Speaker 1: Het
Speaker 2: begint als een vijfde vakantie in de Noorse zombiehorrorfilm Dead Snow.
Speaker 2: Maar dan worden de vrienden in hun geïsoleerde skihut belaagd
Speaker 2: door extreme kou. En een divisie uit de dood teruggekeerde
Speaker 2: SS'ers met kettingzagen. En de vergelijking is misschien niet één
Speaker 2: op één... maar de sluiting van de straat van Hormoes...
Speaker 2: is net zo'n horrorscenario voor onze energievoorziening. Welkom bij Boekestein
Speaker 2: en de Wijk. Op zoek naar de nieuwe wereldorde met
Speaker 2: de gast... HCSS-energie-specialist Lucia van Geuns. Welkom. Dus ja, Dittercel
Speaker 2: Energieagentschap sprak deze week al van... de grootste verstoring van
Speaker 2: het aanbod van olie... in de geschiedenis van de wereldwijde oliemarkt.
Speaker 2: Ik denk bij zo'n energieschok meteen terug aan een paar
Speaker 2: jaar terug... met de gasschok eigenlijk van Rusland. Ik denk
Speaker 2: aan de autoloze zondagen... waar Rob en Arijan nog met
Speaker 2: de fiets naar de kroon moesten. Ik ook. Hoe moet
Speaker 2: ik dit vergelijken als de grootste? disruptie
Speaker 3: Dat is het ook. Het is echt ongekend. Ook in
Speaker 3: de ervaring die ik heb op de oliemarkten, maar ook
Speaker 3: op de gasmarkten, is dit ongekend. Dus wat dat betreft,
Speaker 3: Fatih Birol, dat is het hoofd van het EEA, die
Speaker 3: zegt wat dat betreft de juiste zaak en de juiste dingen.
Speaker 2: Het is wel een horrorscenario. Het
Speaker 3: is een horrorscenario
Speaker 2: Wat gebeurt er nu op die oliemarkten? Ik begreep eerder
Speaker 2: dat bij zo'n oorlog de prijs meteen schiet omhoog. Maar
Speaker 2: dat is eigenlijk een beetje risicopremie. Die ontstaat gewoon op
Speaker 2: de markt. De echte schade komt pas als landen hun
Speaker 2: productie moeten afschalen... omdat ze die olie niet meer kwijt
Speaker 2: kunnen
Speaker 3: Dat is eigenlijk voor bijna alle olie wat nu uit
Speaker 3: de Persische Golf komt. En dan praat je over bijna 15
Speaker 3: miljoen vaten aan ruwe olie... maar ook een heleboel olieproducten.
Speaker 3: Je ziet natuurlijk sommige landen, zoals Saudi-Arabië... die proberen dat
Speaker 3: ook via een Oost-West-pijpleiding... toch op een andere manier te evacueren.
Speaker 3: Maar het gaat toch om een flinke hoeveelheid olie. Als
Speaker 3: je bedenkt dat er ongeveer 104 miljoen vaten per dag... ongeveer
Speaker 3: worden geconsumeerd, maar ook worden geproduceerd... en dan valt daar
Speaker 3: een kleine 15 tot 16 miljoen vaten weg... dat is een significante hoeveelheid.
Speaker 3: Maar dan moet ik er wel bij zeggen dat dat
Speaker 3: op dit moment... nog niet echt tot een enorm tekort leidt.
Speaker 3: In Europa niet. In Europa, maar eigenlijk ook nog steeds
Speaker 3: niet in de wereld. Want er zit heel erg veel
Speaker 3: reserve in het systeem. En dat is met name de
Speaker 3: reserve die er komt uit bijvoorbeeld de schaduwvloot... vanuit Rusland.
Speaker 3: Maar ook omdat er eigenlijk de afgelopen maanden... meer wordt
Speaker 3: geproduceerd dan dat er wordt geconsumeerd. Dus dat is misschien
Speaker 3: het geluk bij het ongeluk. Maar op de langere termijn,
Speaker 3: en daar zijn we nu eigenlijk al... na twee weken oorlog...
