1 00:00:01,620 --> 00:00:03,060 Speaker 1: Blijf 2 00:00:03,080 --> 00:00:11,860 Speaker 2: scherp. BNR Nieuwsradio. Ochtendnieuws. Bas van Werven en Iwan Verrips. 3 00:00:11,920 --> 00:00:12,119 Speaker 2: Goedemorgen 4 00:00:12,360 --> 00:00:20,380 Speaker 3: Donderdag 6. Nee, fout. Donderdag 5 maart 2026. Dat was die 6. Goedemorgen, Iwan Verrips. 5 00:00:20,420 --> 00:00:22,220 Speaker 3: Dag Bas, goedemorgen. De komende 20 minuten gaan we het nieuws 6 00:00:22,280 --> 00:00:22,920 Speaker 3: bij je brengen. 7 00:00:22,960 --> 00:00:25,430 Speaker 1: Ja, we beginnen uiteraard wederom in het Witte Oosten. Dat 8 00:00:25,450 --> 00:00:27,870 Speaker 1: is de afgelopen dagen. Met zometeen ook het laatste nieuws 9 00:00:27,890 --> 00:00:32,470 Speaker 1: vanuit Washington daarover. En duizenden Nederlanders die daar vastzitten in 10 00:00:32,490 --> 00:00:35,290 Speaker 1: die regio... in het Midden-Oosten, die willen nog terugkeren. Nou, 11 00:00:35,310 --> 00:00:38,330 Speaker 1: waarschijnlijk morgen start een grotere operatie... om hen dus terug 12 00:00:38,370 --> 00:00:42,659 Speaker 1: te halen. En zometeen spreken we de AVR erover, de reisbranche. 13 00:00:42,670 --> 00:00:45,720 Speaker 1: En verder, doorsnee huishoudens in ons eigen land besteden de 14 00:00:45,760 --> 00:00:49,220 Speaker 1: laatste jaren een stuk kleiner percentage van hun inkomen aan 15 00:00:49,260 --> 00:00:51,640 Speaker 1: de woonlasten. Nou, hoe dat komt, en heb je dan 16 00:00:51,659 --> 00:00:54,080 Speaker 1: meer geld voor leuke dingen bijvoorbeeld, bespreken we zometeen 17 00:00:54,420 --> 00:00:55,740 Speaker 3: En dus krijg je inzicht op de dag die komt 18 00:00:55,760 --> 00:00:57,780 Speaker 3: op BNR, Nederland Binnenhof en de rest van de wereld. 19 00:00:57,820 --> 00:00:59,970 Speaker 3: Maar de vliegende start van je werkdag die begint opnieuw 20 00:01:00,010 --> 00:01:04,270 Speaker 3: uiteraard in het Midden-Oosten. Want er waren veel luchtaanvallen, ook vannacht, 21 00:01:04,290 --> 00:01:07,910 Speaker 3: voor het Israëlische leger. En Iraanse staatsmedia melden nieuwe aanvallen 22 00:01:07,930 --> 00:01:11,240 Speaker 3: van Iran op Israël. Volgens journalisten van AFP, het persbureau, 23 00:01:11,280 --> 00:01:14,140 Speaker 3: waar de jury zullen hebben verschillende explosies te horen. Volgens 24 00:01:14,160 --> 00:01:18,200 Speaker 3: de Israëlische nooddiensten zijn daarbij geen slachtoffers gevallen. En Israël 25 00:01:18,220 --> 00:01:20,550 Speaker 3: op haar beurt voerde vannacht luchtaanvallen uit in het zuiden 26 00:01:20,560 --> 00:01:23,610 Speaker 3: van Beirut... die volgens het Israëli's leger gelinkt waren aan 27 00:01:23,650 --> 00:01:27,309 Speaker 3: Hezbollah-opstellingen daar. Leider van Hezbollah, Naim Kassem, heeft er overigens 28 00:01:27,330 --> 00:01:30,179 Speaker 3: gisteravond in een toespraak gezworen dat hij zich niet over 29 00:01:30,200 --> 00:01:33,840 Speaker 3: gaat geven. Wat Israël deed was geen reactie op raketbeschieting, 30 00:01:33,860 --> 00:01:37,480 Speaker 3: zegt hij, maar agressie die van tevoren was voorbereid. Inmiddels 31 00:01:37,520 --> 00:01:40,550 Speaker 3: blijkt ook dat de regering in Beirut het volledig heeft 32 00:01:40,610 --> 00:01:45,610 Speaker 3: gehad met Hezbollah, want ze worden beschoten omdat Hezbollah daar 33 00:01:45,630 --> 00:01:48,330 Speaker 3: de Israëli's belaagt. Verder was er een grote explosie op 34 00:01:48,350 --> 00:01:50,470 Speaker 3: een olietanker... voor de kust van Koeweit, Iwan 35 00:01:50,810 --> 00:01:55,730 Speaker 1: Het Britse Maritima-agentschap UKMTO meldde dat vannacht. Volgens het ministerie 36 00:01:55,750 --> 00:01:58,850 Speaker 1: van Buitenlandse Zaken van Koeweit... was dat niet op grondgebied 37 00:01:58,870 --> 00:02:02,490 Speaker 1: van het land. Waarom die explosie plaatsvond, waar dat vandaan komt... 38 00:02:02,360 --> 00:02:05,260 Speaker 1: dat is nog niet bekend. En volgens UKMTO zijn er 39 00:02:05,300 --> 00:02:08,380 Speaker 1: geen slachtoffers... en is er ook geen brand uitgebroken, maar 40 00:02:08,400 --> 00:02:08,779 Speaker 1: dus wel een 41 00:02:08,820 --> 00:02:10,780 Speaker 3: explosie. Maar niet het grondgebied, maar ik neem aan in 42 00:02:10,820 --> 00:02:12,500 Speaker 3: de wateren van Koeweit. 43 00:02:12,520 --> 00:02:13,340 Speaker 1: Dat neem ik ook aan, 44 00:02:13,380 --> 00:02:16,660 Speaker 3: ja. Dan, de Canadese premier Mark Carney kan militaire deelname... 45 00:02:16,480 --> 00:02:19,360 Speaker 3: en Canada en Iran niet uitsluiten, zei hij vannacht. Hij 46 00:02:19,380 --> 00:02:22,919 Speaker 3: benadrukt dat het Canada zijn bondgenoten zou steunen... hoewel hij 47 00:02:22,960 --> 00:02:26,250 Speaker 3: eerder de Amerikaanse-Israëlische aanvallen... in strijd noemde met het internationaal 48 00:02:26,280 --> 00:02:26,640 Speaker 3: recht 49 00:02:27,010 --> 00:02:29,690 Speaker 1: En dan zijn er de eerste twee dagen van die oorlog... 50 00:02:29,330 --> 00:02:34,430 Speaker 1: tussen Iran, Amerika en Israël. Zo'n honderdduizend mensen uit Teheran 51 00:02:34,470 --> 00:02:38,950 Speaker 1: gevlucht uit de Iraanse hoofdstad... stelt de UNHCR, de VN-vluchtelingenorganisatie. 