1
00:00:01,639 --> 00:00:02,920
Speaker 1: Blijf

2
00:00:02,940 --> 00:00:06,750
Speaker 2: scherp. BNR Nieuwsradio. Avondnieuws.

3
00:00:12,730 --> 00:00:14,470
Speaker 3: Dit is het nieuws om bij thuis te komen. Fijn

4
00:00:14,510 --> 00:00:18,250
Speaker 3: dat je luistert. President Trump schort zijn ultimatum aan Iran op.

5
00:00:18,290 --> 00:00:21,430
Speaker 3: De oliemarkt reageert opgelucht. Maar wat is er nou eigenlijk besproken,

6
00:00:21,510 --> 00:00:25,060
Speaker 3: als er al iets besproken is? Hoe reageert Europa? Een

7
00:00:25,100 --> 00:00:29,540
Speaker 3: duister-Israelisch-Amerikaans bedrijf wil klimaatverandering bestrijden... door een stof in de

8
00:00:29,560 --> 00:00:33,600
Speaker 3: stratosfeer te brengen. Onderzoekers waarschuwen nu voor de gevolgen. Maar

9
00:00:33,640 --> 00:00:35,080
Speaker 3: we beginnen natuurlijk in het Midden-Oosten.

10
00:00:36,520 --> 00:00:40,120
Speaker 4: Want Iran ontkent vandaag dat er gesprekken zijn gevoerd met

11
00:00:40,140 --> 00:00:43,040
Speaker 4: de Verenigde Staten. Terwijl eerder vandaag Trump nog zei dat

12
00:00:43,060 --> 00:00:46,400
Speaker 4: er productieve gesprekken zijn met het land. Volgens Trump wil

13
00:00:46,440 --> 00:00:49,629
Speaker 4: Iran binnen vijf dagen een deal met hem. Hij pauseert

14
00:00:49,650 --> 00:00:53,890
Speaker 4: daarom vijf dagen de aanvallen op Iraanse energieinfrastructuur. We gaan

15
00:00:53,910 --> 00:00:59,630
Speaker 4: erover praten met onze correspondent Tara Kenkhuis. Goedemiddag Tara. Goedemiddag. Ja,

16
00:00:59,670 --> 00:01:02,220
Speaker 4: wie spreekt er nou de waarheid? Want Iran zegt dus

17
00:01:02,260 --> 00:01:03,980
Speaker 4: dat er geen communicatie is met de VS. Ja.

18
00:01:05,220 --> 00:01:08,590
Speaker 5: Ja, precies. Dat weten we eigenlijk natuurlijk niet. Beide kanten

19
00:01:08,610 --> 00:01:11,009
Speaker 5: hebben heel veel belang bij hoe ze het contact of

20
00:01:11,050 --> 00:01:14,330
Speaker 5: het gebrek daaraan schetsen. Iran wil eigenlijk een beeld schetsen

21
00:01:14,350 --> 00:01:16,910
Speaker 5: dat ze niet capituleren. Dus dat ze niet onderhandelen met

22
00:01:16,950 --> 00:01:20,440
Speaker 5: degene die hun hebben aangevallen en blijven aanvallen. En Trump

23
00:01:20,459 --> 00:01:23,119
Speaker 5: wil het natuurlijk zo draaien dat hij uiteindelijk de overwinning

24
00:01:23,160 --> 00:01:25,760
Speaker 5: kan claimen. Maar ook dat hij laat zien dat Amerikaanse

25
00:01:25,800 --> 00:01:28,970
Speaker 5: betrokkenheid geoorloofd is en was. Zeker gezien het feit dat

26
00:01:28,980 --> 00:01:31,770
Speaker 5: de Amerikaanse burger eigenlijk helemaal niet op deze oorlog zat

27
00:01:31,810 --> 00:01:32,209
Speaker 5: te wachten.

28
00:01:33,050 --> 00:01:35,790
Speaker 4: Maar dan is er ook nog de Amerikaanse news site Axios.

29
00:01:35,830 --> 00:01:38,910
Speaker 4: Die meldt op basis van een Amerikaanse bron... dat Turkije,

30
00:01:38,950 --> 00:01:42,509
Speaker 4: Egypte en Pakistan de afgelopen dagen... berichten tussen de VS

31
00:01:42,530 --> 00:01:47,090
Speaker 4: en Iran hebben doorgegeven. Dus als een soort postduiven gefungeerd hebben.

32
00:01:47,130 --> 00:01:50,300
Speaker 4: Die drie landen zouden dan afzonderlijk gesprekken hebben gevoerd... met Witkoff,

33
00:01:50,320 --> 00:01:54,340
Speaker 4: de adviseur van Trump... en de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken.

34
00:01:54,380 --> 00:01:55,140
Speaker 4: Weet jij daar iets over?

35
00:01:56,410 --> 00:01:58,920
Speaker 5: Ja, het verbaat me eigenlijk niks. En zo zijn ook

36
00:01:59,220 --> 00:02:03,560
Speaker 5: eerder onderhandelingen geweest, indirect. En het is natuurlijk ook Iran

37
00:02:03,580 --> 00:02:06,780
Speaker 5: die zegt formeel eigenlijk alleen... dat er geen directe dialoog

38
00:02:06,820 --> 00:02:09,169
Speaker 5: is geweest. Dus dat is een kleine woordspeling, als je

39
00:02:09,210 --> 00:02:12,330
Speaker 5: goed oplet... waarmee zij technisch kunnen blijven zeggen... dat er

40
00:02:12,370 --> 00:02:15,529
Speaker 5: inderdaad geen directe dialoog is geweest. Wat technisch waar is

41
00:02:15,570 --> 00:02:18,580
Speaker 5: als alles via Turkije, Egypte en Pakistan loopt. En ook

42
00:02:18,620 --> 00:02:20,660
Speaker 5: dat is voor hun een manier om hun achterban... de

43
00:02:20,700 --> 00:02:24,400
Speaker 5: revolutionaire garde, te laten zien dat ze niet buigen voor Trump...