Speaker 3: begint de markt erg nerveus te worden. En je ziet
Speaker 3: dat zelfs de markt nauwelijks reageert... op het mogelijk vrijkomen
Speaker 3: van 400 miljoen vaten... uit de strategische reserves. En vergeet niet,
Speaker 3: dat komt niet direct op de markt. Dat gaat over
Speaker 3: een bepaalde tijd. En daar heeft het IAA zich ook
Speaker 3: nog niet over uitgelaten. Maar al met al zal dat
Speaker 3: een tijdje duren... voordat dat uiteindelijk de markt bereikt... En
Speaker 3: daardoor ook misschien de markt enigszins kalmeert. Maar dat zal
Speaker 3: maar voor een hele korte tijd zijn.
Speaker 4: Als ik de berichten zou lezen dan zijn de problemen
Speaker 4: op dit ogenblik... in Azië veel groter
Speaker 3: dan
Speaker 4: bij ons.
Speaker 3: Want
Speaker 4: India is al een belangrijk punt. We zien dus nu Vietnam,
Speaker 4: daar komen ook dramatische verhalen vandaan. China heeft voldoende voorraden.
Speaker 4: Althans voor, ik dacht, 120 dagen. Dus dat is vrij veel,
Speaker 4: volgens mij. Als je dat nou even... Marco bekijkt, hoe
Speaker 4: komt Europa er dan uit op dit ogenblik? Hoe groot
Speaker 4: zijn dan de problemen voor Europa?
Speaker 3: importeert relatief weinig ruwe olie uit het Midden-Oosten. Het is
Speaker 3: voornamelijk Amerika, het is Noorwegen, het is Nigeria, et cetera. Natuurlijk,
Speaker 3: het grootste deel gaat naar Azië. Maar je praat hier
Speaker 3: ook over producten. Bijvoorbeeld in Vietnam, maar ook de Filipijnen...
Speaker 3: is het een productenprobleem op dit moment. Er wordt gewoon
Speaker 3: te weinig diesel... en voor een deel ook daar te
Speaker 3: weinig benzine geraffineerd. Dus al met al is het daar
Speaker 3: nu geransoneerd. Dus voor Azië is het echt een vervelend verhaal.
Speaker 3: En je noemt terecht, Rob, dat... China hierin misschien nog
Speaker 3: eigenlijk niet zo'n groot probleem heeft... alhoewel ze dat ook
Speaker 3: nog niet al zodanig uiten... omdat ze een enorme buffer
Speaker 3: hebben opgebouwd. Met name in de afgelopen paar maanden. Dus
Speaker 3: heel veel olie überhaupt uit de schaduwvloot van Rusland... maar
Speaker 3: ook vanuit Iran eigenlijk al bijna... de afgelopen maand geëxporteerd
Speaker 3: naar China. Dus er is enorm opgepakt
Speaker 4: Ze hebben in januari en februari 15% meer olie gekocht
Speaker 4: in het Midden-Oosten.
Speaker 2: Dat klopt. En hoe zit het met gas? Want we
Speaker 2: hebben toch voor een groot deel, of een flink deel...
Speaker 2: van Russisch naar Qatarese gas geswitcht. Dus dat ligt ook
Speaker 2: achter die straat van Ormoes.
Speaker 3: Ja, we hebben eigenlijk vooral geswitcht in Europa... van Russisch
Speaker 3: gas naar vooral LNG vanuit Amerika. Er komt wel degelijk
Speaker 3: ook een deel uit Qatar. Maar ook daar geldt dat
Speaker 3: het grootste deel van de uitvoer... van het Qatarese LNG
Speaker 3: gaat naar Azië. En dat is veelal vastgelegd in langere termijncontracten.
Speaker 4: Ja, want het lange termijncontract met Europa... dat begint pas
Speaker 4: dit jaar,
Speaker 5: hè,
Speaker 4: van Qatar. Want we hebben natuurlijk die hele discussie gehad...
Speaker 4: van waar moeten we het LNG vandaan halen, vloeibare gas...
Speaker 4: Is dat schaligas uit Amerika of is dat uit een
Speaker 4: fout land genaamd Qatar? En dat moet dit jaar op
Speaker 4: gang komen, toch?