52 00:02:38,990 --> 00:02:42,230 Speaker 1: In die hoofdstad wonen in totaal bijna tien miljoen mensen... 53 00:02:42,620 --> 00:02:45,500 Speaker 1: En volgens de vluchtelingenorganisatie lijkt het er niet op... dat 54 00:02:45,520 --> 00:02:47,560 Speaker 1: die mensen ook echt het land uit zijn gevlucht... maar 55 00:02:47,580 --> 00:02:50,760 Speaker 1: met name dus wel de hoofdstad uit. Volgens het Israëlische 56 00:02:50,800 --> 00:02:54,119 Speaker 1: leger zijn er sinds het begin van de oorlog... zo'n 300 57 00:02:53,440 --> 00:02:57,510 Speaker 1: raketinstallaties vernietigd in Iran. Het Amerikaanse militair commando in de 58 00:02:57,530 --> 00:03:00,630 Speaker 1: regio meldt dat Amerika sinds het begin al meer dan 59 00:03:00,669 --> 00:03:04,290 Speaker 1: twintig schepen heeft aangevallen of laten zinken. Het meldt het 60 00:03:04,330 --> 00:03:06,150 Speaker 1: commando gisteren via X en er was inderdaad al een 61 00:03:06,190 --> 00:03:09,940 Speaker 1: oproep in de eerdere dagen van de gezaghebbers in Iran 62 00:03:09,960 --> 00:03:11,800 Speaker 1: van ja, je moet de Teheran verlaten. Nou, dat hebben 63 00:03:11,820 --> 00:03:13,639 Speaker 1: dus zo'n honderdduizend mensen gedaan. 64 00:03:14,080 --> 00:03:16,980 Speaker 3: Nog even naar Spanje, want dat land weigerde aanvankelijk... om 65 00:03:17,000 --> 00:03:20,210 Speaker 3: een aantal Spaanse basissen open te stellen voor de Amerikanen. 66 00:03:20,250 --> 00:03:22,110 Speaker 3: En dat kwam zo'n forse kritiek te staan, want de 67 00:03:22,150 --> 00:03:24,630 Speaker 3: leiding van het land was waardeloos. Maar de Spanjaarden zijn 68 00:03:24,669 --> 00:03:27,940 Speaker 3: best leuk, zei Trump. Maar het Witte Huis zegt, alle 69 00:03:27,960 --> 00:03:31,800 Speaker 3: problemen zijn nu opgelost... Witte huiswoordvoerder Leavitt zei dat Spanje 70 00:03:31,840 --> 00:03:35,660 Speaker 3: heeft geaccepteerd... samen te werken met het Amerikaanse leger. Maar 71 00:03:35,680 --> 00:03:37,740 Speaker 3: helemaal ten einde lijkt de ellende nog niet... want vanuit 72 00:03:37,760 --> 00:03:41,530 Speaker 3: Spanje werd dat meteen tegengesproken. De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken, 73 00:03:41,550 --> 00:03:44,770 Speaker 3: José Manuel Alvarez... benadrukt dat de positie van het land 74 00:03:44,830 --> 00:03:48,230 Speaker 3: onveranderd is gebleven... en dat de Amerikanen dus niet welkom 75 00:03:48,270 --> 00:03:51,190 Speaker 3: zijn op basis. Waarvan Trump zei, als we willen, dan 76 00:03:51,220 --> 00:03:56,330 Speaker 3: nemen we ze gewoon in. Oké. Volgens verschillende Amerikaanse en 77 00:03:56,350 --> 00:04:00,790 Speaker 3: Israëlse media zouden Koerdische milities begonnen zijn met een grondoffensief 78 00:04:00,810 --> 00:04:03,530 Speaker 3: in het noordwesten van Iran en zouden dat doen met 79 00:04:03,610 --> 00:04:06,560 Speaker 3: steun van Amerikanen. Eerder had het Witte Huis al bevestigd 80 00:04:06,570 --> 00:04:09,130 Speaker 3: dat er gesprekken waren met Koerdische milities, maar of die 81 00:04:09,160 --> 00:04:12,220 Speaker 3: ook een grondoffensief zouden steunen, dat was nog niet duidelijk. 82 00:04:12,240 --> 00:04:16,640 Speaker 3: We gaan erover praten met onze Amerikaanse correspondent David Handelburg. David, goedemorgen. 83 00:04:16,680 --> 00:04:20,740 Speaker 3: Dag Bas, goedemorgen. Verschillende Amerikaanse media die komen met dat nieuws, 84 00:04:20,760 --> 00:04:25,400 Speaker 3: waaronder CNN en Fox News, Is dit serieus? Inderdaad, zou 85 00:04:25,440 --> 00:04:30,380 Speaker 3: dit kunnen zijn? Waar kunnen zijn? Poerdische milities ingeschakeld? 86 00:04:30,450 --> 00:04:34,089 Speaker 4: Ja, het is serieus genoeg. En het is typisch iets 87 00:04:34,110 --> 00:04:39,350 Speaker 4: wat de CIA in eerdere oorlogen heeft doorgezet. Of dat 88 00:04:39,370 --> 00:04:43,120 Speaker 4: nou Vietnam is, of in Libië, of in Syrië. De 89 00:04:43,140 --> 00:04:49,640 Speaker 4: CIA is altijd pro-steun van oppositiegroepen... om het gevecht voor 90 00:04:49,660 --> 00:04:56,110 Speaker 4: de Amerikanen te doen. In dit geval... die al maanden 91 00:04:56,170 --> 00:05:02,020 Speaker 4: trainen aan de Iraakse kant... samen met Iraakse Koerden... in 92 00:05:02,060 --> 00:05:06,240 Speaker 4: oppositie met het oog dat dit ooit zou gebeuren. Nou, 93 00:05:06,400 --> 00:05:09,900 Speaker 4: nu zijn we er. Wat ik heb begrepen is dat 94 00:05:09,920 --> 00:05:13,880 Speaker 4: de Iraanse Koerden vanuit Irak... dus weer terug zijn gegaan 95 00:05:13,900 --> 00:05:18,930 Speaker 4: naar Iran. Maar dat de Iraakse Koerdenvechtpolitie daar nog niet 96 00:05:18,970 --> 00:05:21,090 Speaker 4: aan toe is. We hebben het nu eigenlijk alleen maar 97 00:05:21,110 --> 00:05:22,090 Speaker 4: over de Iraanse Koerden. 