1 00:00:01,480 --> 00:00:06,750 Speaker 1: Blijf scherp. BNR Nieuwsradio. Avondnieuws. 2 00:00:09,950 --> 00:00:14,130 Speaker 2: Fijn dat je luistert. Dit is het nieuws om mee 3 00:00:14,150 --> 00:00:17,950 Speaker 2: thuis te komen van maandag 30 maart. Met vandaag. De Duitse 4 00:00:17,970 --> 00:00:21,190 Speaker 2: inflatie is fors gestegen. En dat is voor Autoland Duitsland 5 00:00:21,210 --> 00:00:24,510 Speaker 2: een groot probleem. We bespreken met correspondent Ralf Dekkers het 6 00:00:24,570 --> 00:00:28,460 Speaker 2: controversiële voorstel... over de doodstraf in Israël, waarover vandaag gestemd 7 00:00:28,480 --> 00:00:31,800 Speaker 2: wordt in de Knesset. En één ei is geen ei. 8 00:00:31,840 --> 00:00:34,979 Speaker 2: Maar voor meer dan twee gaan we ook steeds meer betalen. 9 00:00:35,020 --> 00:00:35,840 Speaker 2: We beginnen in Israël. 10 00:00:37,130 --> 00:00:40,210 Speaker 3: Verschillende Europese landen, waaronder Nederland, hebben vandaag kritiek geuit op 11 00:00:40,229 --> 00:00:43,620 Speaker 3: het voordemen van Israël om de doodstraf uit te breiden. 12 00:00:43,659 --> 00:00:47,400 Speaker 3: Onder de nieuwe wetgeving zouden Palestijnse terroristen geëxecuteerd kunnen worden. 13 00:00:47,460 --> 00:00:50,500 Speaker 3: Ook Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk lieten weten de 14 00:00:50,540 --> 00:00:54,720 Speaker 3: wet een discriminerend karakter te vinden hebben. Volgens minister van 15 00:00:54,760 --> 00:00:58,120 Speaker 3: Buitenlandse Zaken Tom Berendse is de doodstraf een onmenselijke en 16 00:00:58,160 --> 00:01:02,550 Speaker 3: vernederende vorm van bestraffing zonder afschrikwekkende werking. Hij dringt er 17 00:01:02,590 --> 00:01:06,990 Speaker 3: bij de Israëlische overheid op aan om het wetsvoorstel te heroverwegen. 18 00:01:07,010 --> 00:01:11,509 Speaker 3: Mogelijk wordt er vanavond al overgestemd in Israël. Correspondent Ralf Dekkers, 19 00:01:12,290 --> 00:01:14,330 Speaker 3: wat staat er eigenlijk in dat wetsvoorstel? Wat zou er 20 00:01:14,350 --> 00:01:14,910 Speaker 3: gaan veranderen? 21 00:01:15,450 --> 00:01:20,110 Speaker 4: Inderdaad, er is al een doodstraf hier in Israël, maar 22 00:01:20,130 --> 00:01:22,490 Speaker 4: de laatste keer dat die toegepast is, of in ieder 23 00:01:22,510 --> 00:01:29,610 Speaker 4: geval uitgevoerd is, is in 1962, toen een nazi-misdadiger. Nu dus, 24 00:01:29,650 --> 00:01:35,050 Speaker 4: na 7 oktober, met name de minister van Nationale Veiligheid, Itamar Benkvier, 25 00:01:35,090 --> 00:01:38,650 Speaker 4: die heeft ervoor gestreden om die doodstraf uit te breiden. 26 00:01:39,110 --> 00:01:44,100 Speaker 4: En dat betekent eigenlijk dat met name op de westelijke Jordaan-oever... 27 00:01:44,140 --> 00:01:50,100 Speaker 4: voor de militaire rechtbanken waar Palestijnen voor verschijnen... dat aanslagplegers 28 00:01:50,120 --> 00:01:56,120 Speaker 4: die het doel hadden om het bestaansrecht van de staat 29 00:01:56,160 --> 00:02:02,370 Speaker 4: Israël te ondermijnen... dat die bijna automatisch de doodstraf krijgen opgelegd. 30 00:02:02,510 --> 00:02:07,870 Speaker 4: Alleen in uitzonderlijke gevallen mogen rechters besluiten... om daar een 31 00:02:07,910 --> 00:02:11,900 Speaker 4: levenslange gevangenisstraf van te maken. En hier in Israël zelf, 32 00:02:11,940 --> 00:02:16,260 Speaker 4: bij de civiele rechtbanken... mogen rechters kiezen van wordt het 33 00:02:16,320 --> 00:02:18,320 Speaker 4: of levenslang of de doodstraf. 34 00:02:18,560 --> 00:02:21,579 Speaker 3: En dat element van angst aan jaren of de staat 35 00:02:21,600 --> 00:02:24,920 Speaker 3: Israël in gevaar brengen... wordt dat eigenlijk ook altijd toegekend 36 00:02:24,960 --> 00:02:26,100 Speaker 3: op de westelijke Jordaanhoever? 