1
00:00:01,290 --> 00:00:02,370
Speaker 1: Blijf scherp

2
00:00:03,190 --> 00:00:11,840
Speaker 2: BNR Nieuwsradio. Ochtendnieuws. Bas van Werven en Iwan Verrips.

3
00:00:11,880 --> 00:00:16,800
Speaker 3: Goedemorgen, het is vandaag woensdag 1 april 2026. En naast mij zit

4
00:00:16,860 --> 00:00:19,890
Speaker 3: Iwan Verrips. Wat gaan we doen het komende half uur?

5
00:00:19,910 --> 00:00:22,610
Speaker 4: We gaan zo meteen praten over de oorlog in het Midden-Oosten.

6
00:00:22,630 --> 00:00:25,730
Speaker 4: Daar beginnen we mee. En daarna over Trump die zich

7
00:00:25,750 --> 00:00:28,370
Speaker 4: hard opstelt. Maar Europa die dat ook steeds meer doet.

8
00:00:28,430 --> 00:00:32,290
Speaker 4: Onze Europa-verslaggever Stefan de Vries... die ziet echt een veranderende

9
00:00:32,330 --> 00:00:35,370
Speaker 4: houding van Europa tegenover Donald Trump. Dat hoor je zo meteen.

10
00:00:35,430 --> 00:00:39,030
Speaker 4: En het is woensdag, dus Bernard Hammelburg heeft... Een column

11
00:00:39,050 --> 00:00:40,910
Speaker 4: voor je gemaakt, en die hoor je over een kwartier ongeveer.

12
00:00:40,950 --> 00:00:42,610
Speaker 3: Nou, je krijgt dus inzicht in de dag die komt

13
00:00:42,630 --> 00:00:45,420
Speaker 3: op BNR, Nederland, Binnenhof, Rechts en de Wereld, plus een

14
00:00:45,440 --> 00:00:47,519
Speaker 3: column van Bernard. Maar de vliegende start van je werkdag

15
00:00:47,540 --> 00:00:50,860
Speaker 3: begint vandaag in het Midden-Oosten. Want Trump zegt dat de

16
00:00:50,880 --> 00:00:52,900
Speaker 3: Amerikanen binnen twee tot drie weken klaar zijn met de

17
00:00:52,920 --> 00:00:56,020
Speaker 3: oorlog in Iran. Dat zei hij vannacht in een persconferentie.

18
00:00:56,080 --> 00:00:59,700
Speaker 3: En het is mogelijk dat daarvoor een deal wordt gesloten.

19
00:00:59,920 --> 00:01:05,720
Speaker 1: En Trump gaat vannacht een toespraak houden... om een update

20
00:01:05,760 --> 00:01:08,910
Speaker 1: te geven over de oorlog in Iran... zei althans zijn

21
00:01:08,940 --> 00:01:10,080
Speaker 1: perschef Caroline Levitt.

22
00:01:19,180 --> 00:01:21,840
Speaker 3: Iran is aan hun kant ook bereid de oorlog met

23
00:01:21,860 --> 00:01:24,100
Speaker 3: de Amerikanen... en Israël te beëindigen, maar daar moeten dan

24
00:01:24,120 --> 00:01:26,940
Speaker 3: wel harde garanties... tegenover staan, zodat er niet een nieuw

25
00:01:26,959 --> 00:01:31,740
Speaker 3: conflict uitbreekt. Dat zei de Iraanse president Peseshkian in een telefoongesprek...

26
00:01:31,120 --> 00:01:33,760
Speaker 3: wat hij voerde met de voorzitter van de Europese Raad,

27
00:01:33,800 --> 00:01:38,500
Speaker 3: Antonio Costa. Het lijkt erop dat het enigszins optimistische geluiden zijn...

28
00:01:38,340 --> 00:01:40,890
Speaker 3: maar tegelijkertijd liet de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken... ook

29
00:01:40,910 --> 00:01:44,390
Speaker 3: weten dat het land klaar is voor gevecht op de grond...

30
00:01:43,790 --> 00:01:45,970
Speaker 3: als de Amerikanen troepen aan land zetten. En troepen aan

31
00:01:46,010 --> 00:01:49,090
Speaker 3: land zetten betekent ook... dat eilandje Kargh voor de kust

32
00:01:49,110 --> 00:01:52,690
Speaker 3: van Iran. We gaan naar Midden-Oosten, correspondent Dara Kenkhuys. Dara,

33
00:01:52,710 --> 00:01:53,500
Speaker 3: goedemorgen

34
00:01:54,350 --> 00:01:55,590
Speaker 5: Goedemorgen.

35
00:01:55,630 --> 00:01:58,170
Speaker 3: Zullen we eerst even hebben over meneer Trump en zijn uitspraak?

36
00:01:58,190 --> 00:01:59,730
Speaker 3: In de begindagen van de oorlog hoorden we ook al... Nou,

37
00:01:59,890 --> 00:02:02,640
Speaker 3: het duurt een paar weken. We zijn inmiddels een maand verder.

38
00:02:02,670 --> 00:02:05,380
Speaker 3: Nu is het weer twee tot drie weken. De deal

39
00:02:05,400 --> 00:02:08,240
Speaker 3: die Trump steeds aanhaalt, daar lijkt Iran helemaal niet happig

40
00:02:08,280 --> 00:02:10,980
Speaker 3: op te zijn. Als we die woorden wegen van Trump,

41
00:02:11,020 --> 00:02:12,380
Speaker 3: wat zijn die waard, denk je?

42
00:02:13,720 --> 00:02:16,359
Speaker 5: Ja, op dit moment denk ik inhoudelijk weinig. Want elke

43
00:02:16,400 --> 00:02:18,910
Speaker 5: dag horen we ook wat anders van Trump. Gisteren postte

44
00:02:18,930 --> 00:02:21,890
Speaker 5: hij nog dat hij Iran helemaal plat zou bombarderen... als

45
00:02:21,930 --> 00:02:24,850
Speaker 5: er deze week geen deal zou zijn. Maar tussen de

46
00:02:24,870 --> 00:02:27,329
Speaker 5: regels door kunnen we denk ik wel lezen... dat het

47
00:02:27,370 --> 00:02:30,050
Speaker 5: beëindigen van de oorlog in zijn ogen... niet per se

48
00:02:30,070 --> 00:02:33,070
Speaker 5: meer gekoppeld lijkt te zijn aan het nucleaire dossier... of

49
00:02:33,130 --> 00:02:36,250
Speaker 5: aan regime change of andere specifieke doelen. Maar meer dat

50
00:02:36,270 --> 00:02:39,130
Speaker 5: het gaat om een soort alternatief... algemeen verzwakken van Iran.

51
00:02:39,169 --> 00:02:43,740
Speaker 5: En analisten noemen dat wel de Israëlysering... van Amerikaanse militaire strategie.

52
00:02:43,780 --> 00:02:47,520
Speaker 5: Omdat het lijkt op de zogenaamde grasmaaistrategie van Israël. Dat

53
00:02:47,540 --> 00:02:50,870
Speaker 5: je elke paar maanden of elke paar jaren... je tegenstander

54
00:02:50,910 --> 00:02:53,570
Speaker 5: een paar of een heleboel stappen terugzet... zonder dat je

55
00:02:53,590 --> 00:02:55,670
Speaker 5: een echt heel specifiek doel hebt

56
00:02:55,710 --> 00:03:01,520
Speaker 3: of bereikt. Nou zegt Pezeskian dus, zei ik al, tegen Costa...