44
00:02:24,139 --> 00:02:26,980
Speaker 5: terwijl ze achter hun schermen dus wellicht wel degelijk... via

45
00:02:27,000 --> 00:02:30,580
Speaker 5: die indirecte communicatie meeschrijven... aan die voorwaarden van die vijfdaagse

46
00:02:30,620 --> 00:02:31,280
Speaker 5: pauze

47
00:02:31,980 --> 00:02:33,780
Speaker 4: En eerder had Trump ook al gezegd dat hij de

48
00:02:33,820 --> 00:02:37,470
Speaker 4: energiecentrales in Iran... zou aanvallen als de straat van Hormuz

49
00:02:37,510 --> 00:02:40,089
Speaker 4: dinsdag niet open zou zijn. Nou ja, dat ultimatum stelt

50
00:02:40,110 --> 00:02:44,110
Speaker 4: hij nu dus uit. Vijf dagen wordt het pauze. Maar goed,

51
00:02:44,150 --> 00:02:46,010
Speaker 4: daar zal Iran hoe dan ook blij mee zijn, toch?

52
00:02:47,010 --> 00:02:50,880
Speaker 5: Zeker. Kijk, civiele infrastructuur valt niet onder militaire doelen. En

53
00:02:50,900 --> 00:02:53,000
Speaker 5: de afgelopen dagen werd er voor het eerst van beide

54
00:02:53,040 --> 00:02:56,400
Speaker 5: kanten eigenlijk openlijk gedreigd om dat soort civiele infrastructuur te

55
00:02:56,419 --> 00:03:00,670
Speaker 5: gaan raken. Iran heeft meteen ook teruggedreigd. Als jullie ons

56
00:03:00,710 --> 00:03:04,110
Speaker 5: energienetwerk raken, dan slaan wij terug in het Midden-Oosten, in

57
00:03:04,130 --> 00:03:08,090
Speaker 5: de Golfstaten bijvoorbeeld. Maar die infrastructuur van Iran is wel belangrijk.

58
00:03:08,110 --> 00:03:13,450
Speaker 5: Want die bestaat uit 130 centrales en spant 133.000 kilometer. Ontzettend groot.

59
00:03:13,470 --> 00:03:16,150
Speaker 5: Dat kunnen wij ons bijna niet voorstellen als klein landje.

60
00:03:16,190 --> 00:03:19,550
Speaker 5: De grootste daarvan, de grootste centrale, staat in Damavand. En

61
00:03:19,590 --> 00:03:23,410
Speaker 5: die bedraagt slechts 3,7 procent van de capaciteit. Dus zelfs als

62
00:03:23,430 --> 00:03:25,940
Speaker 5: je die zou raken, dan zou je eigenlijk nog heel

63
00:03:25,960 --> 00:03:29,919
Speaker 5: weinig effect hebben op het elektriciteitsnetwerk. Dus zo'n aanval is

64
00:03:29,960 --> 00:03:31,900
Speaker 5: technisch ook heel moeilijk. Je moet dan op heel veel

65
00:03:31,919 --> 00:03:37,360
Speaker 5: verschillende punten elektriciteitscentrales uitzetten. Daarnaast is ook belangrijk dat die

66
00:03:37,400 --> 00:03:41,620
Speaker 5: energieinfrastructuur in Iran al ontzettend verzwakt is de afgelopen tientallen

67
00:03:41,660 --> 00:03:45,850
Speaker 5: jaren door de sancties. Het is moeilijk om onderdelen te krijgen.

68
00:03:45,870 --> 00:03:48,470
Speaker 5: Het is moeilijk om alle productie die Iran heeft te

69
00:03:48,510 --> 00:03:51,590
Speaker 5: verkopen aan het buitenland allemaal door die sancties. En daardoor

70
00:03:51,630 --> 00:03:54,760
Speaker 5: zijn er al dagelijks drie tot vier uur blackouts in

71
00:03:54,800 --> 00:03:58,000
Speaker 5: grote steden, maar over het hele land. En dus die

72
00:03:58,040 --> 00:04:00,600
Speaker 5: aanval is én heel moeilijk om effect te hebben... en

73
00:04:00,660 --> 00:04:02,920
Speaker 5: als je dat dan zou doen, dan speel je ontzettend

74
00:04:02,940 --> 00:04:05,000
Speaker 5: in de hand... van de revolutionaire garde, want die kan

75
00:04:05,020 --> 00:04:07,920
Speaker 5: dan aan haar bevolking laten zien... kijk, ze verzwakken ons

76
00:04:07,940 --> 00:04:10,410
Speaker 5: al decennia door sancties... en nu gaan ze ook nog

77
00:04:10,430 --> 00:04:13,810
Speaker 5: de civiele infrastructuur bombarderen. Dus dat zou van Amerikaans en

78
00:04:13,820 --> 00:04:16,110
Speaker 5: Israëliërs kant eigenlijk helemaal geen slimme zet zijn.

79
00:04:16,150 --> 00:04:18,350
Speaker 4: Nee, dus Trump is misschien zelf ook wel even blij

80
00:04:18,370 --> 00:04:21,680
Speaker 4: met die vijf dagen pauze. Absoluut. Dan is er nog

81
00:04:21,700 --> 00:04:27,590
Speaker 4: een stem vandaag. De Omaanse minister van Buitenlandse Zaken uit Omaan.

82
00:04:27,630 --> 00:04:29,770
Speaker 4: Die heeft gezegd dat hij werkt aan de veilige doorgang

83
00:04:29,810 --> 00:04:32,969
Speaker 4: van schepen... door de straat van Hormuz. Hoe gaat hij

84
00:04:32,990 --> 00:04:33,390
Speaker 4: dat dan doen?

85
00:04:34,610 --> 00:04:37,370
Speaker 5: Ja, ook wel een bekende stem natuurlijk. Omdat Oman als

86
00:04:37,410 --> 00:04:40,989
Speaker 5: bemiddelaar werkte tussen Iran en de VS... voor de nucleaire

87
00:04:41,029 --> 00:04:45,100
Speaker 5: onderhandelingen tot vlak voor deze aanvallen. En wat Oman gaat proberen,

88
00:04:45,130 --> 00:04:50,240
Speaker 5: of zegt te proberen... is om die onderhandelingsrol in te zetten...

89
00:04:49,960 --> 00:04:53,159
Speaker 5: voor het specifieke issue van de straat van Hormuz... Hopende

90
00:04:53,200 --> 00:04:56,120
Speaker 5: dat daar de eerste stapjes in toenadering gezet kunnen worden.