37 00:02:29,030 --> 00:02:34,470 Speaker 4: Dat is nu een nieuwe formulering in die wetgeving. Je 38 00:02:34,490 --> 00:02:38,450 Speaker 4: moet het eigenlijk zien dat zelfs Joodse terroristen... zoals je 39 00:02:38,470 --> 00:02:41,610 Speaker 4: in het verleden gezien hebt, die Palestijnen hebben gedood... die 40 00:02:41,630 --> 00:02:44,560 Speaker 4: doen dat niet met de intentie om de staat Israël 41 00:02:44,570 --> 00:02:47,160 Speaker 4: te ondermijnen. Dus dat betekent dat die er in feite 42 00:02:47,190 --> 00:02:49,280 Speaker 4: niet voor in aanmerking komen... en dat het alleen de 43 00:02:49,320 --> 00:02:52,830 Speaker 4: Palestijnen zijn die straks hiervoor veroordeeld kunnen worden 44 00:02:52,960 --> 00:02:55,919 Speaker 3: Ja. Experts zeggen ook dat het daarom dus discriminerend is... 45 00:02:55,880 --> 00:02:58,870 Speaker 3: omdat alleen Palestijnen ervoor in aanmerking zouden komen 46 00:02:59,520 --> 00:03:02,940 Speaker 4: Inderdaad, theoretisch is dat niet het geval... maar praktisch zal 47 00:03:02,960 --> 00:03:06,910 Speaker 4: dat wel zo zijn. En het zal met name toegepast 48 00:03:06,930 --> 00:03:11,810 Speaker 4: worden in die militaire rechtbanken... of op de westelijke Jordaan-oever. 49 00:03:11,910 --> 00:03:15,769 Speaker 4: Er is al veel kritiek op die rechtsgang daar. Ondervragingen 50 00:03:15,810 --> 00:03:21,570 Speaker 4: die na het zware verhoren tot stand zijn gekomen... Wat 51 00:03:21,590 --> 00:03:25,160 Speaker 4: dat betreft moeten met name Palestijnen op de Westelijke Jordaan... 52 00:03:24,820 --> 00:03:28,480 Speaker 4: hoeveel vrezen om in de toekomst die doodstraf opgelegd te worden... 53 00:03:27,980 --> 00:03:32,520 Speaker 4: die bovendien binnen negentig dagen voltrokken moet zijn. Dus wat 54 00:03:32,540 --> 00:03:34,480 Speaker 4: dat betreft nauwelijks... 55 00:03:33,840 --> 00:03:36,940 Speaker 3: Veinig gespijt. Is er binnen Israël niet ook kritiek 56 00:03:36,960 --> 00:03:43,400 Speaker 4: op, bijvoorbeeld van rechters of juristen? Ja, zelfs ook van 57 00:03:43,440 --> 00:03:46,780 Speaker 4: diplomaten van het leger zeggen ook steeds dat er geen, 58 00:03:46,820 --> 00:03:49,080 Speaker 4: net zoals de minister, de Nederlandse minister zei, dat er 59 00:03:49,120 --> 00:03:52,810 Speaker 4: geen afschrikkende werking vanuit gaat. Maar hier, onder in ieder 60 00:03:52,820 --> 00:03:54,970 Speaker 4: geval een meerderheid van de bevolking, lijkt toch wel het 61 00:03:54,990 --> 00:03:59,850 Speaker 4: gevoel te heersen dat men een soort afschrikking na 7 oktober 62 00:03:59,890 --> 00:04:03,470 Speaker 4: moet creëren. En dat hoopt men te bereiken met die doodstraf, 63 00:04:03,550 --> 00:04:06,770 Speaker 4: al wijzen cijfers daar niet op. Wel opvallend is dat 64 00:04:06,790 --> 00:04:11,440 Speaker 4: de Binnenlandse Veiligheidsdienst, de Schimbet, daar sinds kort ook een 65 00:04:11,480 --> 00:04:14,840 Speaker 4: voorstander voor is om die doodstraf toe te passen. Dus 66 00:04:14,880 --> 00:04:18,680 Speaker 4: er is toch wel een redelijke meerderheid voor... om die 67 00:04:18,700 --> 00:04:21,719 Speaker 4: doodstraf voor deze gevallen in te voeren. 68 00:04:21,760 --> 00:04:24,430 Speaker 2: En je noemde net al even zijn naam, minister Ben Gweer. 69 00:04:24,440 --> 00:04:28,230 Speaker 2: Die draagt ook een stropje als een soort speld op 70 00:04:28,270 --> 00:04:29,930 Speaker 2: zijn revers. Dus hij voert echt campagne? 71 00:04:31,270 --> 00:04:34,690 Speaker 4: Hij voert echt campagne. Hij slaat zich ook steeds op 72 00:04:34,730 --> 00:04:40,510 Speaker 4: de borst dat de omstandigheden waarin Palestijnse bevangenden worden vastgehouden, 73 00:04:40,550 --> 00:04:44,950 Speaker 4: dat die onder zijn bewind drastisch achteruit zijn gegaan. En inderdaad, 74 00:04:44,970 --> 00:04:49,680 Speaker 4: die strop, hij en zijn partijgenoten lopen daar al maanden 75 00:04:49,740 --> 00:04:54,140 Speaker 4: mee rond. En dat moet ook de manier van executie worden, ophanging. 76 00:04:54,180 --> 00:04:58,260 Speaker 2: Maar dat is toch barbaars? Dat kan ook met een injectie. 77 00:04:58,320 --> 00:05:02,880 Speaker 4: Inderdaad. Dat die optie zou er eventueel ook komen. Maar 78 00:05:02,900 --> 00:05:06,460 Speaker 4: allereerst wordt uitgegaan van ophanging. Er wordt ook gekeken naar 79 00:05:06,500 --> 00:05:12,790 Speaker 4: zelfs de elektrische stoel. Dus nee, het gaat echt... Je 80 00:05:12,830 --> 00:05:15,390 Speaker 4: zou kunnen zeggen, in ieder geval vanuit de Europese perspectief... 81 00:05:15,010 --> 00:05:19,190 Speaker 4: de verkeerde kant op, hier in Israël, wat dat betreft. 82 00:05:19,230 --> 00:05:19,589 Speaker 3: Er is 83 00:05:19,630 --> 00:05:21,849 Speaker 4: ook veel 84 00:05:21,870 --> 00:05:24,490 Speaker 3: kritiek van Europese luiders. Maar heeft dat impact op Netanjahu? 