57
00:03:00,500 --> 00:03:04,660
Speaker 3: eind kan in zicht zijn mits er harde veiligheidsgaranties tegenover staan.

58
00:03:04,680 --> 00:03:06,600
Speaker 3: Heeft hij ook laten weten wat hij daarmee bedoelt? Wat

59
00:03:06,639 --> 00:03:07,200
Speaker 3: wil hij daarbij?

60
00:03:11,260 --> 00:03:15,200
Speaker 5: veiligstandvastig, maar wel met heel erg maximale eisen. Hij refereerde

61
00:03:15,240 --> 00:03:18,139
Speaker 5: in zijn gesprek dus aan die veiligheidsgaranties... en ook aan

62
00:03:18,180 --> 00:03:20,480
Speaker 5: de vijf punten die hij al eerder teruggestuurd had naar

63
00:03:20,500 --> 00:03:24,000
Speaker 5: de VS. Die veiligheidsgaranties gaan met name erom dat de

64
00:03:24,040 --> 00:03:28,989
Speaker 5: VS en bondgenoten... en alle landen daaromheen garanties bieden... dat

65
00:03:29,030 --> 00:03:32,870
Speaker 5: er niet zomaar weer een oorlog kan komen. En daarnaast

66
00:03:32,889 --> 00:03:35,910
Speaker 5: wil hij controle houden over de straat van Hormuz... En

67
00:03:35,950 --> 00:03:38,930
Speaker 5: hij wil dat Israël en Amerika reparatiegelden gaan betalen... voor

68
00:03:38,950 --> 00:03:42,450
Speaker 5: de schade die ze de afgelopen weken hebben ingericht in Iran.

69
00:03:42,470 --> 00:03:45,510
Speaker 5: Allemaal natuurlijk maximale eisen waar Trump nooit aan zal voldoen.

70
00:03:45,530 --> 00:03:45,840
Speaker 5: Precies

71
00:03:46,370 --> 00:03:49,230
Speaker 3: En hij heeft eerder ook gezegd... 6 april dan is het klaar,

72
00:03:49,270 --> 00:03:51,250
Speaker 3: dan hebben we een deal liggen. Nu duurt het weer

73
00:03:51,290 --> 00:03:53,470
Speaker 3: twee tot drie weken. Nou, we gaan het zien. Tara,

74
00:03:53,530 --> 00:03:55,820
Speaker 3: even naar het andere. Israël werkt in ieder geval nog

75
00:03:55,860 --> 00:03:57,340
Speaker 3: niet de indruk klaar te zijn... met het voeren van

76
00:03:57,360 --> 00:04:01,500
Speaker 3: de oorlog. Want bezettingen in Libanon en beschietingen gaan gewoon door...

77
00:04:02,240 --> 00:04:04,540
Speaker 3: Israël Katz, de defensieminister, heeft gezegd dat hij graag het

78
00:04:04,590 --> 00:04:07,970
Speaker 3: zuiden van Libanon voor langere tijd bezet wil houden, ook

79
00:04:07,990 --> 00:04:10,960
Speaker 3: als de oorlog is afgelopen. Wat is de achterliggende reden daarvan?

80
00:04:12,440 --> 00:04:15,820
Speaker 5: De militaire top wil dit vooral om een bufferzone te creëren,

81
00:04:15,880 --> 00:04:19,320
Speaker 5: vrij van Hezbollah, waarvanuit dan geen raketten meer kunnen worden

82
00:04:19,360 --> 00:04:23,790
Speaker 5: geschoten of andere aanvallen kunnen worden uitgeoefend op Noord-Israël. Maar

83
00:04:23,810 --> 00:04:26,089
Speaker 5: dat dit ook na de oorlog zal blijven doet meer

84
00:04:26,150 --> 00:04:29,410
Speaker 5: denken aan een de facto annexatie, zoals bijvoorbeeld ook met

85
00:04:29,430 --> 00:04:33,490
Speaker 5: de Golanhoogte, die al sinds de jaren 70 bezet is. Dit

86
00:04:33,529 --> 00:04:35,670
Speaker 5: doet eigenlijk steeds meer denken aan de wens op de

87
00:04:35,690 --> 00:04:39,130
Speaker 5: rechterflank in Israël... om een soort Groot-Israël te herstellen. Dat

88
00:04:39,150 --> 00:04:41,890
Speaker 5: is een droom van extreemrechtse partijen... maar bijvoorbeeld ook van

89
00:04:41,940 --> 00:04:45,920
Speaker 5: politici binnen de coalitie... zoals Benkvier en Smotrich... die Zuid-Libanon

90
00:04:45,960 --> 00:04:48,740
Speaker 5: zien als een historisch onderdeel van Groot-Israël... en dat zo

91
00:04:48,760 --> 00:04:49,440
Speaker 5: willen herstellen.

92
00:04:49,460 --> 00:04:51,840
Speaker 3: Ja, dat heeft Smotrich ook gezegd een paar dagen geleden...

93
00:04:51,560 --> 00:04:54,080
Speaker 3: van dit gaan we gewoon doen. Maar wacht eventjes, daar

94
00:04:54,120 --> 00:04:57,800
Speaker 3: heb je allerlei mensen vernodigd. Soldaten, een bezettingsmacht is iets

95
00:04:57,839 --> 00:04:59,760
Speaker 3: anders dan een aanvalsmacht, toch?

96
00:05:01,140 --> 00:05:03,680
Speaker 5: Ja, zeker. Zo'n eventuele bezetting zou de druk op het

97
00:05:03,700 --> 00:05:07,660
Speaker 5: Israëlische leger... en daarmee de maatschappij ontzettend verhogen. En Israël

98
00:05:07,680 --> 00:05:10,469
Speaker 5: heeft al eerder ervaren dat het innemen van Libanese grond...

99
00:05:12,150 --> 00:05:16,039
Speaker 5: op de zet houden en controleren, bijvoorbeeld tijdens eerdere bezettingen.

100
00:05:16,060 --> 00:05:18,300
Speaker 5: Maar nu is het grote voordeel dat er drones en

101
00:05:18,360 --> 00:05:22,780
Speaker 5: AI zijn... waardoor je meer controle kan uitoefenen met minder manschappen.

102
00:05:22,839 --> 00:05:27,000
Speaker 5: Het blijft natuurlijk waar dat de reservisten die Israël heeft opgeroepen...

103
00:05:26,560 --> 00:05:29,089
Speaker 5: nu al twee, drie jaar achter elkaar worden opgeroepen... naar

104
00:05:29,110 --> 00:05:33,029
Speaker 5: de verschillende fronten. Dus dat de maatschappelijke kosten steeds hoger worden...

105
00:05:33,710 --> 00:05:36,450
Speaker 5: Als de oorlog in Iran op een gegeven moment voorbij is...

106
00:05:36,210 --> 00:05:39,420
Speaker 5: waar we het net over hadden, dan maakt dat natuurlijk manschappenvrij.

107
00:05:39,460 --> 00:05:41,659
Speaker 5: En daarbij komt ook nog dat er in Israël... erg

108
00:05:41,680 --> 00:05:44,580
Speaker 5: veel steun is voor de oorlog tegen Hezbollah. Dus binnenland

109
00:05:44,620 --> 00:05:47,659
Speaker 5: zal er op dat front eigenlijk weinig terugkomen. Dank je wel.

