340
Speaker 7: ze het terug willen hebben. Maar het is niet zo

354
00:17:34,380 --> 00:17:36,740
Speaker 7: dat de FIFA een organisatie is zoals wij een beetje

355
00:17:36,780 --> 00:17:39,720
Speaker 7: gewend zijn, waarbij verschillende machten elkaar in balans houden

356
00:17:39,760 --> 00:17:39,879
Speaker 1: en

357
00:17:39,920 --> 00:17:43,000
Speaker 7: controleren en invloed op elkaar uitoefenen. Er is één macht

358
00:17:43,060 --> 00:17:45,139
Speaker 7: en die heet Gino van de voornaam en Infantino van

359
00:17:45,160 --> 00:17:48,550
Speaker 7: de achternaam. En die kan redelijk zelfstandig beslissen. Er is

360
00:17:48,590 --> 00:17:50,929
Speaker 7: natuurlijk wel meer viva. Maar we hebben gezien met die

361
00:17:50,970 --> 00:17:53,409
Speaker 7: vredesprijs van Trump... dat hij er ook redelijk eigenzinnig te

362
00:17:53,430 --> 00:17:56,889
Speaker 7: werk kan gaan. En wat er dus gaat gebeuren, het

363
00:17:56,930 --> 00:18:01,149
Speaker 7: is gewoon echt heel erg onduidelijk. Omdat het een redelijk

364
00:18:01,210 --> 00:18:05,560
Speaker 7: ondoorzichtige organisatie is. En dan druk ik mij ongelooflijk voorzichtig

365
00:18:05,580 --> 00:18:06,070
Speaker 7: uit

366
00:18:06,600 --> 00:18:10,080
Speaker 3: En weet je al van andere landen die twijfelen aan deelname?

367
00:18:10,100 --> 00:18:14,679
Speaker 3: Of wordt dat vooral in de kolommen van... Bestaat er

368
00:18:14,700 --> 00:18:17,190
Speaker 3: dan ook echt serieuze twijfel

369
00:18:18,180 --> 00:18:20,380
Speaker 7: We wachten in spanning af wat er gaat gebeuren... of

370
00:18:20,420 --> 00:18:23,159
Speaker 7: Denemarken zich nog gaat plaatsen via de play-offs. Want dan

371
00:18:23,200 --> 00:18:25,930
Speaker 7: komt de afwerker Groenland in beeld... waar jullie het juist

372
00:18:25,950 --> 00:18:29,400
Speaker 7: nog over hadden vanwege IJsland. Dat zou een reden kunnen

373
00:18:29,420 --> 00:18:33,189
Speaker 7: zijn dat het escaleert. Als dan inderdaad Denemarken niet gaat...

374
00:18:32,930 --> 00:18:34,990
Speaker 7: kan de rest van de Europese Unie zich dan wel

375
00:18:35,030 --> 00:18:37,609
Speaker 7: veroorloven om weg te blijven. Van ben je wel of

376
00:18:37,650 --> 00:18:40,730
Speaker 7: niet solidair met Denemarken. Als je in de politiek optrekt

377
00:18:40,770 --> 00:18:42,949
Speaker 7: gezamenlijk tegen de Verenigde Staten... ga je dat dan niet

378
00:18:43,010 --> 00:18:46,780
Speaker 7: ook doen door dat politiek statement uit te breiden... naar

379
00:18:46,800 --> 00:18:50,760
Speaker 7: het WK voetbal. Spanje begint ook al redelijk slecht kritieken

380
00:18:50,780 --> 00:18:53,680
Speaker 7: te krijgen... vanuit de Verenigde Staten. Dus dit is een

381
00:18:53,720 --> 00:18:57,700
Speaker 7: toernooi waarbij we inmiddels op zulk onbekend terrein terecht zijn gekomen.

382
00:18:57,720 --> 00:19:00,180
Speaker 7: Ook voor een sporthistoricus als mij. Van dat je gewoon

383
00:19:00,240 --> 00:19:01,669
Speaker 7: echt niet meer weet van ja maar toen ging het

384
00:19:01,690 --> 00:19:04,369
Speaker 7: zo en toen ging het zo. Het afvinklijstje is er

385
00:19:04,390 --> 00:19:07,609
Speaker 7: niet meer. Dus het is nog een bijzonder spannend en

386
00:19:07,650 --> 00:19:10,669
Speaker 7: hectisch begin voordat we überhaupt zijn begonnen. Waarbij ik ook

387
00:19:10,690 --> 00:19:12,830
Speaker 7: niet eens meer mijn hand in het vuur zou durven

388
00:19:12,850 --> 00:19:14,670
Speaker 7: te steken dat het toernooi ooit nog tot een einde

389
00:19:14,710 --> 00:19:15,390
Speaker 7: gaat komen.

390
00:19:15,410 --> 00:19:16,389
Speaker 3: Nou dan bellen we je zeker.

391
00:19:17,660 --> 00:19:19,110
Speaker 7: Dat er onderweg nog allemaal dingen gebeuren

392
00:19:19,290 --> 00:19:20,720
Speaker 7: dat landen zich gaan terugtrekken.

393
00:19:20,760 --> 00:19:22,800
Speaker 3: Dank je wel, sporthistoricus Jurrit van der Voren.