85 00:05:26,380 --> 00:05:29,830 Speaker 4: Nou ja, het zou nog kunnen zijn dat Netenjauw dit 86 00:05:29,870 --> 00:05:33,870 Speaker 4: op het laatste moment... de wet wordt gesteund door zijn partij. 87 00:05:33,910 --> 00:05:35,550 Speaker 4: Maar het zou nog kunnen zijn dat hij op het 88 00:05:35,570 --> 00:05:39,850 Speaker 4: laatste moment... die stemming probeert uit te stellen. Met name 89 00:05:39,890 --> 00:05:42,370 Speaker 4: omdat het midden in een oorlog verwikkeld is... dat ze 90 00:05:42,410 --> 00:05:46,760 Speaker 4: alle internationale steun kunnen gebruiken... En dit zou daar averechts 91 00:05:46,800 --> 00:05:48,960 Speaker 4: op werken. Wat ik nog even wilde zeggen is dat 92 00:05:48,980 --> 00:05:53,400 Speaker 4: de daders van 7 oktober... hier niet voor in aanmerking komen 93 00:05:53,440 --> 00:05:56,880 Speaker 4: voor die straffen. Voor die daders die nu vastzitten, daar 94 00:05:56,900 --> 00:06:00,560 Speaker 4: wordt een speciale tribunaal opgericht. Maar daar gaat waarschijnlijk ook 95 00:06:00,580 --> 00:06:01,820 Speaker 4: de doodstraf voor gelden 96 00:06:02,180 --> 00:06:05,140 Speaker 3: Aha, toch nog. Dus dat zou eigenlijk met terugwerkende kracht zijn. 97 00:06:05,180 --> 00:06:05,599 Speaker 3: Dus een 98 00:06:06,900 --> 00:06:07,580 Speaker 4: straf die 99 00:06:07,700 --> 00:06:08,490 Speaker 3: toen nog niet gold. 100 00:06:09,890 --> 00:06:14,450 Speaker 4: Nou ja, die wachten nog op een proces, maar die 101 00:06:14,470 --> 00:06:18,180 Speaker 4: processen worden gevoerd niet door een civiele rechtbank in Israël 102 00:06:18,220 --> 00:06:21,620 Speaker 4: of een militaire rechtbank op de Westelijke Daanhoeve, daar worden 103 00:06:21,640 --> 00:06:25,620 Speaker 4: speciale tribunalen voor opgericht, maar die rechters krijgen waarschijnlijk ook 104 00:06:25,640 --> 00:06:27,570 Speaker 4: de bevoegdheid om de doodstraf uit te spreken. 105 00:06:27,770 --> 00:06:30,529 Speaker 3: Heel kort nog kijkend naar de oorlog in het Midden-Oosten. 106 00:06:30,570 --> 00:06:35,390 Speaker 3: Israël opnieuw bombardementen uitgevoerd op Iran en Libanon. En kwamen 107 00:06:35,430 --> 00:06:39,770 Speaker 3: ook raketten terug. Zijn wat dat betreft nog nieuwe ontwikkelingen... 108 00:06:39,180 --> 00:06:41,620 Speaker 3: of gaat het eigenlijk gewoon voort zoals de afgelopen dagen, weken? 109 00:06:43,600 --> 00:06:45,860 Speaker 4: Hier in Tel Aviv is het even rustig, maar niet 110 00:06:45,900 --> 00:06:48,539 Speaker 4: op andere plekken van het land. In Gaifa was eerder 111 00:06:48,580 --> 00:06:52,600 Speaker 4: vandaag een oliefaciliteit geraakt. Waarschijnlijk door een brokstuk van een 112 00:06:52,620 --> 00:06:57,990 Speaker 4: raket die werd neergehaald. Grote rookwolken, onduidelijk nog wat de 113 00:06:58,000 --> 00:07:01,890 Speaker 4: precieze schade daar is. Maar je zag dat Iran de 114 00:07:01,910 --> 00:07:06,830 Speaker 4: laatste weken, of de laatste week eigenlijk... ook die energiefaciliteiten 115 00:07:06,870 --> 00:07:11,240 Speaker 4: hier in Israël probeert te raken... nadat Israël vorige week 116 00:07:11,260 --> 00:07:13,700 Speaker 4: een gasveld in Iran had bestookt. 117 00:07:13,750 --> 00:07:15,170 Speaker 3: Dankjewel, Ralf Dekkers in Israël. 118 00:07:20,940 --> 00:07:24,380 Speaker 2: De inflatie in Duitsland is deze maand behoorlijk gestegen. Komt 119 00:07:24,400 --> 00:07:27,140 Speaker 2: door de hogere brandstofprijzen, ook daar, vanwege de oorlog in 120 00:07:27,180 --> 00:07:31,740 Speaker 2: het Midden-Oosten. Volgens het Duitse statistiekbureau Destatis steeg de inflatie 121 00:07:31,780 --> 00:07:36,670 Speaker 2: naar 2,7 procent. En vorige maand was dat nog 1,9 procent. Dus 122 00:07:36,700 --> 00:07:40,630 Speaker 2: bijna een procent erbij. Snel naar onze Europa-verslaggever Stefan de Vries. 123 00:07:40,650 --> 00:07:41,280 Speaker 2: Ha Stefan 124 00:07:41,810 --> 00:07:42,810 Speaker 5: Ha Elisabeth. 125 00:07:42,850 --> 00:07:45,309 Speaker 2: Ja, dat lijkt me geen fijne boodschap voor bondskanselier Mertz. 