98 00:05:22,150 --> 00:05:26,530 Speaker 3: Ja, oké. Is dit te verantwoorden door Trump? Want zeker 99 00:05:26,570 --> 00:05:32,550 Speaker 3: met Irak-Koerden. We weten de Iraakse Koerden die vochten in Irak... 100 00:05:31,850 --> 00:05:34,540 Speaker 3: ook omdat ze een eigen Koerdistan wilden hebben 101 00:05:35,850 --> 00:05:39,659 Speaker 4: Het is een complex verhaal over de Koerden. Natuurlijk is 102 00:05:39,700 --> 00:05:46,539 Speaker 4: er geen Koerdistan. Maar de Koerden zijn verspreid over Turkije, Iran, Irak... 103 00:05:46,180 --> 00:05:51,289 Speaker 4: Syrië en Armenië. En tijdens het einde... van het Oostmaanse 104 00:05:51,370 --> 00:05:58,450 Speaker 4: Rijk en de Eerste Wereldoorlog... hebben Frankrijk en het Verenigde Koninkrijk... 105 00:05:57,860 --> 00:06:02,640 Speaker 4: het Midden-Oosten verdeeld zonder een Koerdistan. Dus die milities tussen 106 00:06:02,680 --> 00:06:06,400 Speaker 4: die groepen zijn altijd een beetje bijeengeweest. Al is het 107 00:06:06,440 --> 00:06:10,520 Speaker 4: verschijt over andere landen. In het geval van Irak, de 108 00:06:10,580 --> 00:06:16,980 Speaker 4: Iraakse Koerden, steunt Amerika die groep al... Sinds 2003. De Syrische 109 00:06:17,000 --> 00:06:22,970 Speaker 4: Koerden werden ook gestoot. Maar Amerika heeft wel een rot geschiedenis. 110 00:06:23,010 --> 00:06:25,650 Speaker 4: En dat ze hun ook in de steek hebben gelaten. 111 00:06:25,690 --> 00:06:28,010 Speaker 4: Nadat ze klaar waren met het vechten. Dus je moet 112 00:06:28,029 --> 00:06:31,870 Speaker 4: het een beetje met de argus ogen bekijken. Maar ik 113 00:06:31,910 --> 00:06:34,610 Speaker 4: denk dat Trump zegt, ach, die mensen willen voor ons vechten. 114 00:06:34,630 --> 00:06:36,880 Speaker 4: Wij doen geen boots on the ground. Waarom zij 115 00:06:36,920 --> 00:06:40,400 Speaker 3: niet? Maar zou dat de regime change kunnen brengen, Didi? 116 00:06:41,410 --> 00:06:45,650 Speaker 4: Nou, wat ik ervan begrijp is dat ze drie dingen 117 00:06:45,670 --> 00:06:51,610 Speaker 4: willen doen. Ten eerste is er een grote legerbasis in Kermansha. 118 00:06:51,630 --> 00:06:54,350 Speaker 4: Dat ligt aan de grens, aan de Iraanse kant. Dus 119 00:06:54,390 --> 00:06:57,810 Speaker 4: als ze, laten we zeggen, daarmee in gevecht gaan... is 120 00:06:57,830 --> 00:07:01,890 Speaker 4: dat weer één groep minder. Wil de oppositie in opstand 121 00:07:01,940 --> 00:07:05,219 Speaker 4: komen om het regime te veranderen. Dus dat maakt het 122 00:07:05,240 --> 00:07:09,520 Speaker 4: wat makkelijker. En ten tweede wordt gezegd dat er een 123 00:07:09,560 --> 00:07:13,320 Speaker 4: buffer is... voor Israël om meer aan te kunnen vallen. 124 00:07:13,340 --> 00:07:16,740 Speaker 4: Dus het heeft allemaal strategische redenen. Die groep is niet 125 00:07:16,780 --> 00:07:20,460 Speaker 4: groot genoeg om, laten we zeggen... hun eigen gang te 126 00:07:20,500 --> 00:07:24,130 Speaker 4: gaan en hun regime over te laten nemen. Maar alle 127 00:07:24,150 --> 00:07:25,330 Speaker 4: kleine beetjes helpen. 128 00:07:25,430 --> 00:07:30,030 Speaker 3: Even over de legitimiteit van het hele conflict. De Senaat 129 00:07:30,050 --> 00:07:33,309 Speaker 3: stemde gisteren tegen een resolutie... die de macht van Trump 130 00:07:33,350 --> 00:07:35,750 Speaker 3: in zou perken om aanval uit te voeren in Iran. 131 00:07:35,790 --> 00:07:37,510 Speaker 3: En dat ging om die War Powers Act waar hij 132 00:07:37,540 --> 00:07:40,280 Speaker 3: zich op riep... Betekent dat dat hij nu gewoon ongebreid 133 00:07:40,320 --> 00:07:41,780 Speaker 3: op zijn gang kan gaan? 134 00:07:41,820 --> 00:07:48,080 Speaker 4: In kort, ja. Tenminste, nu is het een legale oorlog. Tenminste, 135 00:07:48,120 --> 00:07:52,030 Speaker 4: volgens het Senaat. Dus die War Powers Act is met 136 00:07:52,250 --> 00:07:57,950 Speaker 4: 53-47 tegengestemd. Dus in feite kan Trump nu zijn gang gaan. 137 00:07:57,990 --> 00:08:01,530 Speaker 4: Juridisch gezien. Maar goed, zoals ik gisteren al zei, ik 138 00:08:01,570 --> 00:08:05,720 Speaker 4: zeg het vandaag weer. Het is een zeer onpopulaire, impopulaire 139 00:08:05,760 --> 00:08:12,060 Speaker 4: oorlog wat er toe speelt. Maar 25 procent is mee met 140 00:08:12,110 --> 00:08:15,430 Speaker 4: terug en 6 procent in de oppositie. Dus ik zeg altijd, 141 00:08:15,470 --> 00:08:18,670 Speaker 4: hoe meer soldaten er gaan steuvelen... en hoe meer het 142 00:08:18,690 --> 00:08:21,810 Speaker 4: gevoel is dat er een oneindeloze oorlog is... hoe minder 143 00:08:21,850 --> 00:08:25,400 Speaker 4: populair deze actie is. Dus zoveel tijd heeft hij ook 144 00:08:25,420 --> 00:08:25,980 Speaker 4: weer niet. 145 00:08:26,080 --> 00:08:34,230 Speaker 3: Dank je wel, Amerika-consulent David Hammelburg. Hoe die film ook 146 00:08:34,250 --> 00:08:37,310 Speaker 3: weer afliep die jullie samen tien jaar geleden keken... dan 147 00:08:37,330 --> 00:08:39,750 Speaker 3: kan het zomaar zijn dat zij met haar 92 een jongerbrein 148 00:08:39,770 --> 00:08:42,890 Speaker 3: heeft dan jij. Hoe dat kan hoor je over een 149 00:08:42,929 --> 00:08:43,900 Speaker 3: minuut of twaalf 150 00:08:45,050 --> 00:08:49,440 Speaker 1: Een paar duizend Nederlanders die nog vastzitten in het Midden-Oosten... 151 00:08:49,460 --> 00:08:52,800 Speaker 1: die willen graag terugkeren naar Nederland. En dat getal, die 152 00:08:52,860 --> 00:08:57,119 Speaker 1: paar duizend, is een schatting van de reisbrancheorganisatie AVR. Grootschalige 153 00:08:57,160 --> 00:08:59,760 Speaker 1: repatriëring van die mensen gaat waarschijnlijk vanaf morgen van start. 