110
00:05:47,680 --> 00:05:49,950
Speaker 5: Midden-Oosten-Kortenent Tara Kenkhuys

111
00:05:51,210 --> 00:05:53,170
Speaker 4: Om te gaan met AI in het onderwijs. We weten

112
00:05:53,190 --> 00:05:56,330
Speaker 4: dat veel docenten daarmee worstelen. In Amerika heeft een docent

113
00:05:56,390 --> 00:06:02,130
Speaker 4: Duits een creatieve oplossing gevonden... en die klinkt zo... Ik

114
00:06:02,190 --> 00:06:04,450
Speaker 4: begin hem te begrijpen. En daar hoor je meer over,

115
00:06:04,510 --> 00:06:09,600
Speaker 4: over een minuutje of tien. Maar eerst praten we eigenlijk

116
00:06:09,620 --> 00:06:11,500
Speaker 4: door over de oorlog in het Midden-Oosten. Want de tijden

117
00:06:11,540 --> 00:06:14,740
Speaker 4: van geplies en geslijm vanuit Europa richting Donald Trump... die

118
00:06:14,779 --> 00:06:18,050
Speaker 4: lijken stilletjes aan voorbij te zijn. Deze week zien steeds

119
00:06:18,070 --> 00:06:21,190
Speaker 4: meer Europese landen dat zij zich van zich afbijten... richting

120
00:06:21,210 --> 00:06:24,630
Speaker 4: de Amerikaanse president, zo zegt Polen. dat ze geen Amerikaanse

121
00:06:24,670 --> 00:06:28,160
Speaker 4: patriots die in Polen staan willen verplaatsen. Mochten die nodig

122
00:06:28,200 --> 00:06:31,760
Speaker 4: zijn in het Midden-Oosten... laat Italië geen Amerikaanse vliegtuigen... die

123
00:06:31,779 --> 00:06:33,720
Speaker 4: op weg zijn naar Iran meer toe op een militaire

124
00:06:33,740 --> 00:06:37,270
Speaker 4: basis in Sicilië. Spanje doet dat ook niet. Ja, er

125
00:06:37,290 --> 00:06:39,490
Speaker 4: verandert iets. En er verandert ook iets bij Trump. Want

126
00:06:39,510 --> 00:06:41,730
Speaker 4: die zegt ook, joh, dan regel je het allemaal zelf maar.

127
00:06:41,990 --> 00:06:46,530
Speaker 4: Hoe zorgt dit voor verhoudingen en veranderingen... tussen Europa en Amerika?

128
00:06:46,550 --> 00:06:51,359
Speaker 4: We praten erover met Europa-verslaggever Stefan de Vries. Stefan, goeiemorgen. Goedemorgen, Iwan.

129
00:06:51,380 --> 00:06:53,800
Speaker 4: Dat Trump onvoorspelbaar is, dat weten we al langer. En

130
00:06:53,839 --> 00:06:57,110
Speaker 4: dat wij dus blijkbaar niet meer buigen daarvoor... en daarover

131
00:06:57,150 --> 00:07:00,780
Speaker 4: niet meer meepraten. Trump is ons de macht een beetje

132
00:07:00,800 --> 00:07:01,500
Speaker 4: kwijt over Europa?

133
00:07:02,400 --> 00:07:04,620
Speaker 6: Ja, een klein beetje zou je kunnen zeggen. De landen

134
00:07:04,640 --> 00:07:08,700
Speaker 6: die je net noemde, dat zijn niet de gebruikelijke critici...

135
00:07:08,220 --> 00:07:11,700
Speaker 6: maar eigenlijk ook landen die altijd toch Trump hebben gesteund.

136
00:07:11,740 --> 00:07:16,690
Speaker 6: Denk aan Italië met Melonië. Polen, dat traditiegetrouw alles doet

137
00:07:16,730 --> 00:07:20,130
Speaker 6: om Amerika tevreden te houden. Ook natuurlijk vanwege de oorlog

138
00:07:20,170 --> 00:07:25,590
Speaker 6: in Oekraïne. Maar dat zelfs die landen nu kritisch zijn...

139
00:07:25,310 --> 00:07:28,770
Speaker 6: en niet meteen meer buigen als Trump wat zegt... Dat

140
00:07:28,810 --> 00:07:31,340
Speaker 6: toont toch wel aan dat er iets is veranderd. Het

141
00:07:31,380 --> 00:07:36,020
Speaker 6: lijkt erop alsof de Europese grens is overschreden... en dat

142
00:07:36,480 --> 00:07:39,120
Speaker 6: we nu zeggen tot hier en niet verder. Dat is

143
00:07:39,620 --> 00:07:43,990
Speaker 6: toch een interessante verandering... met hoe de afgelopen maanden met

144
00:07:44,020 --> 00:07:44,929
Speaker 6: Trump is omgegaan.

145
00:07:45,210 --> 00:07:46,230
Speaker 4: Is dat het begin van

146
00:07:46,250 --> 00:07:50,230
Speaker 6: een blijvend iets... of zou dat ook iets tijdelijks kunnen zijn? Nee,

147
00:07:50,270 --> 00:07:52,250
Speaker 6: ik denk dat het blijvend is. Het is in ieder

148
00:07:52,270 --> 00:07:55,060
Speaker 6: geval een kantelpunt. We zien natuurlijk al langer sinds Donald

149
00:07:55,100 --> 00:07:58,720
Speaker 6: Trump weer president is, sinds vorig jaar, dat met name

150
00:07:58,940 --> 00:08:02,500
Speaker 6: de zekerheid over de Verenigde Staten als bondgenoot, dat die

151
00:08:02,560 --> 00:08:06,780
Speaker 6: eigenlijk enorm snel afbrokkelt. Wat we nu zien met deze

152
00:08:06,820 --> 00:08:11,590
Speaker 6: oorlog in Iran... waarbij Donald Trump eigenlijk een oorlog begint...

153
00:08:11,330 --> 00:08:14,950
Speaker 6: zonder de Europeanen te informeren... maar die wel Europa direct

154
00:08:15,030 --> 00:08:18,900
Speaker 6: enorm schaadt... zowel economisch, maar ook op veiligheidsgebied. Misschien komen

155
00:08:18,920 --> 00:08:24,100
Speaker 6: er migrantenstromen aan of vluchtelingenstromen. Ja, die oorlog raakt ons direct...

156
00:08:24,440 --> 00:08:28,180
Speaker 6: Hij maakt rotzooi, vraagt ons dat nu op te ruimen.

157
00:08:28,260 --> 00:08:31,640
Speaker 6: En vroeger ging het ook wel eens... hadden de Europeanen

158
00:08:31,670 --> 00:08:34,210
Speaker 6: en Amerikanen ook wel eens een verschil van inzicht... maar

159
00:08:34,230 --> 00:08:36,730
Speaker 6: dan ging het meestal over het hoe. Nu gaat het

160
00:08:36,770 --> 00:08:41,910
Speaker 6: over überhaupt of dit kan. De kern is volgens mij

161
00:08:41,950 --> 00:08:46,070
Speaker 6: nog juridisch van de Europeanen. Er is geen VM-mandaat bijvoorbeeld

162
00:08:46,110 --> 00:08:49,699
Speaker 6: voor deze oorlog. Er is ook geen bewijs van... wat

163
00:08:49,740 --> 00:08:53,300
Speaker 6: de Verenigde Staten zei, dat er een aanval was op

164
00:08:53,320 --> 00:08:57,670
Speaker 6: handen door Iran. En dat is toch echt wel nieuw,

165
00:08:57,730 --> 00:09:01,809
Speaker 6: want sinds de oorlog in Oekraïne... is de discussie over

166
00:09:01,890 --> 00:09:06,239
Speaker 6: strategische autonomie van Europa gegroeid. We willen minder afhankelijk zijn

167
00:09:06,280 --> 00:09:09,130
Speaker 6: van de VS... Maar tot nu toe waren we daar

168
00:09:09,170 --> 00:09:13,970
Speaker 6: behoorlijk mee bezig. Vooral in woorden. En eigenlijk niet met daden.