126 00:07:46,100 --> 00:07:49,060 Speaker 5: Nee, zeker niet. Het is politiek behoorlijk ongemakkelijk voor hem. 127 00:07:49,100 --> 00:07:53,400 Speaker 5: Want je zei het al, Duitsland gaat naar 2,8. Natuurlijk vooral 128 00:07:53,430 --> 00:07:58,610 Speaker 5: door energieprijzen. Maar het raakt ook direct aan koopkracht en vertrouwen... 129 00:07:57,930 --> 00:08:02,350 Speaker 5: dat Friedrich Merz toch al wat moet inleveren. Want Merz 130 00:08:02,390 --> 00:08:05,890 Speaker 5: wil zich profileren als iemand die de economie stabiliseert... En 131 00:08:05,910 --> 00:08:10,010 Speaker 5: dan komt dat inflatiecijfer natuurlijk op een slecht moment. Het 132 00:08:10,150 --> 00:08:12,160 Speaker 5: voelt ook het gevoel... we zijn nog maar vier weken 133 00:08:12,200 --> 00:08:16,080 Speaker 5: onderweg eigenlijk in die oorlog... en daardoor krijgen de mensen 134 00:08:16,120 --> 00:08:18,300 Speaker 5: ook het gevoel... dat de situatie volledig uit de hand 135 00:08:18,340 --> 00:08:22,040 Speaker 5: kan gaan lopen. Juist nu Duitsland voorzichtig uit een zwakke 136 00:08:22,080 --> 00:08:26,380 Speaker 5: groeiperiode probeert te komen. Dus slecht nieuws voor Friedrich Merz, 137 00:08:26,430 --> 00:08:27,990 Speaker 5: maar ook voor de Duitsers. 138 00:08:28,030 --> 00:08:29,750 Speaker 2: Ja, en ik denk dat de rest van Europa ook 139 00:08:29,770 --> 00:08:33,990 Speaker 2: zenuwachtig is. Morgen komen ook de Nederlandse inflatiecijfers... 140 00:08:33,980 --> 00:08:36,320 Speaker 5: Ja, ik verwacht niet dat die heel veel beter zullen zijn. 141 00:08:36,500 --> 00:08:40,640 Speaker 5: Je ziet hetzelfde patroon de afgelopen dagen al in verschillende landen... 142 00:08:40,040 --> 00:08:47,900 Speaker 5: die de inflatiecijfers hebben bekendgemaakt. Spanje rond de 3,3 procent, Ierland richting 3,6... 143 00:08:46,380 --> 00:08:50,190 Speaker 5: en overal zijn het de energieprijzen die de inflatie aanjagen. 144 00:08:50,250 --> 00:08:54,610 Speaker 5: En voor de Europese Centrale Bank natuurlijk een lastig dilemma... 145 00:08:53,790 --> 00:08:58,330 Speaker 5: want die heeft één heel duidelijk mandaat en dat is prijsstabiliteit. 146 00:08:58,370 --> 00:09:01,579 Speaker 5: En dat is in hun jargon inflatie rond de 2 procent... 147 00:09:01,670 --> 00:09:05,020 Speaker 5: Tegelijkertijd wil je de economie natuurlijk niet verder afremmen. Dus 148 00:09:05,040 --> 00:09:08,740 Speaker 5: de ECB zit een beetje klem. De inflatie loopt weer op. 149 00:09:08,780 --> 00:09:13,370 Speaker 5: De groei blijft breekbaar. En dat maakt natuurlijk de komende 150 00:09:13,410 --> 00:09:16,770 Speaker 5: maanden het monetair beleid in Frankfurt... voor Christine Lagarde en 151 00:09:16,790 --> 00:09:18,590 Speaker 5: haar team een stuk. ingewikkelder 152 00:09:19,130 --> 00:09:21,270 Speaker 2: Dat kan ik me voorstellen. Laten we ook nog even 153 00:09:21,290 --> 00:09:23,579 Speaker 2: naar het VK gaan. Deze zomer is het tien jaar 154 00:09:23,600 --> 00:09:27,099 Speaker 2: geleden dat het Brexit-referendum plaatsvond. Tien jaar. Ja, dat is 155 00:09:27,160 --> 00:09:29,939 Speaker 2: al tien jaar geleden. We worden oud. Maar goed, dat 156 00:09:29,960 --> 00:09:32,180 Speaker 2: daar zijn. De laatste maanden zien we wel weer een 157 00:09:32,200 --> 00:09:36,660 Speaker 2: soort toenadering tussen Londen en Brussel. Ze zoeken elkaar weer op. 158 00:09:36,679 --> 00:09:37,900 Speaker 2: Wat is het laatste nieuws daarover? 159 00:09:38,740 --> 00:09:42,260 Speaker 5: Ja, het is nu tien jaar oud, uit, maar oude 160 00:09:42,280 --> 00:09:43,230 Speaker 2: liefde roest niet 161 00:09:43,590 --> 00:09:46,150 Speaker 5: Oud en uit, ja. Oude liefde roest niet, zou je 162 00:09:46,170 --> 00:09:53,010 Speaker 5: kunnen zeggen. De Europese Commissie is al de laatste tijd... 163 00:09:52,490 --> 00:09:57,590 Speaker 5: wat meer het doelpunt van liefdesverklaringen, zou je kunnen zeggen 164 00:09:57,750 --> 00:09:57,850 Speaker 1: Of 165 00:09:57,910 --> 00:10:04,200 Speaker 5: geflirt. En de Europese Commissie komt nu met een jongere mobiliteitsregeling... 