154 00:08:59,780 --> 00:09:03,160 Speaker 1: Ik praat erover met Frank Radstaken, directeur van de AVR. Goedemorgen. 155 00:09:04,140 --> 00:09:04,540 Speaker 5: Goedemorgen 156 00:09:05,020 --> 00:09:07,780 Speaker 1: Een paar duizend mensen die daar dus nog vastzitten... die 157 00:09:07,820 --> 00:09:13,140 Speaker 1: een reis hadden geboekt, een pakketreis. Hoe gaat die repatriëringsoperatie 158 00:09:13,220 --> 00:09:16,590 Speaker 1: eruit zien? Is dat een volledig private operatie 159 00:09:17,690 --> 00:09:20,630 Speaker 5: Nou, twee dingen erover. Eén, we denken inderdaad dat er 160 00:09:20,650 --> 00:09:24,090 Speaker 5: ongeveer een paar duizend mensen... vastzitten in de regio die 161 00:09:24,110 --> 00:09:27,750 Speaker 5: graag terug willen naar huis... en ook Nederlandse staatsburgers zijn. 162 00:09:27,790 --> 00:09:31,290 Speaker 5: Ongeveer duizend daarvan zijn er met een pakketreis op pad... 163 00:09:31,900 --> 00:09:34,100 Speaker 5: En die vallen ook onder de dekking van het calamiteitenfonds. 164 00:09:34,140 --> 00:09:35,980 Speaker 5: En de andere mensen zijn zelf op pad gegaan met 165 00:09:36,020 --> 00:09:38,839 Speaker 5: een vliegticket... of wonen misschien al wat langer in de regio... 166 00:09:38,420 --> 00:09:42,599 Speaker 5: of blijven daarom te overwinteren. Maar deze samenwerking, en dat 167 00:09:42,620 --> 00:09:44,660 Speaker 5: is wel heel bijzonder... eigenlijk wat we in Nederland hebben. 168 00:09:44,679 --> 00:09:49,839 Speaker 5: We hebben een publiek-private samenwerking opgetuigd... Met de overheid, met 169 00:09:49,860 --> 00:09:54,079 Speaker 5: de ANVR, met de verzekeraars en met het calamiteitenfonds. En 170 00:09:54,100 --> 00:09:56,740 Speaker 5: we hebben de afgelopen dagen hard gewerkt met elkaar in 171 00:09:56,760 --> 00:09:59,449 Speaker 5: voorbereiding van het terughalen van de mensen 172 00:09:59,820 --> 00:10:02,250 Speaker 1: Oké, en wat gaat er dan gebeuren vanaf morgen 173 00:10:03,220 --> 00:10:07,570 Speaker 5: Ja, dus de Nederlandse overheid heeft gisteren gezegd dat er 174 00:10:07,590 --> 00:10:13,850 Speaker 5: gerepatrieerd gaat worden. En het calamiteitenfonds heeft ook dan gisteren 175 00:10:13,890 --> 00:10:17,550 Speaker 5: aangekondigd dat de repatriëring gedekt gaat worden door het calamiteitenfonds. 176 00:10:18,790 --> 00:10:21,069 Speaker 5: Ik heb begrepen dat er vandaag om een uur of tien... 177 00:10:20,890 --> 00:10:24,010 Speaker 5: een persconferentie is van de minister van Buitenlandse Zaken. Want 178 00:10:24,030 --> 00:10:28,840 Speaker 5: die daadwerkelijke repatriëring gaat plaatsvinden... onder auspicie van de overheid. 179 00:10:28,880 --> 00:10:31,440 Speaker 5: Dus hoe dat precies gaat, dat zal de minister hopelijk 180 00:10:31,480 --> 00:10:35,220 Speaker 5: vertellen om tien uur. Maar in algemene zin is het 181 00:10:35,240 --> 00:10:40,280 Speaker 5: gebruikelijk bij dit soort situaties... dat er vliegtuigen worden geleased, ingezet... 182 00:10:41,220 --> 00:10:43,620 Speaker 5: En die gaan naar de regio om mensen daar 183 00:10:43,640 --> 00:10:46,030 Speaker 1: op te halen. En zijn dat alleen dus die mensen 184 00:10:46,050 --> 00:10:48,050 Speaker 1: die zo'n pakketreis geboekt hebben... of is dat iedereen, ook 185 00:10:48,090 --> 00:10:51,610 Speaker 1: mensen die zelf via KLM.com... een ticketje geboekt hebben, die 186 00:10:51,630 --> 00:10:54,100 Speaker 1: kant op? Worden die ook teruggehaald als ze dat willen 187 00:10:54,760 --> 00:10:57,840 Speaker 5: Ja, dus iedereen die graag terug wil, die heeft de 188 00:10:57,860 --> 00:10:59,359 Speaker 5: kans gehad... en heeft nog steeds de kans. Het is 189 00:10:59,380 --> 00:11:01,920 Speaker 5: misschien goed om dat nog even te zeggen. De Nederlandse 190 00:11:01,960 --> 00:11:06,189 Speaker 5: overheid heeft een paar dagen geleden... een crisiscontactformulier... Gelanceerd op 191 00:11:06,230 --> 00:11:10,190 Speaker 5: de eigen website, op minbuza.nl. Dat staat er nog steeds. 192 00:11:10,250 --> 00:11:11,750 Speaker 5: En mensen die dat nog niet gedaan hebben... die kunnen 193 00:11:11,770 --> 00:11:15,060 Speaker 5: zich nog steeds registreren als ze mee terug willen. Dus 194 00:11:15,100 --> 00:11:19,740 Speaker 5: de mensen die een pakketreis hebben geboekt... die worden gerepatrieerd 195 00:11:19,780 --> 00:11:23,120 Speaker 5: onder de afspraken. En de kosten daarvan worden ook gedekt 196 00:11:23,140 --> 00:11:26,600 Speaker 5: door het calamiteitenfonds... als ze ook met calamiteitedekking op pad 197 00:11:26,620 --> 00:11:30,990 Speaker 5: zijn gegaan. Dat geldt bijvoorbeeld voor alle reizigers... die met 198 00:11:31,030 --> 00:11:34,350 Speaker 5: een ANVR-reisonderneming op pad zijn. De mensen die een losticket 199 00:11:34,370 --> 00:11:36,150 Speaker 5: hebben geboekt en die mee willen... die kunnen ook mee, 200 00:11:36,170 --> 00:11:38,000 Speaker 5: maar daarvan heeft de overheid al gezegd... daar zullen wel 201 00:11:38,020 --> 00:11:39,980 Speaker 5: kosten voor in rekening worden gebracht. Oké, en de 202 00:11:40,020 --> 00:11:43,800 Speaker 3: andere mensen die eerder al zelf vanuit Sri Lanka... bijvoorbeeld 203 00:11:43,840 --> 00:11:46,470 Speaker 3: naar Nederland terug wilden vliegen... afgelopen maandag, je noemt het 204 00:11:46,490 --> 00:11:49,250 Speaker 3: aan dwarsstraten... en niet op Dubai konden landen en dus 205 00:11:49,309 --> 00:11:52,329 Speaker 3: zelf tickets moesten kopen... die zijn zelf het bokje? 