169
00:09:14,010 --> 00:09:14,929
Speaker 6: En dat is nu aan

170
00:09:14,990 --> 00:09:18,449
Speaker 4: het kantelen. Is dat allemaal risicoloos? Want we zien Trump

171
00:09:18,510 --> 00:09:21,809
Speaker 4: ook zeggen... dat jij die vliegtuigen niet meer toelaat. Dat

172
00:09:21,850 --> 00:09:25,010
Speaker 4: zullen wij niet vergeten. Je gaat je eigen olie maar

173
00:09:25,030 --> 00:09:27,290
Speaker 4: halen uit Iran. Je gaat je eigen jetfuel maar halen

174
00:09:27,320 --> 00:09:29,580
Speaker 4: uit Iran. Van ons krijg je het niet meer. Het

175
00:09:29,620 --> 00:09:32,800
Speaker 4: is misschien wel een gevaarlijk spel. Wat Trump speelt, maar

176
00:09:32,820 --> 00:09:33,620
Speaker 4: ook wat Europa speelt.

177
00:09:34,500 --> 00:09:37,949
Speaker 6: Nou ja, kijk, de reactie van Europa is natuurlijk... op

178
00:09:37,970 --> 00:09:41,670
Speaker 6: het in gevaar brengen van heel Europa met deze oorlog

179
00:09:41,710 --> 00:09:45,770
Speaker 6: in Iran. Dus de risico's zijn groot. We zien het

180
00:09:45,809 --> 00:09:49,949
Speaker 6: economisch al. De groeiverwachting voor de eurozone is naar beneden bijgesteld.

181
00:09:49,990 --> 00:09:56,900
Speaker 6: Gisteren hadden we allerlei behoorlijk alarmerende inflatiecijfers... De benzineprijzen stegen overal.

182
00:09:56,920 --> 00:10:01,420
Speaker 6: En de echte piek van die energieshock moet nog komen.

183
00:10:01,660 --> 00:10:05,080
Speaker 6: Europa bijt van zich af. Maar daarmee snijdt het ook

184
00:10:05,120 --> 00:10:09,320
Speaker 6: enigszins in de eigen vingers. Europa is ook militair nog

185
00:10:09,420 --> 00:10:11,830
Speaker 6: heel erg sterk afhankelijk van de Verenigde Staten. We kunnen

186
00:10:11,850 --> 00:10:14,670
Speaker 6: het wel hebben over strategische autonomie. Maar in de praktijk

187
00:10:14,710 --> 00:10:17,990
Speaker 6: is dat nog heel lastig. Bijvoorbeeld op inlichtingengebied. Maar ook

188
00:10:18,030 --> 00:10:22,209
Speaker 6: logistiek en luchtverdeliging. Ja, de risico's zijn groot. Maar op

189
00:10:22,230 --> 00:10:25,300
Speaker 6: een gegeven moment moet je natuurlijk wel... zeggen, ja, tot

190
00:10:25,350 --> 00:10:30,270
Speaker 6: hier en niet verder. Wij kiezen voor ons eigen Europees belang.

191
00:10:30,309 --> 00:10:32,599
Speaker 6: En dat strookt niet langer meer met dat van de

192
00:10:32,620 --> 00:10:33,360
Speaker 6: Verenigde Staten.

193
00:10:33,380 --> 00:10:37,200
Speaker 4: Nee, terwijl de analyse toch afgelopen week ook was... afhankelijk

194
00:10:37,220 --> 00:10:39,740
Speaker 4: van Europa voor deze operatie. Maar Trump zelf ziet dat

195
00:10:39,760 --> 00:10:41,540
Speaker 4: blijkbaar niet... en die gaat als een olifant in de

196
00:10:41,580 --> 00:10:44,380
Speaker 4: porseleinkast tekeer. Ik kan me voorstellen dat dit op het

197
00:10:44,420 --> 00:10:47,160
Speaker 4: hoofdkantoor van de NAVO in Brussel... ook niet met veel

198
00:10:47,200 --> 00:10:49,380
Speaker 4: warmte wordt ontvangen. We weten dat daar Mark Rutte zit,

199
00:10:49,400 --> 00:10:54,130
Speaker 4: de SG. Die komt met bijna steun en stemverklagingen voor

200
00:10:54,170 --> 00:10:56,910
Speaker 4: Donald Trump. Ja, nou, die mag weer flink gaan lijmen

201
00:10:56,950 --> 00:10:57,820
Speaker 4: de komende tijd

202
00:10:58,350 --> 00:11:01,550
Speaker 6: Ja, absoluut. Mark Rutte zit behoorlijk klem... al zal hij

203
00:11:01,570 --> 00:11:08,220
Speaker 6: dat zelf natuurlijk nooit zo presenteren... Het vertrouwen ook binnen

204
00:11:08,260 --> 00:11:12,900
Speaker 6: de NAVO onderling brokkelt af. Gisteren heeft Trump weer gezegd...

205
00:11:12,400 --> 00:11:15,070
Speaker 6: we gaan jullie echt niet meer verdedigen, bekijk het maar.

206
00:11:15,110 --> 00:11:19,290
Speaker 6: En dat is natuurlijk een ondermijning van het beroemde artikel 5...

207
00:11:18,350 --> 00:11:22,870
Speaker 6: van het NAVO-verdrag, één voor alle, alle voor één. Je

208
00:11:22,890 --> 00:11:26,550
Speaker 6: hebt het over lijmen. Dat is ook de rol van

209
00:11:26,570 --> 00:11:29,670
Speaker 6: Mark Rutte, de NAVO bij elkaar houden. Maar op dit

210
00:11:29,690 --> 00:11:33,380
Speaker 6: moment plakt die lijm eigenlijk totaal niet. Het lijkt meer

211
00:11:33,410 --> 00:11:37,990
Speaker 6: op een... een uitgewerkt post-it-nootje... en zie je toch echt

212
00:11:38,010 --> 00:11:42,320
Speaker 6: dat het vertrouwen... is heel erg aan het afbrokkelen. En

213
00:11:42,360 --> 00:11:45,220
Speaker 6: in Europa is men aan het kijken... wat moeten we

214
00:11:45,240 --> 00:11:48,650
Speaker 6: nu als de Verenigde Staten wegvallen? Want... Dat leek een

215
00:11:48,670 --> 00:11:52,170
Speaker 6: jaar geleden nog een soort science fiction roman... maar dat

216
00:11:52,190 --> 00:11:54,430
Speaker 6: begint nu toch echt wel een werkelijk scenario te worden.