Speaker 3: Leg eens uit hoe dat zit. Nou, Qatar die zou
Speaker 3: eigenlijk dit jaar, in de loop van dit jaar, in
Speaker 3: de tweede helft van dit jaar, heel erg veel nieuwe,
Speaker 3: wat ze noemen treinen van LNG, oftewel meer LNG gaan
Speaker 3: exporteren naar verschillende landen die dat hebben vastgelegd met bijvoorbeeld
Speaker 3: lange termijn contracten. Europa was niet zo kien op die
Speaker 3: langere termijncontracten... want we denken van ja, wij willen dat
Speaker 3: gas helemaal niet zo lang
Speaker 5: want
Speaker 3: we zitten per slot in een energietransitie. Azië wil dat
Speaker 3: wel en een heleboel andere landen... ook Bangladesh en Pakistan,
Speaker 3: die heel erg afhankelijk zijn van gas... die willen dat wel.
Speaker 3: Dus het grootste deel daarvan, van die nieuwe lading van LNG...
Speaker 3: die Qatar eigenlijk zou willen exporteren in de tweede helft
Speaker 3: van dit jaar... Die zou meer die kant uit gaan.
Speaker 3: Maar dat is inderdaad zo. Maar ik vraag me af
Speaker 3: of dat inderdaad op gang komt. Mogelijk is dat pas
Speaker 3: volgend jaar
Speaker 4: Dus als je het SEC bekijkt, dan is niet in
Speaker 4: de eerste plaats de aanvoer van energie. Dus de beschikbaarheid
Speaker 4: van energie is het grote probleem met de prijsstijging
Speaker 3: Ja, vanwege toch het anticiperen op een krappere markt. En
Speaker 3: dan gaan we ook, als je praat over gas, wordt
Speaker 3: er nu op dit moment geconcureerd tussen Europa en Azië. Azië,
Speaker 3: die eigenlijk een heel groot deel van de korte termijn contracten,
Speaker 3: oftewel de spotmarkt gas, die naar Europa zou gaan, is
Speaker 3: per slot de kortste weg vanuit Amerika, die wordt als
Speaker 3: het ware opgekocht. door Aziatische gasinkopers. Puur en alleen omdat
Speaker 3: ze bang zijn dat mogelijk op de langere termijn zij
Speaker 3: te weinig gas krijgen.
Speaker 4: Doen we er dat spel mee? Gaan we er ook
Speaker 4: meer voor betalen om ervoor te zorgen dat wij het
Speaker 4: krijgen
Speaker 3: Nou, ik denk het wel. En dat is natuurlijk het
Speaker 3: grote probleem nu met die lage gasreserves in onze gasopslagen.
Speaker 3: Dat eigenlijk, het was laag puur en alleen omdat de
Speaker 3: handelaars dat eigenlijk nu op dit moment niet wilden kopen
Speaker 3: voor de oorlog. Omdat ze dachten straks is het goedkoper.
Speaker 3: Maar die komen nu wel van een koude kermis thuis.
Speaker 3: Want mogelijk zal dat gas wat ze moeten gaan gebruiken...
Speaker 3: om in de zomer die gasopslagen weer op te vullen...
Speaker 3: die zijn straks veel en veel duurder.
Speaker 6: Ja. Dus even een lange termijn perspectief. Sommige analisten zeiden
Speaker 6: een paar dagen geleden... nou, dit duurt helemaal niet zo lang.
Speaker 6: En als het bij twee weken blijft, zal dat wel mee.
Speaker 6: Ik zit juist heel anders te denken. Ik denk dat
Speaker 6: het heel lang gaat duren. Iran wordt existentieel bedreigd. En
Speaker 6: die doet dus alles om de druk op Amerika en
Speaker 6: Israël op te voeren en terug te slaan. Die jonge
Speaker 6: Gamenei zei deze week ook, we gaan niet meer door.
Speaker 6: Ze zijn een heerlijke ideologische harde jongen. En dat betekent
Speaker 6: dat het misschien wel maanden gaat duren. En het is
Speaker 6: technologisch betrekkelijk gemakkelijk om met rubberbootjes... of met onderwaterdrones die
Speaker 6: tankers heel erg bang te maken... en de verzekeringspremie heel
Speaker 6: hoog te houden... En dat betekent, dit gaat de wereldeconomie
Speaker 6: heel hard raken. Niet alleen Azië, maar na 120 dagen China ook.