166 00:10:02,640 --> 00:10:06,080 Speaker 5: waarmee Britten en Europeanen weer makkelijker in elkaars landen... kunnen 167 00:10:06,100 --> 00:10:09,950 Speaker 5: studeren en werken. Dus... Eigenlijk een soort Erasmus, Back to 168 00:10:09,970 --> 00:10:14,349 Speaker 5: the Future. Want daar zaten de Britten natuurlijk ook in. 169 00:10:14,370 --> 00:10:19,600 Speaker 5: Maar een verandering, of iets vergelijkt met Erasmus... is dat 170 00:10:19,640 --> 00:10:23,350 Speaker 5: Brussel nu een noodrem aanbiedt. En die nootrim houdt in 171 00:10:23,390 --> 00:10:26,530 Speaker 5: dat als de instroom te groot wordt... van studenten in 172 00:10:26,550 --> 00:10:29,709 Speaker 5: elkaars landen, dan kan die tijdelijk worden beperkt. En dat 173 00:10:29,730 --> 00:10:34,240 Speaker 5: is natuurlijk duidelijk bedoeld om de Britse gevoeligheid... rondom migratie 174 00:10:34,520 --> 00:10:34,880 Speaker 1: tegemoet 175 00:10:34,900 --> 00:10:39,819 Speaker 5: te komen. En je ziet ook, dit is dan één voorbeeld... 176 00:10:39,160 --> 00:10:42,500 Speaker 5: beide kanten groeien economisch en geopolitiek... toch weer dichter naar 177 00:10:42,520 --> 00:10:45,760 Speaker 5: elkaar toe, ook sinds de oorlog in Oekraïne. 178 00:10:45,800 --> 00:10:48,770 Speaker 2: Ja. Maar goed, Keir Starmer wil meer. Hij wil eigenlijk 179 00:10:48,790 --> 00:10:52,880 Speaker 2: een soort allesomvattende deal... met daarin wel de voordelen van Europa. 180 00:10:52,929 --> 00:10:57,160 Speaker 2: Niet de verplichtingen, wel de lusten niet te lasten. Dat 181 00:10:57,179 --> 00:10:59,640 Speaker 2: klinkt niet helemaal fair. En dan zeggen ze in het WK, 182 00:10:59,780 --> 00:11:00,950 Speaker 2: that's just not cricket. 183 00:11:01,650 --> 00:11:05,050 Speaker 5: Nee, precies. En daar zit ook de spanning. Londen wil 184 00:11:05,150 --> 00:11:10,260 Speaker 5: eigenlijk toch het liefst de toegang tot de interne markt. 185 00:11:10,300 --> 00:11:14,079 Speaker 5: Meer samenwerken op het gebied van energie en mobiliteit. Maar 186 00:11:14,120 --> 00:11:17,640 Speaker 5: dan eigenlijk zonder terugkeer naar wat het vroeger was... En 187 00:11:17,809 --> 00:11:22,069 Speaker 5: Brussel is daar heel strikt in. Europa is geen supermarkt 188 00:11:22,090 --> 00:11:25,349 Speaker 5: waarbij je de producten in je wagentje stopt... waar je 189 00:11:25,390 --> 00:11:28,740 Speaker 5: zin in hebt. Je kunt geen losse onderdelen uit het 190 00:11:28,760 --> 00:11:29,400 Speaker 5: EU-systeem 191 00:11:29,420 --> 00:11:29,510 Speaker 1: halen 192 00:11:29,640 --> 00:11:32,520 Speaker 5: zonder de regels ook te accepteren. En dat maakt dit 193 00:11:32,559 --> 00:11:37,160 Speaker 5: dan zo ingewikkeld. Want dat de Britten weer toenadering zoeken 194 00:11:37,200 --> 00:11:43,030 Speaker 5: tot de Europeanen... dat wordt gezien als positief. Maar op 195 00:11:43,050 --> 00:11:45,790 Speaker 5: hun voorwaarden. En dat kan natuurlijk niet. Het is een 196 00:11:45,830 --> 00:11:50,390 Speaker 5: taai proces, allebei. In ieder geval, zelfs tien jaar na 197 00:11:50,429 --> 00:11:53,739 Speaker 5: het referendum... komen de Britten dan toch weer een stukje 198 00:11:53,780 --> 00:11:57,520 Speaker 5: dichter bij de Europeanen. Het blijft een lastige relatie. 199 00:11:57,540 --> 00:12:01,339 Speaker 3: Hebben we die Barnier nog ergens rondlopen? Die kan misschien 200 00:12:01,380 --> 00:12:03,880 Speaker 3: dan weer de onderhandelingen weer openen. 201 00:12:04,740 --> 00:12:08,400 Speaker 5: Nee, die heeft een gooi gedaan naar het burgemeesterschap van Parijs. 202 00:12:08,450 --> 00:12:10,990 Speaker 5: Maar na een paar dagen lag hij al weer op 203 00:12:11,010 --> 00:12:13,390 Speaker 5: zijn rug te spartelen. Dus ik denk dat we die 204 00:12:13,410 --> 00:12:16,530 Speaker 5: niet meer terugzien in de politiek. Misschien volgend jaar doet 205 00:12:16,550 --> 00:12:18,490 Speaker 5: hij een gooi naar het presidentschap van Frankrijk. 206 00:12:18,510 --> 00:12:18,730 Speaker 1: Dat 207 00:12:18,790 --> 00:12:21,600 Speaker 5: acht ik ook niet heel waarschijnlijk. Maar nee, zijn rol 208 00:12:21,620 --> 00:12:25,740 Speaker 5: is uitgespeeld. En bovendien, ja, Keir Starmer en zijn regering 209 00:12:25,760 --> 00:12:28,719 Speaker 5: zoeken nu weer toenadering. Maar ja, ook daar, net als 210 00:12:28,760 --> 00:12:33,819 Speaker 5: in Frankrijk... ligt natuurlijk een extreemrechtse populistische leider op de loer... 211 00:12:34,140 --> 00:12:37,930 Speaker 5: om de leiding op zich te nemen in de Verenigde 212 00:12:37,970 --> 00:12:42,189 Speaker 5: Koninkrijk natuurlijk. Nigel Farage, die het goed doet in de peilingen. 