217
00:11:54,480 --> 00:11:56,480
Speaker 3: Ja, en je kan ook zeggen dat de facto NAVO

218
00:11:56,520 --> 00:11:59,060
Speaker 3: niet meer bestaat. Dat is niet meer met de lidmaatschap

219
00:11:59,080 --> 00:12:02,820
Speaker 3: van Amerika. Dat is misschien onhandig om te zeggen... maar

220
00:12:02,840 --> 00:12:04,469
Speaker 3: dit is wel iets waarmee ze zichzelf enorm in de

221
00:12:04,500 --> 00:12:08,110
Speaker 3: voet schieten. Ja, artikel 5 zou je in zo'n geval niet

222
00:12:08,150 --> 00:12:10,790
Speaker 3: kunnen inroepen, want dit is een oorlog die gestart is

223
00:12:10,809 --> 00:12:14,390
Speaker 3: door Amerika, dat is ook wat alle Europese leiders zeggen. Ja,

224
00:12:14,410 --> 00:12:16,290
Speaker 3: het zet de verhouding wellicht op scherp, maar wordt het

225
00:12:16,309 --> 00:12:17,750
Speaker 3: niet eens tijd dat Rutte gewoon zegt van nou weet

226
00:12:17,770 --> 00:12:20,250
Speaker 3: je wat, we gaan door met een eigen NAVO, of

227
00:12:20,309 --> 00:12:26,410
Speaker 3: althans Europese leiders, we pakken een nieuwe verdragsorganisatie zonder Amerika?

228
00:12:27,300 --> 00:12:30,450
Speaker 6: Ja, dat noem ik al een tijd de eufo. Ik

229
00:12:30,490 --> 00:12:33,730
Speaker 6: denk dat we daar op een gegeven moment wel een

230
00:12:33,770 --> 00:12:36,800
Speaker 6: soort van naartoe gaan. Maar dan vanuit de NAVO, dat

231
00:12:36,860 --> 00:12:41,020
Speaker 6: is eigenlijk het lelijke eentje... dat de Europese Unie en

232
00:12:41,040 --> 00:12:43,970
Speaker 6: de Europeanen lang zijn geweest. In dat NAVO-nest, dus ook

233
00:12:44,010 --> 00:12:47,970
Speaker 6: op dat NAVO-kantoor... ineens uitbloeien tot een mooie zwaan zonder

234
00:12:47,990 --> 00:12:50,860
Speaker 6: de Verenigde Staten. Maar dan praat je echt over een

235
00:12:50,880 --> 00:12:56,060
Speaker 6: hele fundamentele verandering... van de veiligheidsstrategie van Europa. Maar ook

236
00:12:56,080 --> 00:12:58,900
Speaker 6: van de Verenigde Staten, want we zijn echt van elkaar afhankelijk.

237
00:12:58,920 --> 00:13:03,120
Speaker 6: Het is echt niet... en richtingsverkeer. Maar goed, als je

238
00:13:03,140 --> 00:13:06,179
Speaker 6: dat gaat zeggen als secretaris-generaal van de NAVO, dan zeg

239
00:13:06,220 --> 00:13:10,200
Speaker 6: je eigenlijk ja, ik heb gefaald. Hef mijn baan maar op. Ja,

240
00:13:10,260 --> 00:13:13,870
Speaker 6: hef mij zelf op. En we kennen Mark Rutte natuurlijk

241
00:13:13,900 --> 00:13:18,550
Speaker 6: heel goed van een andere deel uit zijn carrière. Dat

242
00:13:18,590 --> 00:13:22,490
Speaker 6: is iets wat hij natuurlijk nooit zal zeggen. Rutte zal

243
00:13:22,530 --> 00:13:25,610
Speaker 6: absoluut doorgaan met het proberen te lijmen van de alliantie,

244
00:13:25,650 --> 00:13:30,069
Speaker 6: proberen te slijmen bij de Amerikaanse president. Maar als je

245
00:13:30,090 --> 00:13:31,770
Speaker 6: naar de feiten kijkt dan zie je toch echt hier

246
00:13:31,790 --> 00:13:36,309
Speaker 6: wel een scheiding, een boedelscheiding nog niet, maar wel... In

247
00:13:36,350 --> 00:13:39,020
Speaker 6: ieder geval een mentale scheiding aan het ontstaan... tussen de

248
00:13:39,059 --> 00:13:43,280
Speaker 6: voormalige Amerikaanse vrienden... en de Europeanen aan de andere kant.

249
00:13:43,300 --> 00:13:45,080
Speaker 4: Ik zou heel graag achter de schermen willen kijken over

250
00:13:45,120 --> 00:13:47,449
Speaker 4: anderhalve week... als Jetten en de koning op bezoek gaan

251
00:13:47,470 --> 00:13:49,830
Speaker 4: in het Witte Huis. Dat zal vast heel gezellig worden,

252
00:13:49,890 --> 00:13:53,110
Speaker 4: denk ik zomaar. Dank je wel, Europa-verslaggever Stefan de Vries.

253
00:13:54,910 --> 00:13:58,230
Speaker 3: Over NAVO gesproken. NAVO investeert miljoenen euro's in het Nederlands

254
00:13:58,270 --> 00:14:03,210
Speaker 3: medisch bedrijf Inbiome. De Amsterdamse onderneming heeft een methode ontwikkeld

255
00:14:03,230 --> 00:14:06,430
Speaker 3: om snel te achterhalen welke bacteriën verantwoordelijk zijn voor een infectie.

256
00:14:06,470 --> 00:14:09,170
Speaker 3: En dat kan van groot belang zijn in oorlogsgebieden waar

257
00:14:09,220 --> 00:14:14,200
Speaker 3: gewonde soldaten makkelijk infecties oplopen. Nou, NAVO heeft een innovatiefonds

258
00:14:14,240 --> 00:14:18,420
Speaker 3: genaamd NIF. Dat beschikt over een budget van 1 miljard euro. Trouwens,

259
00:14:18,460 --> 00:14:21,400
Speaker 3: de Amerikaanse doet niet mee met dat fonds. Het NAVO-fonds

260
00:14:21,420 --> 00:14:24,250
Speaker 3: is een van de deelnemers aan de financieringsronde... waarmee InBioom

261
00:14:24,280 --> 00:14:28,070
Speaker 3: in totaal een kleine 14 miljoen euro ophaalde. Eerste keer dat

262
00:14:28,090 --> 00:14:32,180
Speaker 3: het fonds investeert in een Nederlands bedrijf. Amalia Contesi van

263
00:14:32,220 --> 00:14:35,420
Speaker 3: het NIF zegt dat het fonds veel mogelijkheden ziet om

264
00:14:35,440 --> 00:14:39,020
Speaker 3: de diagnostiek in oorlogsgebieden te verbeteren met behulp van die

265
00:14:39,040 --> 00:14:42,780
Speaker 3: technologie uit Amsterdam. Ze noemt Oekraïne als voorbeeld, benadrukt dat

266
00:14:42,800 --> 00:14:45,760
Speaker 3: het aantal conflicten wereldwijd toeneemt. Oh, dat wisten we niet.

267
00:14:45,800 --> 00:14:48,150
Speaker 3: Vorig jaar gaf de Europese Unie groen licht voor de

268
00:14:48,190 --> 00:14:52,110
Speaker 3: introductie van de in-biome technologie. Met die nieuwe methode kan

269
00:14:52,130 --> 00:14:54,670
Speaker 3: je in een paar uur vaststellen welke bacterie verantwoordelijk is

270
00:14:54,690 --> 00:14:56,730
Speaker 3: voor zo'n infectie. En dat is een stukje sneller dan

271
00:14:56,750 --> 00:15:00,290
Speaker 3: de traditionele methode... die je helemaal door kweekjes te zetten

272
00:15:00,350 --> 00:15:04,340
Speaker 3: op petrichraaltjes moet plaatsvinden. Daarmee duurt het dagen voordat je

273
00:15:04,430 --> 00:15:07,940
Speaker 3: een duidelijk resultaat hebt. En dit is dus bijna instant.

274
00:15:07,980 --> 00:15:11,380
Speaker 3: Technologie is bij twintig verschillende Europese ziekenhuizen inmiddels beschikbaar... waaronder

275
00:15:11,420 --> 00:15:12,700
Speaker 3: in het Amsterdamse UMC trouwens.