91
00:04:56,160 --> 00:04:57,980
Speaker 5: En waar hij specifiek aan werkt is wat ze noemen

92
00:04:58,000 --> 00:05:01,510
Speaker 5: een safe passage arrangement. Dit gaat eigenlijk verder dan alleen

93
00:05:01,529 --> 00:05:04,570
Speaker 5: maar praten. En het gaat om hele technische afspraken over

94
00:05:04,610 --> 00:05:08,669
Speaker 5: welke schepen onder welke vlag en eventueel met welke escorte

95
00:05:08,710 --> 00:05:11,570
Speaker 5: wel door de straat mogen. Zonder dat de Iraanse marine

96
00:05:11,630 --> 00:05:13,210
Speaker 5: of Amerikaanse schepen ingrijpen.

97
00:05:13,970 --> 00:05:16,410
Speaker 4: Dankjewel, Midden-Oosten-correspondent Tara Kenkhuys.

98
00:05:16,450 --> 00:05:20,050
Speaker 3: We blijven bij Iran, want hoe reageert Europa op dit plan...

99
00:05:19,750 --> 00:05:23,740
Speaker 3: of althans deze uitspraak van Trump? Europa-verslaggever Geert-Jan Haan is

100
00:05:23,779 --> 00:05:26,440
Speaker 3: bij ons. Geert-Jan, vertel maar, wat is de reactie? Wat

101
00:05:26,460 --> 00:05:27,260
Speaker 3: moet Europa hiermee?

102
00:05:29,410 --> 00:05:32,170
Speaker 6: Nou, in Europa wordt positief gereageerd. Als je kijkt naar

103
00:05:32,190 --> 00:05:34,470
Speaker 6: de beurzen, die schieten omhoog, Niels. Gas en olie was

104
00:05:34,490 --> 00:05:37,870
Speaker 6: nog nooit zo goedkoop. Keer Starmer reageert positief. En dan

105
00:05:37,890 --> 00:05:40,960
Speaker 6: kan je al de eerste reacties laten horen van Friedrich Merz,

106
00:05:40,980 --> 00:05:46,180
Speaker 6: Duitse bondskanselier. Die gaf zojuist een persconferentie vanwege deelstaatverkiezingen in Duitsland.

107
00:05:46,200 --> 00:05:49,100
Speaker 6: Daar komen we zo over te spreken. Maar even over

108
00:05:49,140 --> 00:05:51,820
Speaker 6: Merz en deze oorlog. Want Merz had van het weekend

109
00:05:51,870 --> 00:05:54,470
Speaker 6: ook met Trump al gebeld, zei hij. En toen gaf

110
00:05:54,490 --> 00:05:56,630
Speaker 6: hij aan, ik heb zelf aan Trump voorgesteld om niet

111
00:05:56,670 --> 00:05:58,529
Speaker 6: meer op die energiecentrales te schieten.

112
00:06:00,810 --> 00:06:05,120
Speaker 7: Wat betekent dit? Hij claimt eigenlijk de credits voor die

113
00:06:05,160 --> 00:06:07,120
Speaker 7: uitspraak van Trump?

114
00:06:28,320 --> 00:06:31,550
Speaker 6: Ja, eigenlijk wel, op deze manier. Maar Merts kan ook

115
00:06:31,560 --> 00:06:33,169
Speaker 6: een keer een succesje gebruiken, Niels.

116
00:06:33,190 --> 00:06:36,489
Speaker 3: Ja, precies. Betekent dit dat er ook een maritieme missie

117
00:06:36,529 --> 00:06:38,410
Speaker 3: naar de straat van Hormuz gaat? Jij was vorige week

118
00:06:38,450 --> 00:06:41,150
Speaker 3: in Brussel toen erover gesproken werd. Toen werd er eigenlijk gezegd,

119
00:06:41,190 --> 00:06:45,010
Speaker 3: de situatie moet wel wat afkoelen... voordat er Europese boten

120
00:06:45,029 --> 00:06:46,540
Speaker 3: die kant op gaan

121
00:06:47,620 --> 00:06:49,700
Speaker 6: Ja, en dat werd gelijk natuurlijk een vraag voor Merts.

122
00:06:49,740 --> 00:06:53,200
Speaker 6: Want als het aan Trump ligt, koelt de situatie af...

123
00:06:53,660 --> 00:06:55,740
Speaker 6: Maar er was vorige week al veel verwarring in Brussel

124
00:06:55,779 --> 00:06:58,380
Speaker 6: over het mandaat. Dus gaat zo'n missie dan wel of

125
00:06:58,400 --> 00:07:01,830
Speaker 6: niet in oorlogstijd? Wat is een afgekoelde situatie? Moet het

126
00:07:01,850 --> 00:07:04,950
Speaker 6: helemaal rustig zijn? En wie leidt dan zo'n missie? Nou,

127
00:07:04,970 --> 00:07:08,010
Speaker 6: Friedrich Mertz zei zojuist... het is een goed bericht van Trump,

128
00:07:08,050 --> 00:07:11,110
Speaker 6: maar dit betekent niet gelijk... dat de Europeanen en NAVO-partners

129
00:07:11,150 --> 00:07:12,480
Speaker 6: gelijk in de actiestand zijn.

130
00:07:13,270 --> 00:07:17,070
Speaker 7: Ja, je zei al, Duitsland, daar zijn verkiezingen geweest. Nu

131
00:07:17,090 --> 00:07:21,040
Speaker 7: weer in een deelstaat Rijnland-Vals. Er komt trouwens nog veel

132
00:07:21,130 --> 00:07:24,160
Speaker 7: meer aan. Er zijn ook al verkiezingen geweest. Ja, wat

133
00:07:24,200 --> 00:07:25,480
Speaker 7: was er allemaal te doen?

134
00:07:45,150 --> 00:07:49,200
Speaker 6: Er waren verkiezingen in Duitsland voor de deelstaat... in Frankrijk

135
00:07:49,220 --> 00:07:52,120
Speaker 6: voor de burgemeesters, in Slovenië voor het parlement... en in

136
00:07:52,180 --> 00:07:56,780
Speaker 6: Italië een referendum. Morgen krijgen we nog Denemarken met parlementsverkiezingen.