206 00:11:53,770 --> 00:11:56,229 Speaker 5: Ja, ook daar gelden, sorry om het lastig te maken, 207 00:11:56,370 --> 00:11:59,550 Speaker 5: maar ook daar gelden weer twee scenario's. Als dat mensen 208 00:11:59,580 --> 00:12:03,280 Speaker 5: zijn geweest die op pad zijn geweest met een pakketreis, 209 00:12:03,660 --> 00:12:05,059 Speaker 5: waar de calamiteitenfondsdekking op was 210 00:12:05,160 --> 00:12:06,160 Speaker 5: dan zijn die kosten, het 211 00:12:06,220 --> 00:12:06,300 Speaker 3: is 212 00:12:06,360 --> 00:12:09,059 Speaker 5: allemaal geregeld door de reisonderneming, zijn die kosten ook gedekt 213 00:12:09,080 --> 00:12:12,949 Speaker 5: door het calamiteitenfonds. Dus die mensen hebben geen additionele kosten gehad. 214 00:12:12,990 --> 00:12:14,690 Speaker 5: Mensen die zelf op pad waren en een ander ticket 215 00:12:14,710 --> 00:12:18,809 Speaker 5: moeten kopen, die krijgen natuurlijk wel hun geld terug van 216 00:12:18,830 --> 00:12:22,510 Speaker 5: de airline als die vlucht niet is uitgevoerd. Maar een 217 00:12:22,550 --> 00:12:24,290 Speaker 5: nieuwe vlucht moeten ze dan... dan wel zelf betalen 218 00:12:24,309 --> 00:12:24,510 Speaker 1: inderdaad. 219 00:12:24,530 --> 00:12:25,410 Speaker 5: Ja, precies. 220 00:12:25,429 --> 00:12:33,700 Speaker 1: Nou is dit natuurlijk een conflict met een grote geografische impact. Iran, Saudi-Arabië, golfstaten, 221 00:12:33,960 --> 00:12:39,309 Speaker 1: Turkije bijna betrokken... Jemen, Oman, ik wil nog even doorgaan. 222 00:12:39,350 --> 00:12:41,370 Speaker 1: Hoe gaat dat repatriëren in zijn werk? Want ik kan 223 00:12:41,390 --> 00:12:43,630 Speaker 1: me voorstellen, die mensen moeten uit allerlei uithoeken... ook naar 224 00:12:43,650 --> 00:12:45,840 Speaker 1: een bepaald punt komen waar ze vandaan worden gehaald natuurlijk. 225 00:12:46,720 --> 00:12:48,720 Speaker 5: Nou ja, exact dat maakt het ook zo ingewikkeld. En 226 00:12:48,780 --> 00:12:50,500 Speaker 5: exact dat maakt ook dat er zoveel tijd in de 227 00:12:50,520 --> 00:12:54,829 Speaker 5: voorbereiding is geweest. Want je hebt eigenlijk bijna twee repatriëringsoperaties. 228 00:12:54,850 --> 00:12:58,170 Speaker 5: De ene operatie is alle mensen krijgen op een veilige manier, 229 00:12:58,190 --> 00:13:00,350 Speaker 5: want dat staat natuurlijk buiten kijf, op een veilige manier 230 00:13:00,390 --> 00:13:03,380 Speaker 5: op een plek van waar ze gerepatrieerd kunnen worden. Dat 231 00:13:03,420 --> 00:13:05,950 Speaker 5: is veel al over land. We hebben de afgelopen dagen 232 00:13:05,970 --> 00:13:09,969 Speaker 5: al veel gehoord... over de mogelijkheid om een corridor te maken... 233 00:13:09,110 --> 00:13:11,569 Speaker 5: van de Verenigde Arabische Emiraten naar Oman. Dus dat is 234 00:13:11,590 --> 00:13:14,970 Speaker 5: de eerste repatriëring, zeg maar. En de tweede repatriëring is 235 00:13:15,010 --> 00:13:18,040 Speaker 5: vervolgens die mensen... ook inderdaad vanuit Oman of vanuit andere plekken... 236 00:13:17,820 --> 00:13:20,900 Speaker 5: van waar gerepatrieerd kan worden naar Nederland terug te halen. 237 00:13:20,940 --> 00:13:23,760 Speaker 5: En dat maakt het bij elkaar opgeteld... een logistiek ongelooflijk 238 00:13:23,780 --> 00:13:26,750 Speaker 5: ingewikkelde operatie... Aan de andere kant hebben we daar als 239 00:13:26,790 --> 00:13:31,589 Speaker 5: sector helaas ook wel veel ervaring mee. Dus we kunnen 240 00:13:31,630 --> 00:13:33,270 Speaker 5: het goed, maar het is ongelooflijk ingewikkeld. 241 00:13:33,309 --> 00:13:35,000 Speaker 1: Hoeveel vluchten verwacht u dat er nodig zijn? 242 00:13:36,690 --> 00:13:39,630 Speaker 5: Nou, als we met elkaar vaststellen dat het om duizenden 243 00:13:39,650 --> 00:13:42,600 Speaker 5: mensen gaat... die terug willen en er kan ergens afhankelijk 244 00:13:42,620 --> 00:13:47,180 Speaker 5: van een vliegtuig... dat wordt ingezet tussen de 200 en de 400 245 00:13:47,120 --> 00:13:49,540 Speaker 5: mensen mee... dan weet je dat je een flink aantal 246 00:13:49,559 --> 00:13:52,020 Speaker 5: vliegtuigen nodig hebt. Maar het gaat natuurlijk niet allemaal in 247 00:13:52,059 --> 00:13:53,620 Speaker 5: één dag kunnen. Zo werkt het niet 248 00:13:53,760 --> 00:13:56,070 Speaker 1: Nee, in de komende tijd gaan we dat dus allemaal zien. Dank, 249 00:13:56,110 --> 00:13:59,310 Speaker 1: Frank Radstaken. En dus om de tien uur de persconferentie... 250 00:13:58,610 --> 00:14:01,670 Speaker 1: van de minister van Buitenlandse Zaken. De directeur van de 251 00:14:01,730 --> 00:14:02,810 Speaker 1: AVR hoorde je, Frank Radstaken. 252 00:14:03,210 --> 00:14:05,670 Speaker 3: Je breekt aan en Maxime van Meel van BNR Beurs 253 00:14:05,710 --> 00:14:06,930 Speaker 3: weet waar we op moeten letten. 