276
00:15:13,850 --> 00:15:16,690
Speaker 4: Tijd voor een nieuwe beursdag zometeen. Milo Brand van BNR

277
00:15:16,710 --> 00:00:00,000
Speaker 4: Beurs vertelt waar je op moet letten. 1

278
00:15:18,310 --> 00:15:21,000
Speaker 7: april. En dan weet iedereen natuurlijk hoe laat het is.

279
00:15:21,010 --> 00:15:23,180
Speaker 7: Het is de verjaardag van Apple. Ja, en dit jaar

280
00:15:23,200 --> 00:15:26,580
Speaker 7: ziet Apple Abraham. 50 kaarsjes mag het uitblazen. Op het

281
00:15:26,600 --> 00:15:28,860
Speaker 7: programma staat dan ook een groot feest. Er gaan geruchten

282
00:15:28,880 --> 00:15:31,820
Speaker 7: dat Paul McCartney een van de headliners is. Beleggers hebben

283
00:15:31,880 --> 00:15:34,240
Speaker 7: iets binnen te vieren met Apple. De aandeel staat dit

284
00:15:34,260 --> 00:15:37,840
Speaker 7: jaar namelijk flink in de min. Is 50 nou het nieuwe 20?

285
00:15:37,300 --> 00:15:40,520
Speaker 7: Of in Apples geval het nieuwe 80? En verder komen er

286
00:15:40,540 --> 00:15:43,869
Speaker 7: de hele dag industriecijfers binnen... uit Japan, China, Europa en

287
00:15:43,890 --> 00:15:47,210
Speaker 7: de VS. En daarin kunnen we zien of inkoopmanagers... meer

288
00:15:47,270 --> 00:15:50,430
Speaker 7: of minder dan vorige maand hebben ingekocht. En dit worden

289
00:15:50,450 --> 00:15:53,710
Speaker 7: dus de cijfers over maart. Met al die geopolitieke ellende

290
00:15:53,770 --> 00:15:57,130
Speaker 7: niet de makkelijkste maand. Wel interessant, want deze cijfers geven

291
00:15:57,150 --> 00:16:00,560
Speaker 7: ons een eerste echte inschatting... van hoeveel pijn de industrie

292
00:16:00,600 --> 00:16:03,540
Speaker 7: wereldwijd nou daadwerkelijk voelt. Dus toch even volgen.

293
00:16:04,020 --> 00:16:07,200
Speaker 4: BNR Beurs vanavond, een nieuwe aflevering half zeven. Live op

294
00:16:07,220 --> 00:16:10,490
Speaker 4: BNR te beluisteren via de BNR-app en via YouTube. Daar

295
00:16:10,510 --> 00:16:13,350
Speaker 4: kan je ook live luisteren, live kijken en alles ook

296
00:16:13,370 --> 00:16:13,910
Speaker 4: vrucht luisteren.

297
00:16:14,860 --> 00:16:18,020
Speaker 2: En dat gebeurt er in Den Haag. Politiek verslaggever Mark Beekhuis.

298
00:16:18,040 --> 00:16:20,780
Speaker 2: De Tweede Kamer debatteert vandaag over een aantal belangrijke... maar

299
00:16:20,800 --> 00:16:24,220
Speaker 2: wel vrij technische onderwerpen. Er wordt gesproken over een meer

300
00:16:24,260 --> 00:16:29,070
Speaker 2: planmatige en doelmatige aanpak... van de onderwijshuisvesting in het primair

301
00:16:29,110 --> 00:16:32,350
Speaker 2: en het voortgezet onderwijs. En nog een tweede onderwijsdebat. Dat

302
00:16:32,390 --> 00:16:34,690
Speaker 2: gaat over de aanpassingen van een aantal wetten... om te

303
00:16:34,730 --> 00:16:39,430
Speaker 2: zorgen dat het beroepsonderwijs beter aansluit op de arbeidsmarkt. Verwacht

304
00:16:39,450 --> 00:16:42,290
Speaker 2: daar geen spektakel. Maar het is natuurlijk wel precies waar

305
00:16:42,310 --> 00:16:45,270
Speaker 2: de politiek voor bedoeld is. Verder is er een plenair

306
00:16:45,290 --> 00:16:48,850
Speaker 2: debat over de vervolging van christenen in de hele wereld.

307
00:16:48,910 --> 00:16:53,340
Speaker 2: En moet UNRWA, de VN-organisatie die Palestijnen helpt, weer steun

308
00:16:53,360 --> 00:16:56,740
Speaker 2: krijgen van Nederland? Dat wordt besproken in een van de commissiezaaltjes,

309
00:16:56,780 --> 00:16:59,660
Speaker 2: niet in de grote vergaderzaal, maar dat is wel het

310
00:16:59,700 --> 00:17:03,220
Speaker 2: gevoeligste onderwerp van de dag. Een aantal Kamerleden laat zich

311
00:17:03,240 --> 00:17:07,120
Speaker 2: vandaag bijpraten... over de verwachte gevolgen van de ontwikkelingen in Iran...

312
00:17:06,840 --> 00:17:09,960
Speaker 2: op de energieprijzen. En er wordt ook weer gesproken over

313
00:17:10,000 --> 00:17:14,100
Speaker 2: Lelystad Airport. Vandaag over de kansen en de risico's... volgens

314
00:17:14,140 --> 00:17:18,720
Speaker 2: deskundigen en volgens maatschappelijke organisaties. En Progressief Nederland komt vandaag

315
00:17:18,740 --> 00:17:23,119
Speaker 2: met een plan... voor heel goedkoop openbaar vervoer tijdens de zomermaanden.

316
00:17:23,160 --> 00:17:26,110
Speaker 2: Daarover hoor je meer na half acht... als we pro-Kamerlid

317
00:17:26,140 --> 00:17:29,010
Speaker 2: Habtamu De Hoop in de uitzending hebben. Ik vraag me

318
00:17:29,030 --> 00:17:29,670
Speaker 2: af wat hij dan doet.

319
00:17:30,210 --> 00:17:32,290
Speaker 3: Laten we dan wel elkaar achterop de fiets zitten, wellicht?

320
00:17:32,330 --> 00:17:35,750
Speaker 3: Dat is heel gratis openbaar vervoer. Wij hadden de hoop

321
00:17:35,810 --> 00:17:37,630
Speaker 3: achterop de fiets naar Friesland. Luister

322
00:17:37,650 --> 00:17:38,709
Speaker 4: naar de ochtendspits, dan hoor je het.

323
00:17:38,920 --> 00:17:42,040
Speaker 3: Even aan de kranten in het AD. Het leger zet 1200

324
00:17:42,440 --> 00:17:46,760
Speaker 3: dronespecialisten in. Niemand kan zich nog verstoppen, zo schrijft het AD.

325
00:17:46,800 --> 00:17:50,140
Speaker 3: Vandaag beginnen de eerste van die 1200 dronexperts bij het Nederlands leger.

326
00:17:50,180 --> 00:17:53,030
Speaker 3: Militairen zullen leren vechten met drones, maar ook zichzelf... en

327
00:17:53,050 --> 00:17:55,490
Speaker 3: hun kameraden te beschermen voor aanvallen van de vijand.