137
00:07:56,800 --> 00:08:00,640
Speaker 6: Maar even het laatste nieuws, Niels. Italië. Er was een

138
00:08:00,680 --> 00:08:05,690
Speaker 6: referendum afgekondigd door Giorgia Meloni. Die wilde de rechtspraak gaan hervormen.

139
00:08:05,730 --> 00:08:09,490
Speaker 6: Italianen zijn normaal niet zo'n fan van referenda... maar kwamen

140
00:08:09,510 --> 00:08:13,770
Speaker 6: toch wel voor hun doen vrij actief naar de stembus...

141
00:08:14,050 --> 00:08:17,660
Speaker 6: Tegen de 60 procent. Maar het slechte nieuws is voor Meloni...

142
00:08:17,220 --> 00:08:20,420
Speaker 6: want de Italianen hebben dit referendum afgeschoten

143
00:08:21,050 --> 00:08:23,990
Speaker 3: Dus geen hervorming van de rechtspraak?

144
00:08:25,990 --> 00:08:29,650
Speaker 6: Nee, waarbij zij vooral wilde dat de rechtspraak... dus wat

145
00:08:29,690 --> 00:08:32,270
Speaker 6: minder links zou zijn en wat meer naar rechts zou overhellen.

146
00:08:32,309 --> 00:08:35,980
Speaker 6: Oftewel dat als zij haar anti-immigratieplannen zou doorvoeren... dat rechters

147
00:08:36,000 --> 00:08:39,260
Speaker 6: haar wat minder snel zouden terugfluiten. Een kras op haar

148
00:08:39,300 --> 00:08:43,140
Speaker 6: cv als premier, maar ze zal niet gelijk aftreden. Dit

149
00:08:43,160 --> 00:08:44,780
Speaker 6: is een voorbeeld van gegokt en verloren.

150
00:08:45,370 --> 00:08:48,550
Speaker 8: Dan even naar Parijs. Parijs heeft gekozen voor linksbeleid. Hij

151
00:08:48,630 --> 00:08:52,510
Speaker 8: is trouw gebleven aan zijn historie, zegt deze Emmanuel Grégoire.

152
00:08:52,530 --> 00:08:54,950
Speaker 8: Hij is de nieuwe burgemeester.

153
00:09:12,990 --> 00:09:16,090
Speaker 6: Ja, socialist, en dat is een uitslag die dan tegenvalt

154
00:09:16,130 --> 00:09:19,510
Speaker 6: voor rechts in Frankrijk. Die hadden er toch wel meer

155
00:09:19,550 --> 00:09:22,010
Speaker 6: van verwacht, hadden gehoopt dat ze grote steden in Frankrijk

156
00:09:22,030 --> 00:09:25,910
Speaker 6: zouden kunnen veroveren bij deze verkiezingen. Je moet je voorstellen,

157
00:09:25,970 --> 00:09:32,460
Speaker 6: er is over twee weekenden uitgesmeerd in 36.000 Franse gemeentes gekozen.

158
00:09:32,500 --> 00:09:35,280
Speaker 6: Na de eerste ronde was het bijna overal klaar, behalve

159
00:09:35,300 --> 00:09:39,760
Speaker 6: in 1500 steden, en dat waren vooral de grote steden. 1500 gemeenten,

160
00:09:39,780 --> 00:09:43,280
Speaker 6: vooral de grote steden. En Rassemblement National hoopte eigenlijk... dat

161
00:09:43,300 --> 00:09:45,080
Speaker 6: ze van die grote steden toch wel een paar er

162
00:09:45,100 --> 00:09:47,980
Speaker 6: zouden binnenharken. Maar dat is hem niet geworden. Alleen in

163
00:09:48,020 --> 00:09:51,420
Speaker 6: Nice heeft een partij gewonnen die aan hun gelieerd is.

164
00:09:51,440 --> 00:09:53,860
Speaker 6: En verder hebben ze niet gewonnen in Marseille, niet in Toulon,

165
00:09:53,880 --> 00:09:56,959
Speaker 6: niet in Nîmes. Dus dat is een tegenvaller. Maar zegt

166
00:09:56,980 --> 00:09:59,920
Speaker 6: het iets voor volgend jaar, voor de presidentsverkiezingen? Dat is lastig,

167
00:09:59,970 --> 00:10:03,090
Speaker 6: want dan moet de rest van de Franse politiek... toch

168
00:10:03,130 --> 00:10:07,030
Speaker 6: met een gezamenlijke kandidaat zien te komen... die de verbindende

169
00:10:07,070 --> 00:10:07,910
Speaker 6: politicus kan zijn.

170
00:10:08,230 --> 00:10:10,929
Speaker 4: En Geert-Jan, het zou in Marseille erom spannen, toch? Daar

171
00:10:10,950 --> 00:10:13,970
Speaker 4: had het Rassemblement National toch eigenlijk wel op gerekend?

172
00:10:15,550 --> 00:10:17,750
Speaker 6: Ja, daar hadden ze zeker op gerekend. Maar ze kwamen

173
00:10:17,770 --> 00:10:19,809
Speaker 6: daar toch van een koude kermis thuis. Ze hoopten toch

174
00:10:19,830 --> 00:10:22,790
Speaker 6: in het zuiden van Frankrijk op meer succes. Ze hebben

175
00:10:22,809 --> 00:10:27,569
Speaker 6: bijvoorbeeld in kleinere steden als Carcassonne en Perpignan wel gewonnen.

176
00:10:27,590 --> 00:10:29,510
Speaker 6: Maar de echte grote klapper hebben ze niet gemaakt. Dus

177
00:10:29,530 --> 00:10:31,630
Speaker 6: je kunt zeggen dat ze de kickstart in aanloop naar

178
00:10:31,650 --> 00:10:34,480
Speaker 6: die presidentsverkiezingen niet hebben meegekregen.

179
00:10:35,340 --> 00:10:39,460
Speaker 3: SPD heeft in Rijnland-Vals de deelstaatsverkiezing verloren aan het CDU.