Speaker 6: En zeker ook Europa
Speaker 4: Het probleem zit hem in de mijnen. Dus mijnen erin kieperen,
Speaker 4: dat is lastig op dit ogenblik. Maar niet onmogelijk. Dat
Speaker 4: doen ze vanuit kleine bootjes waar drie mijnen op zitten.
Speaker 4: Maar als je er, laten we zeggen, 100 in kiepert... in
Speaker 4: de straat van Hormuz... dan duurt het echt misschien wel twee,
Speaker 4: drie maanden... voordat je ze allemaal gevonden hebt. Voordat je
Speaker 4: ze eruit hebt gehaald.
Speaker 6: En ze hebben er vijfduizend
Speaker 2: Wat gebeurt er technisch als dit langer duurt? Hoe gaat
Speaker 2: dat
Speaker 3: dan? Eigenlijk moet je kijken wat er nu gebeurt. De
Speaker 3: straat van Hormuz is nu al twee weken lang geblokkeerd.
Speaker 3: Dat betekent dat een heleboel exporteurs... en daar praat ik
Speaker 3: dus over... laat Iran er even uit, maar met name Kuwait, Irak... Saudi-Arabië,
Speaker 3: maar ook de Emiraten... hun olie niet meer kunnen exporteren.
Speaker 3: Wat gebeurt er dan? De opslagen gaan vol zitten. En
Speaker 3: nu is het ook zo dat een aantal van die energieinfrastructuur...
Speaker 3: ook nog eens beschadigt. Maar tegelijkertijd zullen ook de putten,
Speaker 3: dus de velden... langzaamaan worden afgeschakeld. Stel dat we nu
Speaker 3: instant die hele handelstroom weer op gang krijgen... wat niet
Speaker 3: het geval is overigens... dan zal het ook nog heel
Speaker 3: lang duren voordat die stroom weer op gang is gekomen.
Speaker 3: Want die velden moeten weer worden aangejaagd... tegelijkertijd moet het
Speaker 3: weer uiteindelijk op de tankers komen... en het moet dan
Speaker 3: ook weer varen naar de klant. Dus daar gaat allemaal
Speaker 3: heel veel tijd overheen. Die hele keten is nu ontzet, letterlijk. Ja.
Speaker 2: De VS heeft er ook schade van. Dus je zou
Speaker 2: misschien kunnen denken dat Trump er wel wat aan gelegen is...
Speaker 2: om dit niet overdreven lang te gaan
Speaker 4: laten duren. We hebben daar in de podcast in ieder
Speaker 4: geval al vaker over gehad... het normale scenario is dat
Speaker 4: je vindt dat je er snel een einde aan moet maken.
Speaker 4: Dat is bij elke oorlog zo. Dus wat dat betreft
Speaker 4: hebben we al gezegd van... hij doet een poetintje. Die
Speaker 4: dacht ook dat het binnen een paar dagen was afgelopen.
Speaker 4: Maar op het moment dat dat niet lukt... Dan worden
Speaker 4: de belangen zo groot... om uiteindelijk toch met iets van
Speaker 4: een overwinning thuis te komen... dat er een geweldig probleem
Speaker 4: is om dat werk te stoppen. En elke dag dat
Speaker 4: dit langer duurt, wordt dat probleem groter. En wordt de
Speaker 4: prikkel om door te gaan ook groter. En dat zou
Speaker 4: dus heel goed kunnen betekenen... dat je nog maanden, misschien
Speaker 4: wel jaren, met dit
Speaker 6: probleem te maken hebt. Exact. En die Amerikaanse bazen zijn
Speaker 6: er nog. Die kun je heel gemakkelijk ellende doen. Met
Speaker 6: andere woorden, Amerika moet dan toch blijven. En als je
Speaker 6: mijnen wil jagen, dat duurt maanden voordat je die
Speaker 4: mijnen... Nou ja, dat hangt er vanaf, Arjan, hoe dat
Speaker 4: precies technisch zit. Maar dat hangt er vanaf hoeveel mijnen
Speaker 4: er worden gelegd... hoe de strijd op de grond plaatsvindt.
Speaker 4: Als je daar echt wat aan zou willen doen... dan
Speaker 4: moet Amerika een deel van het Iraanse grondgebied... aan de
Speaker 4: straat van Homoes veroveren. Dat is wat je moet doen.