213 00:12:42,230 --> 00:12:46,230 Speaker 5: En in Frankrijk, Rassemblement National maakt een grote kans... volgend 214 00:12:46,250 --> 00:12:49,729 Speaker 5: jaar met de leider Jordan Perdelat om president te worden. 215 00:12:49,750 --> 00:12:51,990 Speaker 5: En dan ziet de wereld er natuurlijk weer heel erg 216 00:12:52,030 --> 00:12:52,670 Speaker 5: anders uit. 217 00:12:52,710 --> 00:12:54,530 Speaker 2: En Stefan, als we elkaar over tien jaar spreken over 218 00:12:54,550 --> 00:12:56,860 Speaker 2: dit onderwerp... zijn we dan nog steeds in termen aan 219 00:12:56,880 --> 00:13:01,599 Speaker 2: het praten... over een hernieuwde toenadering, een knipperlichtrelatie. Wat denk je? 220 00:13:03,470 --> 00:13:06,679 Speaker 5: Nou, ik weet niet. Eerlijk gezegd, als je goed naar 221 00:13:06,700 --> 00:13:09,920 Speaker 5: BNR luistert... met alle oorlogen en crisis... weet ik niet 222 00:13:09,940 --> 00:13:13,730 Speaker 5: eens of we over tien jaar nog wel bestaan. Als 223 00:13:13,750 --> 00:13:14,510 Speaker 2: mens of als Europa 224 00:13:14,750 --> 00:13:14,929 Speaker 5: Als 225 00:13:14,950 --> 00:13:15,170 Speaker 2: mensheid 226 00:13:15,429 --> 00:13:20,610 Speaker 5: Oh. Nee, nee. Ik denk als je een voorspelling wil... 227 00:13:20,490 --> 00:13:24,880 Speaker 5: over tien jaar zal de Europese Unie een stuk hechter zijn. 228 00:13:24,960 --> 00:13:29,059 Speaker 5: En dan wil Groot-Brittannië heel graag erbij horen. Misschien hebben 229 00:13:29,100 --> 00:13:30,679 Speaker 5: we dan al een referendum gehad... of ze er weer 230 00:13:30,700 --> 00:13:34,020 Speaker 5: bij mogen komen. We zullen het zien. Er gebeuren zoveel dingen. 231 00:13:34,059 --> 00:13:36,660 Speaker 5: Laten we eerst even ons kruid nog bewaren voor de 232 00:13:36,679 --> 00:13:39,660 Speaker 5: oorlog in Cuba. Die komt er waarschijnlijk over een paar 233 00:13:39,679 --> 00:13:41,770 Speaker 5: weken aan. Never a building moment 234 00:13:42,380 --> 00:13:45,540 Speaker 2: Nou ja, tot over tien jaar. En waarschijnlijk eerder, Stefan. 235 00:13:45,660 --> 00:13:48,970 Speaker 2: Waarschijnlijk wel. Voor meer Europees nieuws luister je naar de 236 00:13:49,020 --> 00:13:53,870 Speaker 2: enige dagelijkse podcast in Europa over Europa. Make Europe Great Again. 237 00:13:59,429 --> 00:14:05,050 Speaker 3: Nederlandse voetbalclubs gaven vorig seizoen 67 miljoen euro uit aan voetbalmakelaars. 238 00:14:05,070 --> 00:14:07,750 Speaker 3: Koploper was Ajax. Amsterdammers gaven bijna een derde van het 239 00:14:07,770 --> 00:14:12,729 Speaker 3: bedrag uit. 21,5 miljoen euro maakte de KNVB vandaag bekend. 240 00:14:12,750 --> 00:14:17,910 Speaker 3: Tweede plek was voor Feyenoord. Rotterdammers betaalden 13,8 miljoen euro aan voetbalmakelaars. 241 00:14:17,950 --> 00:14:22,240 Speaker 3: En PSV bijna hetzelfde bedrag op nummer drie. MVV was 242 00:14:22,250 --> 00:14:27,140 Speaker 3: het zuinigst. Eerste divisionist betaalde iets meer dan 25.000 euro... aan 243 00:14:27,180 --> 00:14:31,070 Speaker 3: een of een aantal voetbalmakelaars. 244 00:14:31,090 --> 00:14:33,150 Speaker 2: Het is niet voor het eerst dat Ajax koploper is 245 00:14:33,190 --> 00:14:35,390 Speaker 2: in dit rijtje. Voor het elfde jaar op rij geven 246 00:14:35,410 --> 00:14:39,670 Speaker 2: de Amsterdammers... het meeste geld uit aan voetbalmakelaars. In 2020 gaven 247 00:14:39,710 --> 00:14:44,660 Speaker 2: ze zelfs een recordbedrag van 34 miljoen euro er aan uit. 248 00:14:44,700 --> 00:14:47,700 Speaker 2: En om nou te zeggen dat dat iets heeft opgeleverd... 249 00:14:47,620 --> 00:14:49,140 Speaker 2: Bij Ajax niet, hè? Nee. 250 00:14:49,180 --> 00:14:52,359 Speaker 3: Ik weet niet wie die makelaars zijn, maar... 251 00:14:51,500 --> 00:14:54,180 Speaker 2: Ja, dat lag vooral aan de technisch directeur, geloof ik. 252 00:14:54,220 --> 00:14:55,479 Speaker 2: Maar goed, dat is een ander verhaal. Ik heb 253 00:14:55,540 --> 00:14:58,460 Speaker 3: een beetje het gevoel dat, om de vergelijking met makelaars 254 00:14:58,480 --> 00:15:02,380 Speaker 3: te blijven... dat het van makelaars zijn die bouwvallen hebben verkocht... 