180
00:10:39,480 --> 00:10:43,439
Speaker 3: Nu een roep om een leiderschapswissel bij de Sociaaldemocraten

181
00:10:44,750 --> 00:10:47,030
Speaker 6: Ja, er moeten koppen rollen. Zo wordt dat dan gezien

182
00:10:47,070 --> 00:10:50,390
Speaker 6: bij de Sociaaldemocraten... die totaal geen profiel meer hebben, nergens

183
00:10:50,450 --> 00:10:53,510
Speaker 6: eigenlijk succes op kunnen boeken. En er is één man

184
00:10:53,550 --> 00:10:55,790
Speaker 6: die eigenlijk de partij zou kunnen redden... omdat hij nou

185
00:10:55,830 --> 00:10:58,429
Speaker 6: eenmaal bekend is, en dat is Boris Pistorius. Dat is

186
00:10:58,450 --> 00:11:02,589
Speaker 6: de minister van Defensie... Alleen Defensie en SPD, dat is

187
00:11:02,610 --> 00:11:06,319
Speaker 6: niet zo lekker samen. Want ja, Defensie en Sociaaldemocraten, zeker

188
00:11:06,360 --> 00:11:09,660
Speaker 6: in Duitsland... dat ligt nog altijd gevoelig. Sociaaldemocraten houden nog

189
00:11:09,679 --> 00:11:14,260
Speaker 6: steeds tegen... dat bijvoorbeeld Friedrich Merz met zijn CDU... Taurus-raketten

190
00:11:14,280 --> 00:11:17,349
Speaker 6: naar Oekraïne zou kunnen sturen. Dus ze trappen op de rem.

191
00:11:17,400 --> 00:11:20,350
Speaker 6: En dan krijgt zo'n Boris Pistorius eigenlijk geen kans. Die

192
00:11:20,390 --> 00:11:23,450
Speaker 6: zou op persoonlijke titel best wel wat stemmen kunnen binnenharken.

193
00:11:23,470 --> 00:11:27,270
Speaker 6: Alleen ze zijn bang dat dan geen traditionele SPD-stemmers zijn.

194
00:11:27,290 --> 00:11:28,670
Speaker 6: Maar ja, er is wel wat aan de hand, want

195
00:11:28,690 --> 00:11:29,470
Speaker 6: ze hebben dik verloren.

196
00:11:30,230 --> 00:11:33,240
Speaker 3: Tot slot, er waren ook parlementsverliezen in Slovenië. Je vertelde

197
00:11:33,280 --> 00:11:37,400
Speaker 3: vanochtend al, collega Van Robjet, een groene liberaal... die is

198
00:11:37,559 --> 00:11:40,140
Speaker 3: daar de grootste geworden, maar heeft geen meerderheid. Het is

199
00:11:40,160 --> 00:11:43,839
Speaker 3: een coalitieland. Evenal met alle, Geertje en Haan. Dus daar

200
00:11:43,860 --> 00:11:46,100
Speaker 3: weten we nog niet hoe dat helemaal afloopt. Maar wat

201
00:11:46,120 --> 00:11:49,040
Speaker 3: betekent al deze uitslagen nou eigenlijk voor Europa als geheel?

202
00:11:49,080 --> 00:11:50,000
Speaker 3: Kun je daar nog iets over zeggen?

203
00:11:52,309 --> 00:11:54,890
Speaker 6: Nou, dat het overal een strijd is, wat ik vanochtend

204
00:11:54,950 --> 00:11:59,350
Speaker 6: ook zei... tussen pragmatische politiek en populisme. Je zou op

205
00:11:59,370 --> 00:12:02,959
Speaker 6: basis van deze dagen kunnen zeggen... dat het populisme nog

206
00:12:03,000 --> 00:12:05,740
Speaker 6: niet helemaal is doorgebroken. Maar dan kun je ook zeggen

207
00:12:05,780 --> 00:12:07,720
Speaker 6: dat we in Europa... als je geen fan bent van

208
00:12:07,740 --> 00:12:10,580
Speaker 6: het populisme... dat je blij mag zijn met de vele

209
00:12:10,600 --> 00:12:17,580
Speaker 6: coalitiesystemen die we kennen... dat als er dus roepende minderheden zijn...

210
00:12:17,000 --> 00:12:19,770
Speaker 6: dat de stille meerderheid nog altijd ook kan winnen... als

211
00:12:19,809 --> 00:12:22,370
Speaker 6: je daarvan houdt. Dat is denk ik een beetje de

212
00:12:22,390 --> 00:12:25,390
Speaker 6: gemene deler van deze verkiezingen... waarbij we bij Slovenië nog

213
00:12:25,429 --> 00:12:29,229
Speaker 6: steeds benieuwd zijn... of de premier die in Brussel in

214
00:12:29,250 --> 00:12:31,850
Speaker 6: de Europese Raad komt te zitten... of dat inderdaad de

215
00:12:31,870 --> 00:12:35,810
Speaker 6: liberale collega Van Ropjetten is... of een MAGA- en Orbán-fan.

216
00:12:35,890 --> 00:12:38,229
Speaker 6: Dat kan wel weer dan het spel opnieuw op de

217
00:12:38,250 --> 00:12:39,010
Speaker 6: wagen brengen.

218
00:12:39,030 --> 00:12:42,250
Speaker 3: Dank je wel, Geert-Jan Haan. De podcast Make Europe Great

219
00:12:42,270 --> 00:12:43,890
Speaker 3: Again met meer Europees nieuws... die staat

220
00:12:43,950 --> 00:12:44,110
Speaker 2: online

221
00:12:49,900 --> 00:12:53,309
Speaker 4: De ACM, de Autoriteit Consumentenmarkt, gaat meer onderzoek doen... naar

222
00:12:53,330 --> 00:12:58,870
Speaker 4: de overname van bouwbedrijf Volkel Wessels. Tenminste, de Nederlandse activiteiten dan.

223
00:12:58,910 --> 00:13:02,270
Speaker 4: En die overname zou gedaan worden door investeerder Hal. Maar

224
00:13:02,290 --> 00:13:05,900
Speaker 4: volgens de ACM zijn er risico's rondom concurrentie... en daarom

225
00:13:05,920 --> 00:13:09,240
Speaker 4: mag Hal nog geen uitsluitende zeggenschap krijgen... over de grond-, weg-

226
00:13:09,280 --> 00:13:11,660
Speaker 4: en waterbouwactiviteiten...

227
00:13:10,820 --> 00:13:13,679
Speaker 3: Vorig jaar maakte Hal samen met dochterbedrijf Boscalus bekend... dat

228
00:13:13,720 --> 00:13:16,709
Speaker 3: het de Nederlandse activiteit op het gebied van bouw, vastgoed...