Speaker 4: Dus dan krijg je automatisch boots on the ground.
Speaker 6: En dat willen ze
Speaker 4: niet. En dat willen ze niet. En ze denken dat
Speaker 4: nu op een andere manier te kunnen oplossen. Maar dat
Speaker 4: is vrij technisch. Dat moeten we nou niet doen. Maar
Speaker 4: je kunt dus ontzettend lang met ellende zitten. Het
Speaker 2: wordt wel een deprimerende podcast. Zullen we even een jingletje doen? Ja,
Speaker 2: doe maar. Wachten we even een minuut.
Speaker 1: BNR Nieuwsradio
Speaker 1: Boekestein en de Wijk.
Speaker 2: En Lucia, het kon ook moeilijk minder gelegen komen, denk ik.
Speaker 2: Nu we net uit de Russische ellende zijn... een beetje
Speaker 2: geswitcht naar Qatar, een beetje naar Trump. Die gaan het
Speaker 2: aan elkaar. De elektrificatie is al een probleem. Het was al...
Speaker 2: Het enige klinkpuntje is dat de zomer eraan zit te komen.
Speaker 3: Ja, wat dat betreft wel. Maar het is een opeenstapeling
Speaker 3: van energieproblemen, zullen we maar zeggen
Speaker 2: Ja, laten we het zo zeggen. Waar te beginnen om
Speaker 2: daaruit te komen?
Speaker 3: Nou, ik wil toch misschien wel beginnen in de oorlog
Speaker 3: in Oekraïne. Want die is natuurlijk nog lang niet voorbij.
Speaker 3: Ik vind eigenlijk, en daar ben ik echt wel een
Speaker 3: beetje boos over... dat wat je nu ziet, dat Trump
Speaker 3: gisteren heeft gezegd van luister eens weer geven... voor die
Speaker 3: schaduwvloot van Rusland, die nu dobbert op de zee... want
Speaker 3: die kunnen eigenlijk hun olie niet meer kwijt. 130
Speaker 4: miljoen vaten zijn dat toch
Speaker 3: al? Dat zijn er best veel. En die werden voor
Speaker 3: een deel geabsorbeerd in China... want daar dobberen ze vooral.
Speaker 3: Maar India mocht het niet meer, want er waren sancties
Speaker 3: op afgekomen. Ze hadden een paar dagen geleden gezegd... India,
Speaker 3: je mag het nu wel degelijk absorberen... oftewel, je mag
Speaker 3: het toch laten raffineren in jullie raffinaderijen... Maar nu mag
Speaker 3: ook alles met betrekking tot de schaduwvloot... en de zogenaamde
Speaker 3: legale vloot, en dat is maar 25 procent, de G7-vloot... met
Speaker 3: een prijskap, mogen jullie verkopen. Dat betekent dat Rusland nu
Speaker 3: een hele hoop van zijn olie... ook veel duurder mag
Speaker 5: verkopen
Speaker 3: Maar tegelijkertijd zie je ook dat daardoor toch die oorlogskas...
Speaker 3: van Poetin wordt gespekt. Dat is een halve
Speaker 4: miljard
Speaker 3: Ja, en dat per maand. Zeker. En dat betekent, dat
Speaker 3: vind ik echt een hele slechte zaak.
Speaker 6: Een beetje de ellende is... Eigenlijk was het de bedoeling
Speaker 6: dat Trump steeds druk was... van je moet het gaan verhogen,
Speaker 6: meer druk op poeden. Dat is allemaal niet gebeurd. Je
Speaker 6: voelde ook tussen de lijntjes door dat hij het eigenlijk
Speaker 6: daarvan af wilde... om Poetin te willen zijn. En ja hoor,
Speaker 6: nu gebeurt het. Het komt allemaal prachtig uit
Speaker 3: En hoe lang dus? Want dat is het wel zo. Kijk,
Speaker 3: op dit moment wordt bijna de Russische olie gezien... als
Speaker 3: een prettige bijkomstigheid. Laat het wel degelijk op de markt komen.
Speaker 3: En laat het wel degelijk worden afgenomen. Want dat dempt
Speaker 3: een beetje het risico met betrekking tot de oliemarkt.