254 00:14:06,970 --> 00:14:10,220 Speaker 6: Als je dacht dat het cijferseizoen voorbij was, zeker niet. 255 00:14:10,280 --> 00:14:14,160 Speaker 6: Je krijgt bijvoorbeeld nog de cijfers van JD.com. De Chinese 256 00:14:14,179 --> 00:14:18,079 Speaker 6: webwinkel viel misschien wat buiten de aandacht hier in het westen... 257 00:14:17,400 --> 00:14:19,900 Speaker 6: maar wil daar verandering in brengen. Het is een van 258 00:14:19,940 --> 00:14:24,140 Speaker 6: China's grootste webwinkels... maar het wil ook Europese markten, waaronder Nederland, 259 00:14:24,180 --> 00:14:28,070 Speaker 6: gaan veroven. Verder zijn er nog cijfers van Racket, dat 260 00:14:28,110 --> 00:14:31,810 Speaker 6: is het bedrijf achter schoonmaakmiddelen zoals Dettol en Vanish, maar 261 00:14:31,850 --> 00:14:35,609 Speaker 6: ook achter Durex. En beleggers houden ervan om dingen veilig 262 00:14:35,650 --> 00:14:38,140 Speaker 6: te doen, dus die willen weten of Racket zelf ook 263 00:14:38,180 --> 00:14:41,200 Speaker 6: veilig blijft. En dan is er nog Universal Music Group. 264 00:14:41,240 --> 00:14:43,380 Speaker 6: Dat aandeel gaat niet zo lekker, verloor het afgelopen jaar 265 00:14:43,420 --> 00:14:46,430 Speaker 6: bijna 30% van de koers, dus daar hoopt men op 266 00:14:46,470 --> 00:14:49,950 Speaker 6: goed nieuws. En buiten kwartaalcijfers kan je ook nog letten 267 00:14:50,010 --> 00:14:52,930 Speaker 6: op wat er in China gebeurt. Daar gaat het jaarlijkse 268 00:14:52,970 --> 00:14:55,470 Speaker 6: volkscongres van start... en zijn ze bezig met het nieuwe 269 00:14:55,490 --> 00:14:59,230 Speaker 6: vijfjarenplan voor het land. Iets dat gevolgen genoeg zal hebben 270 00:14:59,250 --> 00:15:01,870 Speaker 6: voor Chinese bedrijven... en hoe hard ze tegen de rest 271 00:15:01,890 --> 00:15:03,150 Speaker 3: van de wereld kunnen concurreren. 272 00:15:16,480 --> 00:15:19,340 Speaker 1: Want voor doorsnee huishoudens is het percentage van hun inkomen 273 00:15:19,360 --> 00:15:22,560 Speaker 1: dat ze kwijt zijn aan woonlasten de afgelopen jaren gedaald, 274 00:15:22,580 --> 00:15:25,620 Speaker 1: blijkt uit onderzoek van ABN AMRO. Maar hoeveel je dan 275 00:15:25,640 --> 00:15:28,270 Speaker 1: precies eraan kwijt bent aan die woonlasten, dat kan behoorlijk verschillen. 276 00:15:28,310 --> 00:15:31,010 Speaker 1: Met name bijvoorbeeld afhankelijk van je leeftijd, je inkomen en 277 00:15:31,050 --> 00:15:33,410 Speaker 1: ook of je uiteraard een huur of een koophuis hebt. 278 00:15:33,630 --> 00:15:37,150 Speaker 1: We praten erover met Finn Blokker, data-analyst bij ABN AMRO. Goedemorgen. 279 00:15:39,000 --> 00:15:43,640 Speaker 1: Een kleiner percentage van hun inkomen dus kwijt aan woonlasten. 280 00:15:43,680 --> 00:15:46,510 Speaker 1: In vaktermen spreekt u geloof ik dan van de woonlastenratio. 281 00:15:46,530 --> 00:15:50,250 Speaker 1: Komt dat omdat inkomen harder gestegen is dan bijvoorbeeld de 282 00:15:50,290 --> 00:15:51,430 Speaker 1: kosten van wonen? 283 00:15:53,810 --> 00:15:57,910 Speaker 2: Klopt, ja, dus de woonlastenratio vertelt eigenlijk... hoeveel procent van 284 00:15:57,930 --> 00:16:01,370 Speaker 2: het inkomen geeft een huishouden uit aan de woonlasten. Dus 285 00:16:01,390 --> 00:16:04,880 Speaker 2: de woonlasten die we hier meegenomen zijn... voornamelijk dus die 286 00:16:04,900 --> 00:16:07,960 Speaker 2: betekenen of huurbetaling... en een ander gedeelte hiervan zijn de 287 00:16:07,980 --> 00:16:12,280 Speaker 2: VVE en of gaswaterlichtbetalingen. En inderdaad zien we dat dus 288 00:16:12,300 --> 00:16:18,530 Speaker 2: de salarisgroei en de uitkeringsgroei... harder is gestegen dan deze componenten. 289 00:16:18,610 --> 00:16:20,650 Speaker 1: Ja, in absolute zin zijn we natuurlijk wel meer gaan betalen, 290 00:16:20,670 --> 00:16:21,850 Speaker 1: neem ik aan, hè 291 00:16:22,590 --> 00:16:23,070 Speaker 2: Ja, tuurlijk. 292 00:16:24,710 --> 00:16:28,780 Speaker 1: Geldt dat voor zowel huurders als kopers? Voor eigenlijk iedereen 293 00:16:28,820 --> 00:16:30,170 Speaker 1: in de breedte 294 00:16:31,420 --> 00:16:35,200 Speaker 2: Ja, dus binnen ons onderzoek hebben we ons toegespitst... in 295 00:16:35,260 --> 00:16:38,000 Speaker 2: ieder geval op drie segmenten. Dus de kopers, de sociale 296 00:16:38,020 --> 00:16:41,690 Speaker 2: huurders en de vrije sector huurders. En voor alle drie 297 00:16:41,950 --> 00:16:44,730 Speaker 2: de doorsnee huishoudens... zien we een dalende trend over de 298 00:16:44,790 --> 00:16:45,480 Speaker 2: afgelopen jaren 299 00:16:45,850 --> 00:16:47,830 Speaker 1: En heeft u ook nog voor deze data een nieuwe 300 00:16:47,870 --> 00:16:51,550 Speaker 1: rekenmethode gebruikt? Nou, zonder misschien helemaal diep de techniek in 301 00:16:51,570 --> 00:16:53,300 Speaker 1: te gaan... maar wat is daar de meerwaarde van? 302 00:16:55,050 --> 00:17:00,520 Speaker 2: Ja, we hebben inderdaad een iets andere meemethode. De CBS 303 00:17:00,560 --> 00:17:04,760 Speaker 2: publiceert ook soortgelijkse reeksen. Wij maken alleen gebruik van geanonimiseerde 304 00:17:04,800 --> 00:17:09,500 Speaker 2: en geaggregeerde transactiedata. Wat tijdiger en hogere frequentie heeft dan 305 00:17:09,520 --> 00:17:12,920 Speaker 2: deze data van CBS. Dus de huidige CBS-reeks gaat tot 2023. 