229
00:13:16,280 --> 00:13:21,310
Speaker 3: en infrastructuur zou overnemen van investeerder Reggeborg. De ACM zegt

230
00:13:21,350 --> 00:13:24,750
Speaker 3: dat door de overname een concert ontstaat... met grote bouwbedrijven

231
00:13:24,790 --> 00:13:28,650
Speaker 3: die een belangrijke rol spelen... in de infrastructuur van Nederland.

232
00:13:28,670 --> 00:13:31,940
Speaker 3: Publieke opdrachtgevers hebben tijdens het onderzoek... hun zorgen geuit over

233
00:13:31,960 --> 00:13:36,940
Speaker 3: de keuzemogelijkheden... en mogelijke prijsverhogingen bij grote bouwprojecten... als die

234
00:13:36,980 --> 00:13:38,020
Speaker 3: overname doorgaat.

235
00:13:38,660 --> 00:13:42,270
Speaker 4: En andere grote bouwbedrijven zijn bezorgd dat zij, na de overname,

236
00:13:42,309 --> 00:13:46,060
Speaker 4: minder mogelijkheden hebben om samenwerkingen aan te gaan, zegt de ACM.

237
00:13:46,100 --> 00:13:49,300
Speaker 4: Wanneer er een definitief eindoordeel volgt, dat is nog niet duidelijk.

238
00:13:51,150 --> 00:13:54,860
Speaker 2: De

239
00:13:55,020 --> 00:14:00,559
Speaker 4: Israëli's Amerikaanse start-up Stardust heeft 60 miljoen dollar opgehaald... met een

240
00:14:00,600 --> 00:14:03,460
Speaker 4: plan om de opwarming van de aarde tegen te gaan.

241
00:14:03,500 --> 00:14:05,820
Speaker 4: En dat willen ze doen door zonlicht in de straat

242
00:14:05,860 --> 00:14:09,700
Speaker 4: of sfeer... op een hoogte van circa 12 tot 50 kilometer... te

243
00:14:09,740 --> 00:14:15,900
Speaker 4: blokkeren met stofdeeltjes. Wetenschappers hebben nog zorgen over de transparantie...

244
00:14:15,160 --> 00:14:17,439
Speaker 4: en ook het toezicht op het plan. Bij ons is

245
00:14:17,480 --> 00:14:20,990
Speaker 4: Herman Ruschenberg, klimaatwetenschapper aan de TU Delft. Goedemiddag

246
00:14:21,780 --> 00:14:22,370
Speaker 9: Goedemiddag

247
00:14:22,970 --> 00:14:25,770
Speaker 4: Stardust heeft grote ambities. Het bedrijf zegt wij kunnen dus

248
00:14:25,830 --> 00:14:29,930
Speaker 4: zonlicht tegenhouden... al in de stratosfeer en zo de temperatuur

249
00:14:29,970 --> 00:14:34,480
Speaker 4: op de aarde verlagen. Klinkt als een vrij ideale oplossing.

250
00:14:34,540 --> 00:14:35,140
Speaker 4: Hoe werkt dat dan?

251
00:14:36,960 --> 00:14:39,260
Speaker 9: Nou, ideaal is het niet helemaal, maar in principe zou

252
00:14:39,280 --> 00:14:43,170
Speaker 9: het kunnen, ja. Als je met vliegtuigen of met raketten

253
00:14:43,210 --> 00:14:46,910
Speaker 9: of ballonnen... kun je stof naar de stratosfeer brengen. Dat

254
00:14:46,970 --> 00:14:49,490
Speaker 9: laat je daaraan los, dat blijft daaraan hangen. En al

255
00:14:49,530 --> 00:14:52,450
Speaker 9: die stof deelt in het Amerikaanse zonlicht. Het zonlicht dat

256
00:14:52,470 --> 00:14:55,030
Speaker 9: niet op de aarde komt, warmt de aarde ook niet op.

257
00:14:55,050 --> 00:14:57,450
Speaker 9: Dus de aardekoelte gaat grosso modo een beetje eraf.

258
00:14:57,770 --> 00:15:00,170
Speaker 4: Ja, maar ik hoor een maar in uw stem. Want

259
00:15:00,190 --> 00:15:03,090
Speaker 4: zijn er dan ook nog wat nadelen aan dit plan?

260
00:15:03,910 --> 00:15:07,970
Speaker 9: Ja, kijk, er zijn heel veel onbegrepen factoren nog. Je

261
00:15:08,010 --> 00:15:12,670
Speaker 9: hebt voordelen. De temperatuur gaat omlaag. Dat wil je bereiken.

262
00:15:12,700 --> 00:15:15,860
Speaker 9: Maar tegelijkertijd kan je ook al een nadeel hebben... van

263
00:15:15,880 --> 00:15:17,800
Speaker 9: weerspatronen die gaan veranderen.

264
00:15:17,840 --> 00:15:18,040
Speaker 4: En hoe

265
00:15:18,120 --> 00:15:21,260
Speaker 9: die gaan veranderen, dat weten we nog niet. Dus het

266
00:15:21,280 --> 00:15:26,320
Speaker 9: is allemaal nog voorbarig wat ze dan willen. Bij Stardust...

267
00:15:26,310 --> 00:15:31,150
Speaker 4: Maar goed, die effecten op weerpatronen en het klimaat. Je

268
00:15:31,190 --> 00:15:34,080
Speaker 4: zou zeggen, als er een plan is om die stofdeeltjes

269
00:15:34,120 --> 00:15:35,980
Speaker 4: in de ruimte te brengen... dan hebben ze daar ook

270
00:15:36,020 --> 00:15:37,410
Speaker 4: over nagedacht

271
00:15:38,620 --> 00:15:41,420
Speaker 9: Nou, ik denk het nog niet. Dit is heel sterk

272
00:15:41,470 --> 00:15:46,460
Speaker 9: technologie gedreven. Dus heel sterk vanuit de gedachte van technologie

273
00:15:46,480 --> 00:15:49,160
Speaker 9: lost al je problemen op. Dus als we stof brengen,

274
00:15:49,200 --> 00:15:50,760
Speaker 9: koelt de aard af... en dan is het probleem van

275
00:15:50,780 --> 00:15:55,070
Speaker 9: klimaatverandering weg. Maar als je kijkt naar alle andere wetenschappers

276
00:15:55,090 --> 00:15:59,170
Speaker 9: die hiermee bezig zijn... en kijkt naar de consequenties hiervan...