255 00:15:02,120 --> 00:15:03,400 Speaker 3: of kluswoningen, zou ik maar zeggen 256 00:15:03,480 --> 00:15:05,020 Speaker 2: Ja, ingekocht. Even naar 257 00:15:05,320 --> 00:15:10,540 Speaker 3: Pasen kijken. Een duur eitje wordt het, of een duur paasontbijt... 258 00:15:09,330 --> 00:15:12,610 Speaker 3: want de prijzen voor eieren stijgen naar recordhoogte. Dat meldt 259 00:15:12,620 --> 00:15:16,090 Speaker 3: de Consumentenbond vandaag. Gemiddeld kost een ei in de supermarkt 39 cent... 260 00:15:17,730 --> 00:15:19,370 Speaker 3: Klinkt per ei nog niet zoveel. 261 00:15:19,410 --> 00:15:23,260 Speaker 2: Nee, maar toevallig heb ik vanochtend een doos van tien 262 00:15:23,320 --> 00:15:23,980 Speaker 2: eieren gekocht. 263 00:15:24,020 --> 00:15:24,460 Speaker 3: Daar 264 00:15:24,480 --> 00:15:30,080 Speaker 2: betaalde ik 3,89 euro voor. Dus dat klopt vrijwel op de cent. 265 00:15:30,120 --> 00:15:30,570 Speaker 2: Ja 266 00:15:31,040 --> 00:15:31,560 Speaker 2: nog steeds 267 00:15:31,700 --> 00:15:35,880 Speaker 3: goed voor tien biologische eieren. Dat gaat dan nog. Ja, 268 00:15:35,900 --> 00:15:39,330 Speaker 3: iets ook niet allemaal. In één keer op, tenminste, doorgaans. 269 00:15:39,370 --> 00:15:41,750 Speaker 3: Met Pasen misschien natuurlijk wel. Babs van der Staak van 270 00:15:41,770 --> 00:15:43,770 Speaker 3: de Consumentenbond, goedemiddag. 271 00:15:43,810 --> 00:15:48,270 Speaker 6: Goedemiddag. Zijn die eieren nou zo duur geworden? Ja, die 272 00:15:48,290 --> 00:15:53,820 Speaker 6: zijn echt flink in prijs gestegen. De afgelopen vijf jaar 38 procent. 273 00:15:53,860 --> 00:15:57,860 Speaker 6: En vooral de laatste negen maanden zien we een flinke stijging. 274 00:15:57,900 --> 00:16:00,040 Speaker 6: Daarvoor vlakte het een beetje af of zat er een 275 00:16:00,080 --> 00:16:03,860 Speaker 6: dipje in. Maar nu de afgelopen negen maanden zit het 276 00:16:03,900 --> 00:16:05,120 Speaker 6: weer enorm in de lift 277 00:16:05,420 --> 00:16:05,859 Speaker 3: Hoe komt dat? 278 00:16:07,660 --> 00:16:09,900 Speaker 6: Ja, de vraag en aanbod is niet helemaal goed op 279 00:16:09,920 --> 00:16:15,590 Speaker 6: elkaar afgestemd. Het aanbod is gedaald door uitbraken van vogelgriep. 280 00:16:15,610 --> 00:16:20,229 Speaker 6: Er zijn veel leghennen geruimd in Nederland en andere Europese landen. 281 00:16:20,410 --> 00:16:23,670 Speaker 6: En de vraag blijft onverminderd hoog. Dus dat zorgt ook 282 00:16:23,710 --> 00:16:25,690 Speaker 6: voor structureel hogere prijzen 283 00:16:27,170 --> 00:16:31,640 Speaker 3: Stijgt de vraag ook of blijft die gelijk maar structureel hoog, 284 00:16:31,660 --> 00:16:32,080 Speaker 3: zoals u zegt? 285 00:16:33,030 --> 00:16:35,390 Speaker 6: Nou, structureel hoog heb ik het idee. 286 00:16:35,450 --> 00:16:35,630 Speaker 3: Ik 287 00:16:35,650 --> 00:16:37,750 Speaker 6: heb niet het idee dat de vraag naar eieren nou 288 00:16:37,790 --> 00:16:39,910 Speaker 6: enorm aan het stijgen is. Maar ja, het is gewoon 289 00:16:39,930 --> 00:16:42,090 Speaker 6: niet goed op elkaar afgestemd. 290 00:16:42,130 --> 00:16:45,770 Speaker 3: Nou horen we net dat Lisbeth toch tien eieren 291 00:16:45,950 --> 00:16:48,310 Speaker 2: Scherp aan de prijs. Ja, scherp aan de prijs heeft. 292 00:16:48,550 --> 00:16:51,010 Speaker 2: Biologisch waren ze ook nog, die zijn meestal duurder, maar goed. 293 00:16:51,150 --> 00:16:52,900 Speaker 3: Het was een grote doos 294 00:16:53,310 --> 00:16:53,750 Speaker 2: Tien, 295 00:16:54,030 --> 00:16:57,870 Speaker 3: ja. En een klein doosje is duurder in verhouding, of überhaupt. 296 00:16:59,050 --> 00:17:03,190 Speaker 6: Nee, het is goedkoper in verhouding. Dat is opvallend wat 297 00:17:03,210 --> 00:17:07,420 Speaker 6: naar voren kwam uit ons onderzoek. Kleine doosjes van zes 298 00:17:07,460 --> 00:17:11,480 Speaker 6: zou je verwachten. Dan betaal je een hogere stukprijs. Maar 299 00:17:11,520 --> 00:17:15,080 Speaker 6: in ons onderzoek zagen we juist dat die kleine doosjes... 300 00:17:14,420 --> 00:17:18,660 Speaker 6: dat die vaak in verhouding goedkoper zijn dan grotere dozen. 301 00:17:18,720 --> 00:17:23,439 Speaker 6: Zelfs dozen van 20 tot 30 eieren. Dus misschien proberen ze met 302 00:17:23,460 --> 00:17:27,110 Speaker 6: die zes eieren... zo'n doosje van zes eieren 303 00:17:27,170 --> 00:17:27,450 Speaker 3: een 304 00:17:27,490 --> 00:17:30,490 Speaker 6: middelscherpe prijs neer te zetten... 