328
00:17:55,710 --> 00:17:58,750
Speaker 4: In de Telegraaf. Brussel vraagt om rem op brandstof. Nederland

329
00:17:58,790 --> 00:18:02,230
Speaker 4: moet verbruik verminderen, zo komt de krant. Zijn brief waar

330
00:18:02,270 --> 00:18:05,590
Speaker 4: hij gisterochtend over sprake was gelekt bij Politico. Nu ook

331
00:18:05,609 --> 00:18:09,290
Speaker 4: toegelicht door de Eurocommissaris voor Energie. Nederland en andere EU-lidstaten

332
00:18:09,310 --> 00:18:12,990
Speaker 4: moeten maatregelen nemen... om het brandstofverbruik te minderen. Bijvoorbeeld het

333
00:18:13,020 --> 00:18:15,720
Speaker 4: verlagen van de maximale snelheid en meer thuiswerken.

334
00:18:16,300 --> 00:18:20,320
Speaker 3: Ja, en dan in NRC zeven Nederlandse IT-bedrijven gaan samenwerken...

335
00:18:19,840 --> 00:18:24,179
Speaker 3: om een alternatief te vormen voor die grote Amerikaanse cloudpartijen...

336
00:18:23,060 --> 00:18:25,920
Speaker 3: die nu de markt domineren, waarvan we niet zeker weten...

337
00:18:25,740 --> 00:18:28,119
Speaker 3: of onze gegevens die we daar neerzetten, onze data wel

338
00:18:28,160 --> 00:18:33,610
Speaker 3: beschermd is. Het zijn zeven bedrijven. Centric, KPN, InfoSupport, Intermax, Nebel,

339
00:18:33,619 --> 00:18:36,649
Speaker 3: Previder en Uniserver. Nou, maak daar maar eens een mooi

340
00:18:36,690 --> 00:18:38,470
Speaker 3: woord van. Afkorting. Zo iets, ja.

341
00:18:39,869 --> 00:18:43,830
Speaker 4: In het FD, supermarktketen Plus leidt verlies... maar wil nieuwe overnames,

342
00:18:43,850 --> 00:18:47,080
Speaker 4: kopte krant. Plus heeft vandaag het jaarverslag gepubliceerd. Daaruit blijkt

343
00:18:47,100 --> 00:18:50,140
Speaker 4: dat de fusie met Co-op in 2021... ook vorig jaar nog

344
00:18:50,160 --> 00:18:53,520
Speaker 4: flink op de resultaten heeft gedrukt. Desondanks bereidt Plus zich

345
00:18:53,540 --> 00:18:56,600
Speaker 4: alweer voor op nieuwe overnamekansen. Want we moeten groeien, zegt

346
00:18:56,640 --> 00:19:00,030
Speaker 4: de algemeen directeur. De kosten verdelen over meer winkels is

347
00:19:00,090 --> 00:19:00,890
Speaker 4: altijd een goed idee.

348
00:19:01,520 --> 00:19:04,790
Speaker 3: En dan in de Financiële Telegraaf. Slecht jaar voor APG.

349
00:19:04,810 --> 00:19:09,010
Speaker 3: Zo komt die krant, de vermogensbeheerder APG... die in totaal 601

350
00:19:08,369 --> 00:19:12,370
Speaker 3: miljard euro beheert voor miljoenen Nederlanders... maakt in 2025 een verlies

351
00:19:12,410 --> 00:19:15,870
Speaker 3: van 1,6 procent op zijn beleggingen. APG zelf zegt dat het

352
00:19:15,910 --> 00:19:20,540
Speaker 3: de focus op duurzaam beleggen... voor wat remming zorgt op

353
00:19:20,560 --> 00:19:24,340
Speaker 3: de rendementen. De pensioenbelegger zelf is niet tevreden... en wil

354
00:19:24,359 --> 00:19:28,040
Speaker 3: daarom de strategie opnieuw tegen het licht houden. Nou... Welk

355
00:19:28,080 --> 00:19:30,070
Speaker 3: licht en hoe dan, dat weten we niet. Dat zegt

356
00:19:30,090 --> 00:19:32,010
Speaker 3: de woordvoerder ook niet. Maar wel blijft de APG op

357
00:19:32,030 --> 00:19:35,260
Speaker 3: de lange termijn vasthouden... aan die duurzame portefeuille, zegt een

358
00:19:35,280 --> 00:19:36,460
Speaker 3: woordvoerder tegen de telegraaf.

359
00:19:38,170 --> 00:19:40,470
Speaker 4: En dan naar Amerika, want een docent Duits aan de

360
00:19:40,510 --> 00:19:45,389
Speaker 4: Cornell University... grijpt terug naar een apparaat uit lang vervlogen tijden...

361
00:19:44,650 --> 00:19:48,959
Speaker 4: om studenten minder afhankelijk te maken van AI. Namelijk de typemachine. Oh,

362
00:19:48,980 --> 00:19:53,260
Speaker 4: wat handig. Eens per semester laat docent Grit Matthias Phelps...

363
00:19:52,880 --> 00:19:57,459
Speaker 4: haar studenten schrijven op zo'n ouderwetse handmatige typemachine... zonder schermpje,

364
00:19:57,720 --> 00:20:02,810
Speaker 4: zonder spellingcontrole en zonder internet. En dus zonder JetGPT. Zij zegt,

365
00:20:02,850 --> 00:20:05,970
Speaker 4: die opdrachten die mijn studenten inleverden, die werden te perfect.

366
00:20:06,010 --> 00:20:09,470
Speaker 4: Die hingen vol van de AI en de vertaaltools en

367
00:20:09,510 --> 00:20:12,310
Speaker 4: er kwamen allemaal foutloze teksten die ze dus lang niet

368
00:20:12,350 --> 00:20:15,290
Speaker 4: zelf hadden geschreven. En dus stelde zij zich de vraag,

369
00:20:15,330 --> 00:20:17,209
Speaker 4: hoe kan je dat ook zonder computer? Nou, zij heeft

370
00:20:17,230 --> 00:20:21,330
Speaker 4: dus een analoge opdracht ontwikkeld met het persbureau EPI, verzamelde

371
00:20:21,350 --> 00:20:24,840
Speaker 4: tientallen typemachines via kringloopwinkels en online marktplaatsen en die staan

372
00:20:24,859 --> 00:20:28,020
Speaker 4: nu in het klaslokaal. Die studenten vinden dat wel even wennen,

373
00:20:28,040 --> 00:20:30,440
Speaker 4: want die hebben nooit zo'n ding gebruikt. Moeten het papier

374
00:20:30,500 --> 00:20:33,379
Speaker 4: er met de hand in draaien, hard op de toetsen slaan...

375
00:20:33,140 --> 00:20:36,540
Speaker 4: en zelf de regel terugzetten aan het einde. En mevrouw

376
00:20:36,580 --> 00:20:39,920
Speaker 4: Phelps zegt, het effect is duidelijk, alles gaat langzamer. Studenten

377
00:20:39,960 --> 00:20:43,170
Speaker 4: doen weer één ding tegelijk. En die studenten merken dat ook,

378
00:20:43,210 --> 00:20:46,130
Speaker 4: want die zeggen... ik krijg geen pushberichten, ik krijg geen

379
00:20:46,150 --> 00:20:48,530
Speaker 4: meldingen onder in mijn scherm. En als ik iets niet weet...