277
00:15:58,250 --> 00:16:01,650
Speaker 9: dus met klimaatmodellen simuleren wat er zou kunnen gebeuren... dan

278
00:16:01,670 --> 00:16:03,450
Speaker 9: zie je dus dat er eigenlijk nog helemaal geen goed

279
00:16:03,510 --> 00:16:06,310
Speaker 9: inzicht is... in wat de consequenties hiervan zouden kunnen zijn

280
00:16:06,350 --> 00:16:07,090
Speaker 9: op langere termijn.

281
00:16:08,000 --> 00:16:08,200
Speaker 4: En dat

282
00:16:08,240 --> 00:16:11,610
Speaker 9: doet Stardust ook niet aan. Die zit niet in die wereld.

283
00:16:11,640 --> 00:16:14,250
Speaker 4: Nee. Oké, er zijn dus nog heel veel mitsen en maren,

284
00:16:14,270 --> 00:16:17,229
Speaker 4: haken en ogen. Wat wij ons nog afvroegen, dit gaat

285
00:16:17,270 --> 00:16:21,510
Speaker 4: over activiteit in de stratosfeer. Kan een bedrijf dat zomaar doen?

286
00:16:21,550 --> 00:16:23,210
Speaker 4: Want van wie is die ruimte

287
00:16:24,150 --> 00:16:26,630
Speaker 9: Nou, dat is op zich interessant. Want er is geen

288
00:16:26,670 --> 00:16:31,120
Speaker 9: goede wet en regelgeving voor. Dus een land zou dat

289
00:16:31,150 --> 00:16:35,020
Speaker 9: kunnen doen. Een land of een bedrijf. Ze zeggen Elon Musk,

290
00:16:35,040 --> 00:16:37,400
Speaker 9: die heeft toch geld genoeg... Hij doet het ook al

291
00:16:37,440 --> 00:16:40,760
Speaker 9: aan Starlink, dat heeft hij ook al zelf opgetuigd. Het

292
00:16:40,780 --> 00:16:46,110
Speaker 9: zou kunnen. Dus ik denk ook dat de overheden veel

293
00:16:46,150 --> 00:16:50,890
Speaker 9: proactiever zouden moeten zijn... zowel in het ontwikkelen van deze technieken...

294
00:16:50,490 --> 00:16:52,690
Speaker 9: want je moet die kennis wel in huis hebben... voor

295
00:16:52,710 --> 00:16:55,170
Speaker 9: het geval dat je het nodig hebt... als ook voor

296
00:16:55,210 --> 00:17:00,230
Speaker 9: het opzetten van regulering en de juridische kant van de zaak.

297
00:17:00,270 --> 00:17:03,280
Speaker 9: Want als je dit gaat toepassen... En je krijgt dan

298
00:17:03,320 --> 00:17:05,800
Speaker 9: te maken met positieve en negatieve effecten. Hoe ga je

299
00:17:05,820 --> 00:17:07,139
Speaker 9: dan om met de negatieve effecten? Hoe

300
00:17:07,160 --> 00:17:07,379
Speaker 4: ga je

301
00:17:07,400 --> 00:17:10,419
Speaker 9: om met de ethische kant van de zaak? De overheden

302
00:17:10,460 --> 00:17:11,560
Speaker 9: lopen een beetje achter de feiten

303
00:17:11,580 --> 00:17:16,480
Speaker 4: aan. Want Elon Musk ging zich met zijn Starlink-satellieten... ook

304
00:17:16,500 --> 00:17:19,380
Speaker 4: bemoeien met geopolitieke zaken, de oorlog in Oekraïne bijvoorbeeld

305
00:17:19,890 --> 00:17:20,170
Speaker 9: Precies.

306
00:17:20,190 --> 00:17:22,449
Speaker 4: Maar goed, is er dan ook een risico dat in

307
00:17:22,470 --> 00:17:26,790
Speaker 4: dit geval dan Stardust... één commerciële partij, te veel macht

308
00:17:26,830 --> 00:17:30,790
Speaker 4: krijgt straks... over klimaatinterventie, die dan de hele planeet raakt?

309
00:17:30,850 --> 00:17:31,000
Speaker 4: Eh

310
00:17:32,030 --> 00:17:36,369
Speaker 9: Als overheden nu niet zelf actiever worden hier in dit veld...

311
00:17:36,150 --> 00:17:40,190
Speaker 9: dan zou dat kunnen, ja. Want de partijen hierachter zijn

312
00:17:40,210 --> 00:17:43,699
Speaker 9: dus de mensen die heel veel geld hebben. En ook

313
00:17:43,740 --> 00:17:47,420
Speaker 9: denken dat technologie de antwoord op al je problemen is. Ja,

314
00:17:47,440 --> 00:17:48,440
Speaker 9: dan kan dat gebeuren.

315
00:17:48,480 --> 00:17:51,160
Speaker 3: Maar van de Amerikaanse overheid valt het op dit terrein

316
00:17:51,180 --> 00:17:52,720
Speaker 3: misschien niet te verwachten

317
00:17:53,820 --> 00:18:00,320
Speaker 9: Nee, de overheid zelf is verdeeld, hè. Er zijn Amerikaanse staten,

318
00:18:00,359 --> 00:18:03,320
Speaker 9: die hebben ook expliciet al wetten aangenomen... of die behandelen

319
00:18:03,340 --> 00:18:06,510
Speaker 9: nu wetgeving om het te verbieden. En dat was sterk

320
00:18:06,530 --> 00:18:11,590
Speaker 9: gedreven vanuit de evangelische invalshoek. Want je zal niet met

321
00:18:11,609 --> 00:18:15,950
Speaker 9: de schepping van de heer rommelen. Die gedachte zit erachter.

322
00:18:15,970 --> 00:18:20,340
Speaker 9: Maar je hebt ook een sterke drijfveer vanuit Silicon Valley.

323
00:18:20,359 --> 00:18:23,100
Speaker 9: Wij kunnen alles oplossen zonder overheid. En we kunnen er

324
00:18:23,119 --> 00:18:23,780
Speaker 9: geld mee verdienen.