Speaker 4: De Revolutionaire Garde heeft voorspeld... dat de olieprijs per vat
Speaker 4: tot 200 dollar per vat op kan gaan lopen. Wat denk jij?
Speaker 4: Zou de Revolutionaire Garde tenminste op dit punt gelijk kunnen
Speaker 4: hebben
Speaker 3: Ik denk dat zij dan denken... wij gaan die straat
Speaker 3: van Hormuz nog heel erg lang blokkeren... en nog heel
Speaker 3: erg lang saboteren. Dus als het structureel wordt... deze bijna 15
Speaker 3: miljoen vaten die niet de markt op komen... dan moet
Speaker 3: ik wel zeggen dat ik denk Saudi-Arabië wel zeker 5 miljard vaten...
Speaker 3: via die Oostwijsbijplein kunnen gaan exporteren. Dus dan praat je
Speaker 3: over 10 miljoen vaten. Maar vooral ook bijna 5 miljoen vaten aan olieproducten.
Speaker 3: Dat is zowel voor Europa als voor Azië echt een
Speaker 3: slecht verhaal. Dan drijft de prijs zonder meer op. En
Speaker 3: kijk of het 200 dollar is of 150. Dat is allemaal heel
Speaker 3: hoog en heel slecht voor de wereldeconomie.
Speaker 4: Stel je voor dat dit nog twee maanden duurt. Dat
Speaker 4: zou een minimumscenario kunnen zijn. Hoe lang duurt het dan
Speaker 4: voordat die olieproductie daar weer helemaal op gang kan komen...
Speaker 4: en die export op gang kan komen
Speaker 3: Nou, dat denk ik echt, dat is niet weken. Dan
Speaker 3: praat je ook wel misschien over een maand, zo niet meer.
Speaker 3: Het hangt ook heel erg af van hoe de energieinfrastructuur
Speaker 3: is beschadigd. We praten nu over olieraffinerijen in Soedi-Arabië... de
Speaker 3: LNG-terminal in Qatar... toch ook terminals die zijn geraakt, zoals
Speaker 3: in Irak... Je ziet ook bijvoorbeeld dat er offshore installaties
Speaker 3: zijn geraakt... zoals bijvoorbeeld in Israël, de gasvelden daar. Irak-gasvelden
Speaker 3: in Iraks-Kurdistan. Dus er is heel erg veel beschadigd. Dus
Speaker 3: het hangt er ook vanaf hoe lang dat duurt om
Speaker 3: dat weer te repareren. En je weet niet wat er
Speaker 3: nog komt aan beschadigingen
Speaker 6: Lucia, dit is echt heel erg. We hebben nu een
Speaker 6: minimumsnare van twee maanden. Plus twee maanden is vier maanden, hè?
Speaker 6: Dan brengt het gigantische inflatie. Dan komt stagflatie dus echt
Speaker 6: in beeld. Geen groei of contractie met een hele hoge inflatie.
Speaker 6: En in Azië vallen dan de hardste klappen. Ik zag
Speaker 6: een
Speaker 2: prognose van het CPP gisteren... waarin die inflatie beperkt opliep,
Speaker 2: volgens mij van 1,9 tot 2,5%. Ik heb hier
Speaker 4: nu de prognose bij me van de Rabobank... En die
Speaker 4: heeft het lange termijn scenario... en dan loopt het dus
Speaker 4: wel behoorlijk op met 3,1 procent... in het zwaarste scenario. Maar
Speaker 4: waar wij het nu over hebben... en dat noemen wij
Speaker 4: een scenario wat heel erg waarschijnlijk is... en waarschijnlijk wordt
Speaker 4: het erger... Dat is volgens mij het zwaarste scenario... wat
Speaker 4: de Rabobank op dit ogenblik presenteert. Jullie zijn altijd nog
Speaker 4: zwarter dan de Rabobank. Maar meestal hebben we wel gelijk, helaas.
Speaker 4: Dat is ook weer waar
Speaker 2: Zijn er concrete dingen, bijvoorbeeld het escorteren van schepen? Scott
Speaker 2: Bessent noemde dat deze week met blik richting ons in Europa.
Speaker 2: Ga daar mee helpen
Speaker 4: Forget it. De G7 heeft nu net bepaald... dat ze
Speaker 4: mogelijkerwijs daarover gaan nadenken. Maar het escorteren van schepen, je
Speaker 4: moet je realiseren... dat die straat van Hummus uitermate smal is.