306 00:17:12,900 --> 00:17:19,130 Speaker 2: Wij hebben dit tot 2025. Daarnaast nemen we ook zo ongeveer 320.000 307 00:17:18,270 --> 00:17:21,510 Speaker 2: huishoudens per jaar mee in ons boek. Ja 308 00:17:21,810 --> 00:17:24,810 Speaker 1: en daar heeft u ook een uitsplitsing gemaakt naar bijvoorbeeld leeftijdscategorieën. 309 00:17:24,850 --> 00:17:26,350 Speaker 1: En daar valt wel een en ander op, hè? 310 00:17:28,410 --> 00:17:32,619 Speaker 2: Klopt, zeker. Ja, we zien veel verschillen binnen de leeftijdscategorieën. 311 00:17:32,660 --> 00:17:36,919 Speaker 2: Binnen de huurders- en vrijhuurderssector valt het eigenlijk wel mee. Ja, 312 00:17:36,940 --> 00:17:41,619 Speaker 2: we zien eigenlijk soortgelijke inkomsten en uitgaven. Op zich is 313 00:17:41,640 --> 00:17:45,459 Speaker 2: het ook logisch, aangezien we de huren eigenlijk constant verhoogd 314 00:17:45,480 --> 00:17:49,190 Speaker 2: zien worden over de jaren dus. valt daar relatief weinig 315 00:17:49,210 --> 00:17:51,530 Speaker 2: verschil te maken. Terwijl bij de hypotheken wil je dus 316 00:17:51,550 --> 00:17:55,869 Speaker 2: juist een heel groot verschil zien in de uitgaven. Als 317 00:17:55,910 --> 00:17:59,050 Speaker 2: mensen heel lang geleden al een hypotheek hebben, afgesloten betalen 318 00:17:59,070 --> 00:18:03,890 Speaker 2: ze nu veel minder per maand dan jongeren of meer 319 00:18:03,910 --> 00:18:06,410 Speaker 2: recentere afsluiters. Dus dat zien we dan ook wel terug 320 00:18:06,450 --> 00:18:09,230 Speaker 2: in de vaste lastenratio bij deze hypotheken. Bij deze groep 321 00:18:09,250 --> 00:18:13,940 Speaker 2: waarbij we dit voor 20- en 30-jarigen... een vaste rassenlastenratio 322 00:18:13,980 --> 00:18:17,020 Speaker 2: vinden die onvergelijkbaar is... als die van de vrije huursector. 323 00:18:17,359 --> 00:18:22,760 Speaker 2: Terwijl het voor oudere segmenten wel kan oplopen tot ruim 15% verschil... 324 00:18:21,680 --> 00:18:23,470 Speaker 2: met die van de vrije huurders en de kopers 325 00:18:23,980 --> 00:18:26,660 Speaker 1: Als we even een vergelijking maken met andere landen om 326 00:18:26,720 --> 00:18:30,409 Speaker 1: ons heen... zijn we dan duur uit of valt het 327 00:18:30,450 --> 00:18:31,470 Speaker 1: mee om te wonen? 328 00:18:33,720 --> 00:18:37,660 Speaker 2: Ja, de woonlast valt wel in de hogere klasse binnen 329 00:18:37,680 --> 00:18:40,760 Speaker 2: de Europese. Maar er zijn toch nog wel wat landen 330 00:18:40,780 --> 00:18:42,080 Speaker 2: waarbij dit hoger ligt 331 00:18:42,590 --> 00:18:48,690 Speaker 2: Zoals? Ja, Griekenland is een vrij hoge. Maar er zitten 332 00:18:48,710 --> 00:18:51,550 Speaker 2: natuurlijk wel verschillen tussen landen. Zoals in Nederland hebben we 333 00:18:51,570 --> 00:18:55,480 Speaker 2: een vrij grote koopmarkt. Terwijl in andere landen... dit vaker 334 00:18:55,500 --> 00:18:59,400 Speaker 2: een iets grotere huurmarkt is. Dus ja, precies te vergelijken van... oké, 335 00:18:59,420 --> 00:19:03,240 Speaker 2: je bent beter uit mocht je een hoger woonlastenratio hebben. 336 00:19:03,270 --> 00:19:04,310 Speaker 2: Zo werkt het niet helemaal. 337 00:19:04,350 --> 00:19:07,750 Speaker 1: Nee, lastig te vergelijken. Dus dank, Finn Blokker, dataanlist bij 338 00:19:07,790 --> 00:19:08,330 Speaker 1: ABN AMRO. 339 00:19:09,330 --> 00:19:10,909 Speaker 3: En wat staat er dan in Politiek Den Haag op 340 00:19:10,930 --> 00:19:12,929 Speaker 3: de agenda? Leendert Beekman. 341 00:19:12,970 --> 00:19:17,520 Speaker 7: In Den Haag staan twee begrotingen op de agenda... Allebei 342 00:19:17,580 --> 00:19:21,020 Speaker 7: gebeurt dat in de eerste termijn... maar wel nadat de 343 00:19:21,060 --> 00:19:23,560 Speaker 7: Kamer al aan het woord is geweest. Dus het is 344 00:19:23,580 --> 00:19:27,359 Speaker 7: nu aan de minister. Over welke begrotingen hebben we het dan? 345 00:19:27,400 --> 00:19:31,190 Speaker 7: Over de begroting van volksgezondheid, welzijn en sport... en over 346 00:19:31,210 --> 00:19:35,710 Speaker 7: de defensiebegroting. Dan gaat het eigenlijk over het geld dat 347 00:19:35,750 --> 00:19:38,469 Speaker 7: dit jaar besteed moet worden. Maar zoals je misschien al 348 00:19:38,490 --> 00:19:42,979 Speaker 7: kan raden... gaat het vooral over het coalitieakkoord. Over de 349 00:19:43,040 --> 00:19:47,560 Speaker 7: plannen en de bezuinigingen op volksgezondheid... Maar ook over het 350 00:19:47,619 --> 00:19:51,530 Speaker 7: vele geld dat uitgegeven kan en moet gaan worden voor Defensie. 351 00:19:52,430 --> 00:19:56,629 Speaker 7: Verder is er een ronde tafelgesprek over het dorp Moerdijk. 