325
00:18:25,260 --> 00:18:27,340
Speaker 3: Het is een beetje de omgekeerde wereld. Niks doen aan

326
00:18:27,359 --> 00:18:30,440
Speaker 3: de klimaatverandering zelf... maar dan weer een chemische oplossing bedenken

327
00:18:30,500 --> 00:18:33,600
Speaker 3: om het te dempen... zoals iedereen ook aan de OZEMPIC gaat,

328
00:18:33,619 --> 00:18:35,120
Speaker 3: in plaats van minder te eten

329
00:18:35,560 --> 00:18:36,160
Speaker 4: Dat is een hele andere

330
00:18:36,180 --> 00:18:38,330
Speaker 3: discussie. Maar het lijkt er wel

331
00:18:38,410 --> 00:18:41,929
Speaker 4: op. Dank voor de toelichting. Herman Ruschenberg, klimaatwetenschapper aan de

332
00:18:41,950 --> 00:18:42,450
Speaker 4: TU Delft.

333
00:18:43,600 --> 00:18:47,460
Speaker 3: Ja, Lisbeth, hou jij ook zo van een heerlijk ontbijtbuffet

334
00:18:47,500 --> 00:18:48,439
Speaker 3: na een hotelovernachting

335
00:18:49,109 --> 00:18:51,630
Speaker 4: Ja, plastic plakjes kaas kan ik erg waarderen, ja.

336
00:18:51,670 --> 00:18:54,590
Speaker 3: Plastic plakjes kaas, dan zit je in het goedkopere segment

337
00:18:54,609 --> 00:18:54,790
Speaker 3: natuurlijk

338
00:18:54,990 --> 00:18:55,310
Speaker 4: Zeker,

339
00:18:55,330 --> 00:18:59,490
Speaker 3: nou ja. Laten we even kijken naar een luxe ontbijt.

340
00:18:59,510 --> 00:19:01,060
Speaker 3: Heel veel mensen zijn er dol op. En er is

341
00:19:01,080 --> 00:19:04,800
Speaker 3: een nieuwe, vrij vreemde trend ontstaan in Amerika. Zo'n geheten buffetbuffet.

342
00:19:07,420 --> 00:19:10,280
Speaker 3: die sluipen hotels binnen, dus die hebben daar niet overnacht...

343
00:19:09,880 --> 00:19:13,400
Speaker 3: en gaan dan genieten van een gratis ontbijt. Sommigen posten

344
00:19:13,420 --> 00:19:15,970
Speaker 3: daar dan zelfs filmpjes van op social media, zoals deze vrouw.

345
00:19:16,090 --> 00:19:19,510
Speaker 1: I just snuck in this hotel for some free breakfast...

346
00:19:19,109 --> 00:19:21,450
Speaker 1: and that's the best thing I done did. I'm gonna

347
00:19:21,470 --> 00:19:24,609
Speaker 1: sit right here on this bench and enjoy it. En

348
00:19:24,670 --> 00:19:29,409
Speaker 1: ik ga terug voor een seconde. We zijn hier. We

349
00:19:29,450 --> 00:19:31,450
Speaker 1: gaan terug voor een seconde. Ze gaat voor nog een

350
00:19:31,690 --> 00:19:35,399
Speaker 3: keer gratis. Mensen nemen soms ook bakjes mee. Ze zegt,

351
00:19:35,440 --> 00:19:38,260
Speaker 3: ze maken het zo makkelijk om een gratis hotelontbijt te krijgen.

352
00:19:39,460 --> 00:19:41,980
Speaker 3: Het is maar één voorbeeld van de trend. Amerikaanse nieuwszender

353
00:19:42,020 --> 00:19:47,139
Speaker 3: Fox News schrijft erover. Sommige buffetcrashers gaan op hun gemakje zitten.

354
00:19:47,180 --> 00:19:51,760
Speaker 3: Naast welbetalende gasten om vervolgens ook nog met bewerbakjes... Dit

355
00:19:51,800 --> 00:19:52,040
Speaker 3: waren

356
00:19:52,080 --> 00:19:53,220
Speaker 4: geen Nederlandse toeristen?

357
00:19:54,010 --> 00:19:57,680
Speaker 3: Deze mevrouw was... Hoewel, je zou het de Nederlanders eerder toedichten, toch?

358
00:19:58,020 --> 00:19:58,170
Speaker 3: Ja

359
00:19:58,359 --> 00:19:59,380
Speaker 4: die gierige knierte

360
00:19:59,820 --> 00:20:01,859
Speaker 3: Ik ken wel iemand die het brood van tafel at...

361
00:20:01,700 --> 00:20:06,370
Speaker 3: van de couverts die dan op terrasjes in Zuid-Frankrijk neer

362
00:20:06,390 --> 00:20:09,690
Speaker 3: waren gezet. Maar goed, daar berok je niet zoveel schade mee.

363
00:20:09,730 --> 00:20:12,690
Speaker 3: Want dat is gewoon eten wat niet opgegeten is. Maar...

364
00:20:14,210 --> 00:20:16,320
Speaker 4: Mijn ervaring is bij hotels, als je dan bij het

365
00:20:16,340 --> 00:20:19,520
Speaker 4: hotel ontbijt... doe ik liever buiten de deur trouwens... maar

366
00:20:19,560 --> 00:20:21,280
Speaker 4: als je daar dan bent, dan staat er iemand in

367
00:20:21,300 --> 00:20:22,040
Speaker 4: die vraag naar je kamer.

368
00:20:22,080 --> 00:20:23,590
Speaker 3: Ja, ik vind dit ook best vreemd

369
00:20:24,000 --> 00:20:26,020
Speaker 4: Maar misschien in die grote Amerikaanse hotels dat het veel

370
00:20:26,040 --> 00:20:27,139
Speaker 4: massaler is.

371
00:20:27,200 --> 00:20:29,000
Speaker 3: Ja, of je gokt een kamernummer en dan hoop je

372
00:20:29,020 --> 00:20:32,880
Speaker 3: dat het nog niet vergeven is. Als je vroeg gaat,

373
00:20:32,900 --> 00:20:35,340
Speaker 3: heb je wel kans dat er nog weinig ontbijters zijn geweest.