380
00:20:48,940 --> 00:20:51,450
Speaker 4: dan moet ik dat aan iemand vragen. Of het opzoeken

381
00:20:51,470 --> 00:20:55,490
Speaker 4: in een boek. Nee! Verschrikkelijk. Een student vertelt dat hij

382
00:20:55,510 --> 00:20:57,869
Speaker 4: daardoor meer moest nadenken. Oh, dat doet pijn. Ja, dat

383
00:20:57,910 --> 00:21:01,800
Speaker 4: is heel pijnlijk inderdaad. En dus minder kon leunen op AI-tools. Nou,

384
00:21:01,840 --> 00:21:04,619
Speaker 4: ook hadden ze meer contact met elkaar, die studenten. En ja,

385
00:21:04,680 --> 00:21:06,760
Speaker 4: lastig is het soms ook, want typen op zo'n machine

386
00:21:06,800 --> 00:21:10,359
Speaker 4: gaat lastiger. Je maakt meer fouten. Er is geen delete-knop. Ja,

387
00:21:10,380 --> 00:21:12,139
Speaker 4: dan hebben ze misschien het correctielid nog niet ontdekt.

388
00:21:12,160 --> 00:21:12,440
Speaker 1: Typex.

389
00:21:12,780 --> 00:21:15,919
Speaker 4: Ja, precies. En ook dat hoort allemaal bij het leerproces,

390
00:21:15,960 --> 00:21:19,240
Speaker 4: zeggen ze. Fouten blijven zichtbaar en dwingen je om bewuster

391
00:21:19,280 --> 00:21:21,810
Speaker 4: te schrijven. En als je werk niet goed genoeg is,

392
00:21:21,830 --> 00:21:28,550
Speaker 4: dan krijg je alsnog een onvoldoende. En dat schrijf je als... O-N-V-O-L-D-O-E-N-D-E.

393
00:21:30,690 --> 00:21:34,980
Speaker 2: In een keer goed. De column van Bernard Hammelburg.

394
00:21:35,040 --> 00:21:39,760
Speaker 8: Op 13 januari, toen de protesten in Iran in volle gang waren...

395
00:21:39,200 --> 00:21:44,810
Speaker 8: en de machthebbers die met massamoord op de demonstranten onderdrukte...

396
00:21:43,880 --> 00:21:48,790
Speaker 8: opende Donald Trump de geopolitieke schaakpartij met de Ayatollahs. En

397
00:21:48,830 --> 00:21:51,450
Speaker 8: omdat hij met wit speelde en dus opende, dacht hij

398
00:21:51,490 --> 00:21:56,160
Speaker 8: te gaan winnen. Inmiddels staat het Midden-Oosten in lichte laaien...

399
00:21:55,520 --> 00:22:00,899
Speaker 8: sneuvelen bosjessoldaten en burgers... en sleurt de oliecrisis de wereldeconomie

400
00:22:00,940 --> 00:22:04,620
Speaker 8: naar de afgrond. Houd vooral vol, zei Trump op die 13

401
00:22:04,960 --> 00:22:10,710
Speaker 8: januari tegen het Iraanse volk. Hulp is onderweg. In werkelijkheid

402
00:22:10,750 --> 00:22:13,189
Speaker 8: is de terreur tegen het volk... waarschijnlijk nog nooit zo

403
00:22:13,230 --> 00:22:18,270
Speaker 8: hevig geweest. Elke vorm van protest wordt afgestraft... met arrestaties

404
00:22:18,330 --> 00:22:24,100
Speaker 8: en executies. De gevreesde revolutionaire garde... En de Bashisch milities

405
00:22:24,160 --> 00:22:30,050
Speaker 8: ronselen zelfs jongens vanaf 12 jaar om controleposten te bemannen. De

406
00:22:30,070 --> 00:22:35,180
Speaker 8: gebieden waar minderheden zoals Koerden wonen staan onder extra streng toezicht.

407
00:22:35,240 --> 00:22:39,820
Speaker 8: Ouders van activisten krijgen waarschuwingen dat hun kinderen worden geëxecuteerd.

408
00:22:40,910 --> 00:22:46,000
Speaker 8: Iraanse expats ontvangen dreigementen dat hun bezittingen worden geconfiskeerd als

409
00:22:46,040 --> 00:22:49,760
Speaker 8: ze blijk geven van steun voor Amerika of Israël. De

410
00:22:49,780 --> 00:22:53,070
Speaker 8: machthebbers bereiden zich tot de tanden bewapend voor op het

411
00:22:53,130 --> 00:22:55,750
Speaker 8: einde van de oorlog als het land zo in puin

412
00:22:55,790 --> 00:23:00,190
Speaker 8: ligt dat een nieuwe golf van protesten onvermijdelijk is. Trump

413
00:23:00,210 --> 00:23:03,190
Speaker 8: had gerekend op de val van het leiderschap, misschien wel

414
00:23:03,240 --> 00:23:07,740
Speaker 8: zijn grootste misrekening. Dat krijg je ervan, schrijft Jeremy Bowen

415
00:23:07,780 --> 00:23:10,960
Speaker 8: van de BBC... als je een oorlog voert gebaseerd op

416
00:23:11,020 --> 00:23:15,050
Speaker 8: instinct en het werkt niet. Een oorlog waar Trump duidelijk

417
00:23:15,070 --> 00:23:18,909
Speaker 8: vanaf wil. Op 11 maart zei hij, we hebben gewonnen. Een

418
00:23:18,930 --> 00:23:24,669
Speaker 8: boodschap die hij op 20, 24 en 25 maart herhaalde. Maar zoals de

419
00:23:24,690 --> 00:23:28,970
Speaker 8: Guardian terecht schrijft... dat al maar herhalen maakt het niet waar.

420
00:23:30,580 --> 00:23:33,419
Speaker 8: Waarop Trump zich ook heeft misrekend... is de afsluiting van

421
00:23:33,460 --> 00:23:38,460
Speaker 8: de straat van Hormuz... en de mondiale brandstofcrisis. Amerika importeert

422
00:23:38,500 --> 00:23:42,720
Speaker 8: geen druppelolie uit het Midden-Oosten... en hij maakte twee denkfouten.

423
00:23:42,740 --> 00:23:46,350
Speaker 8: Dat de NAVO en andere landen die wel door olieschaarste

424
00:23:46,369 --> 00:23:49,530
Speaker 8: worden getroffen... het probleem gingen oplossen... en dat voor de

425
00:23:49,550 --> 00:23:54,530
Speaker 8: Verenigde Staten geen verhoging van de benzineprijs dreigde. De NAVO zegt,

426
00:23:54,550 --> 00:23:57,450
Speaker 8: je hebt ons niet eens gewaarschuwd... en het is geen NAVO-gebied...

427
00:23:58,260 --> 00:24:01,320
Speaker 8: En als de benzineprijs overal stijgt, zijn ook de Amerikanen

428
00:24:01,340 --> 00:24:04,780
Speaker 8: de shaak, hoewel ze omkomen in de olie. Dat had

429
00:24:04,800 --> 00:24:08,570
Speaker 8: Trump moeten weten. Ten slotte is er de misrekening over

430
00:24:08,590 --> 00:24:13,050
Speaker 8: de golfstaten en Israël, die willen dat Amerika doorvecht. En

431
00:24:13,090 --> 00:24:17,229
Speaker 8: hopen dat die Amerikaanse grondroepen er echt komen. De kans

432
00:24:17,270 --> 00:24:22,230
Speaker 8: dat de Amerikaanse burger de president een nieuwe grondoorlog vergeeft,

433
00:24:22,270 --> 00:24:27,260
Speaker 8: is minimaal. Trump dacht dat hij een schaakpartij zou winnen...

434
00:24:26,800 --> 00:24:30,530
Speaker 8: omdat hij met wit speelt en dus opende. In werkelijkheid

435
00:24:30,570 --> 00:24:34,260
Speaker 8: staat hij schaak. Komt van het Persische woord schaak.