305 00:17:30,170 --> 00:17:30,290 Speaker 3: en 306 00:17:30,310 --> 00:17:34,490 Speaker 6: inderdaad klanten te lokken. Maar een goede prijs wel voor 307 00:17:34,510 --> 00:17:39,490 Speaker 6: die biologische eieren. 39 cent. De goedkoopste biologische eieren die 308 00:17:39,530 --> 00:17:45,380 Speaker 6: wij tegenkwamen... waren omgerekend 36 cent. Maar de duurste 67 cent. Dus 309 00:17:45,420 --> 00:17:48,760 Speaker 6: er zit echt tussen de goedkoopste en de duurste supermarkt... 310 00:17:48,800 --> 00:17:54,570 Speaker 6: Bijna 30 cent verschil, of nee, ruim 30 cent verschil per ei. 311 00:17:54,590 --> 00:17:57,389 Speaker 6: Dus ja, dat is echt een... 312 00:17:56,690 --> 00:17:59,250 Speaker 3: Het gaat om de biologische eieren, dit prijsverschil wat u 313 00:17:59,270 --> 00:18:01,830 Speaker 3: nu noemt. En bij de eieren in het algemeen, mocht 314 00:18:01,869 --> 00:18:03,370 Speaker 3: je toch een industrieei willen... 315 00:18:04,450 --> 00:18:07,810 Speaker 6: Ja, dat verschilt ook een beetje. Als je een scharrelei wil, 316 00:18:07,850 --> 00:18:12,350 Speaker 6: dan lopen... ook de goedkoopste is 24 cent, de duurste 48 cent. 317 00:18:12,390 --> 00:18:15,990 Speaker 6: Dus dat is het dubbele. En voor vrije uitloop-eieren ook 318 00:18:16,030 --> 00:18:21,540 Speaker 6: de goedkoopste 24, de duurste 50 cent. Dus ook, dat betaal je 319 00:18:21,560 --> 00:18:22,000 Speaker 6: bijna twee 320 00:18:22,020 --> 00:18:22,859 Speaker 1: keer zoveel... als je 321 00:18:22,880 --> 00:18:26,560 Speaker 6: naar de duurdere supermarkten gaat. En ik moet er wel 322 00:18:26,600 --> 00:18:29,320 Speaker 6: bij zeggen dat het verschilt... tussen een scharrelei en een 323 00:18:29,340 --> 00:18:36,770 Speaker 6: vrije uitloop-ei... is vaak weg. Dus veel kippen die normaal 324 00:18:36,810 --> 00:18:41,109 Speaker 6: lekker naar buiten mogen... en vrije uitloop-eieren leggen... die moeten 325 00:18:41,150 --> 00:18:46,770 Speaker 6: nu door de ophokplicht binnenblijven. En dat zijn dus in 326 00:18:46,790 --> 00:18:51,300 Speaker 6: feite ook schoude eieren. Die mogen nog wel vrije uitloop-eieren leggen. 327 00:18:52,700 --> 00:18:56,880 Speaker 6: Maar in principe is het dierenwelzijn zo goed als gelijk. 328 00:18:56,920 --> 00:19:02,080 Speaker 3: Ja. Er worden tegenwoordig ook veel witte eieren aangeboden. Ik 329 00:19:02,100 --> 00:19:04,520 Speaker 3: weet niet of je het doosje open hebt gemaakt vandaag. Ja, 330 00:19:04,540 --> 00:19:06,340 Speaker 6: witte bierhoekse eieren. 331 00:19:06,380 --> 00:19:07,700 Speaker 3: Ja, wat is dat eigenlijk? 332 00:19:09,040 --> 00:19:13,199 Speaker 6: Ja, witte of bruine eieren is afhankelijk van het voer. 333 00:19:13,220 --> 00:19:17,470 Speaker 6: Dus dat zegt eigenlijk verder helemaal niks... over hoe duurzaam 334 00:19:17,490 --> 00:19:21,570 Speaker 6: het is of wat dan ook. Dus het ligt er 335 00:19:21,590 --> 00:19:23,690 Speaker 6: gewoon aan wat voor voer de kippen krijgen. 336 00:19:23,750 --> 00:19:29,080 Speaker 3: En tot slot, waar zijn dan de goedkoopste eieren te vinden... 337 00:19:28,800 --> 00:19:31,840 Speaker 3: als dat de belangrijkste afweging mocht zijn? 338 00:19:33,200 --> 00:19:35,820 Speaker 6: Nou, als je kijkt, wij hebben natuurlijk naar supermarkten gekeken. 339 00:19:35,840 --> 00:19:40,350 Speaker 6: De goedkoopste schooleieren zijn bij Lidl en Nettorama. Vrije uitloop-eieren 340 00:19:40,380 --> 00:19:44,070 Speaker 6: zijn het goedkoopst bij Aldi, Dirk, Nettorama en Vomar. En 341 00:19:44,109 --> 00:19:50,330 Speaker 6: de goedkoopste biologische eieren vind je bij Nettorama ook. En 342 00:19:50,369 --> 00:19:52,870 Speaker 6: je kunt ook natuurlijk nog eieren kopen bij de boer 343 00:19:52,930 --> 00:19:57,610 Speaker 6: op de markt... of in buurtwinkels. Nou, daar hebben wij 344 00:19:57,630 --> 00:20:04,139 Speaker 6: geen prijspeiling gedaan. Het prijsniveau is wel voor markten... En 345 00:20:04,180 --> 00:20:08,520 Speaker 6: buurtwinkels is ongeveer gelijk aan de supermarkt. 346 00:20:08,540 --> 00:20:11,520 Speaker 3: Dank, Babs van der Staak van de Consumentenbond.