352 00:19:56,670 --> 00:19:59,600 Speaker 7: Daar zal je vast wel wat over gehoord hebben. Het 353 00:19:59,640 --> 00:20:03,420 Speaker 7: dorp dat misschien wel gaat verdwijnen om plaats te maken 354 00:20:03,460 --> 00:20:06,720 Speaker 7: voor industrie. En er is nog een gesprek met de 355 00:20:06,820 --> 00:20:10,719 Speaker 7: Europese Commissie en de ACM... over de effectiviteit en de 356 00:20:10,800 --> 00:20:15,960 Speaker 7: uitvoering van Europese wetgeving... ten aanzien van inmenging op grote 357 00:20:16,010 --> 00:20:20,389 Speaker 7: sociale media-platforms. Denk dan bijvoorbeeld aan X. En er is 358 00:20:20,410 --> 00:20:23,260 Speaker 7: nog een gesprek met een oude bekende hier in Politiek 359 00:20:23,300 --> 00:20:28,730 Speaker 7: Den Haag. Eurocommissaris Wopke Hoekstra. Nou, dit en meer vandaag 360 00:20:28,790 --> 00:20:29,230 Speaker 7: in Den Haag. 361 00:20:30,320 --> 00:20:32,500 Speaker 3: Gaan we even kijken in de kranten. Want uiteraard is 362 00:20:32,520 --> 00:20:35,190 Speaker 3: veel aandacht voor de situatie in het Midden-Oosten. Maar er 363 00:20:35,210 --> 00:20:36,070 Speaker 3: zijn ook andere dingen, hè? 364 00:20:36,109 --> 00:20:39,689 Speaker 1: Zeker. In de Volkskrant bijvoorbeeld. Het ministerie van Justitie en Veiligheid... 365 00:20:39,190 --> 00:20:43,090 Speaker 1: verwijderde een onderzoek naar de risico's van de Amerikaanse cloud... 366 00:20:42,850 --> 00:20:46,310 Speaker 1: bij overheidswebsites, kopte de krant. Het gaat om een rapport 367 00:20:46,359 --> 00:20:50,920 Speaker 1: over Amazon's European Sovereign Cloud. Critici zeggen tegen de krant 368 00:20:50,940 --> 00:20:54,820 Speaker 1: dat de gevaren van die service... namelijk datasouveraniteit, worden onderschat. 369 00:20:54,880 --> 00:20:56,960 Speaker 1: Amazon zou er alsnog bij kunnen. Ook al spreken ze 370 00:20:57,020 --> 00:21:01,210 Speaker 1: over soeverein opgeslagen in Europa bijvoorbeeld... Het rapport zou volgens 371 00:21:01,230 --> 00:21:04,010 Speaker 1: hen tekenend zijn voor de tunnelvisie van de overheid op 372 00:21:04,050 --> 00:21:05,169 Speaker 1: Amerikaanse techbedrijven. 373 00:21:09,630 --> 00:21:10,410 Speaker 3: TV Gelderland 2021 374 00:21:30,940 --> 00:21:34,320 Speaker 1: In NRC, de zeespiegel aan de kust, stijgt fors harder 375 00:21:34,359 --> 00:21:37,040 Speaker 1: dan we tot nu toe dachten. Honderden studies hebben die 376 00:21:37,060 --> 00:21:40,109 Speaker 1: stijging onderschat. Door een fout in het rekenmodel blijkt het 377 00:21:40,150 --> 00:21:43,950 Speaker 1: onderzoek van de Wageningen Universiteit. Afwijking kan oplopen tot meer 378 00:21:43,970 --> 00:21:47,070 Speaker 1: dan één meter. En dat is het verschil tussen droge 379 00:21:47,130 --> 00:21:50,210 Speaker 1: of natte voeten. Benen zelfs. En die ontdekking heeft dus 380 00:21:50,250 --> 00:21:52,430 Speaker 1: gevolgen voor miljoenen mensen, zo stellen die onderzoekers. 381 00:21:54,970 --> 00:21:58,109 Speaker 3: Je kent ze wellicht, Iwan, en mensen met een haarscherp verstand... 382 00:21:57,750 --> 00:22:03,000 Speaker 3: die 80, 90 zijn, die hebben een naam in Amerika. Dat heette super-agers. 383 00:22:03,040 --> 00:22:05,580 Speaker 3: En wat blijkt nou uit onderzoek? Die mensen maken twee 384 00:22:05,600 --> 00:22:09,680 Speaker 3: keer zoveel nieuwe hersencellen aan... als een normale volwassene, en 2,5... 385 00:22:09,550 --> 00:22:12,230 Speaker 3: Half keer zoveel als mensen met de ziekte van Alzheimer. 386 00:22:12,290 --> 00:22:14,409 Speaker 3: En dat laat zien dat het ouder wordend brein het 387 00:22:14,450 --> 00:22:18,610 Speaker 3: vermogen heeft... om te regenereren, zegt een onderzoeker uit Chicago. 388 00:22:18,630 --> 00:22:23,980 Speaker 3: Maar hoe werkt dat dan? Nou, die super-eaters hebben een hersenstam. 389 00:22:24,020 --> 00:22:28,500 Speaker 3: Een unieke cellulaire omgeving in hun hippocampus, dus hun hersenstam. 390 00:22:28,540 --> 00:22:32,500 Speaker 3: En die bevordert neurogenezen. Ben je er nog? Een beetje. 391 00:22:32,520 --> 00:22:35,990 Speaker 3: In gewone mensentaal. Een jonge boom wordt gevoed... wanneer die 392 00:22:36,030 --> 00:22:38,190 Speaker 3: in voedselrijke grond wordt geplant. Daar komt het eigenlijk een 393 00:22:38,210 --> 00:22:42,129 Speaker 3: beetje op. Die voedselrijke grond is die hippocampus. En die 394 00:22:42,170 --> 00:22:44,190 Speaker 3: zorgt er dus voor dat er nieuwe aanwas van jonge 395 00:22:44,210 --> 00:22:47,690 Speaker 3: hersencellen komt. Kun je dat dan bevorderen? Er wordt altijd gezegd, 396 00:22:47,750 --> 00:22:50,109 Speaker 3: als je flexibel wil blijven met je brein... dan moet 397 00:22:50,130 --> 00:22:57,590 Speaker 3: je je levensstijl aanpassen, let op je voeding, lichaamsbeweging. Stressvermindering, slaapoptimalisatie, 398 00:22:57,630 --> 00:23:01,050 Speaker 3: want dan kan je hippocampus groeien. Wat niet wil zeggen 399 00:23:01,070 --> 00:23:04,689 Speaker 3: dat die hippocampus dan ook jonge cellen gaat aanmaken. Want 400 00:23:04,730 --> 00:23:08,710 Speaker 3: de onderzoekers zien gelukkig ook super-agers met hart- en vaatziekten... 401 00:23:08,950 --> 00:23:13,260 Speaker 3: Veel te dik, diabetes, niet fysiek actief, niet gezonder eten 402 00:23:13,300 --> 00:23:16,739 Speaker 3: en leeftijdsgenoten, maar wel altijd winnen met risken. En dus 403 00:23:16,800 --> 00:23:18,199 Speaker 3: geldt hier ook, je moet gewoon 404 00:23:18,240 --> 00:23:19,689 Speaker 1: mazzel hebben. En er is nog kans voor ons.