Speaker 4: En je hebt niet heel veel mijnen nodig om die
Speaker 4: hele straat te blokkeren. Met tien mijnen is het allemaal
Speaker 4: mogelijk om er naar heen te komen. En dat heeft
Speaker 4: ook te maken met de verzekeringspremies.
Speaker 1: Dus
Speaker 4: de Amerikanen hebben nu ook gezegd... misschien moeten wij 20 miljard
Speaker 4: beschikbaar stellen, dollar... om die verzekeringspremies tegemoet te komen. Maar
Speaker 4: dan nog moet je het wel durven
Speaker 3: Ja, de mensen zitten er ook op. De mensen willen
Speaker 3: het niet. Ja, de
Speaker 4: mensen willen het niet. En er zijn nu 16, 17 schepen aangevallen
Speaker 2: Iets in die geesten. Dan was er ook nog dat Karg,
Speaker 2: dat eilandje van Iran... waar ze de hele olieproductie de
Speaker 2: zee op sturen. Daar wordt een beetje omheen gefietst door
Speaker 2: de Israëli's en de Amerikanen.
Speaker 3: Karg is echt... Het allerbelangrijkste exporteiland van Iran. 95% van
Speaker 3: alle olie die wordt geproduceerd in de onshore, dus op land.
Speaker 3: Die gaat via pijpleidingen naar dat eilandje. 24 kilometer, erg klein.
Speaker 3: Is één grote olieterminal. En een haven waar ook echt
Speaker 3: groot tankers kunnen laden. Dus dat is, noem het maar eventjes...
Speaker 3: het hart, het economische hart van Iran. En dat wordt
Speaker 3: op dit moment nog helemaal vermeden... door zowel Israël als Amerika.
Speaker 2: Wat gebeurt er als dat wordt aangevallen?
Speaker 3: Nou, ik vraag mij af of dat gaat gebeuren. Want
Speaker 3: er zijn twee theorieën. Als het gaat gebeuren, dan is
Speaker 3: volgens mij echt gewoon het helemaal... een volledige...
Speaker 2: Dan kom je echt in het zombie-scenario
Speaker 3: Maar tegelijkertijd is denk ik ook wel het denken... misschien
Speaker 3: zowel in Israël als in Amerika... dat wanneer je dat
Speaker 3: of bezet, maar dan komen de boots on the ground...
Speaker 3: of je gaat het inderdaad bombarderen... dat je dan ook,
Speaker 3: mocht er ooit nog een ander regime komen in Iran...
Speaker 3: dat je dan ook alle inkomsten die er mogelijk kunnen
Speaker 3: worden gegenereerd... om de economie op te bouwen, ook hebt afgeblokt.
Speaker 3: En dat is natuurlijk een slechte zaak. Dus voorlopig, ik
Speaker 3: zie in ieder geval niet, ik wil jullie erover nadenken...
Speaker 3: dat dat binnenkort gaat gebeuren. Maar dan hebben we een
Speaker 3: volgende fase in de oorlog.
Speaker 6: Nog even terug naar Trump. Trump stond gisteren te schrijven
Speaker 6: bij een of andere campagne. Lees de New York Times,
Speaker 6: niet zo allemaal leugens wat erin staat. Wij verdienen heel
Speaker 6: veel geld als de olieprijs stijgt. Het is echt van
Speaker 6: god los. 3,60 dollar per gallon of zo. Dat gaat verstijgen,
Speaker 6: want dat is een wereldmarktprijs. Natuurlijk heeft Amerika zelf olie,
Speaker 6: maar het is een wereldmarktprijs. Dus bij de midterms wordt
Speaker 6: dat toch echt een beetje lastig voor Trump, zou ik zeggen.
Speaker 3: Ja, even... Kijk, de Amerikaanse olie heet de West Texas Intermediate.
Speaker 3: En die bepaalt uiteindelijk ook de benzineprijs in Amerika. Maar
Speaker 3: dat is wel degelijk gekoppeld aan andere grote, zeg maar, brand.
Speaker 3: Maar ook de Arabische kant. Dus wat dat betreft, ja,
Speaker 3: het is gekoppeld. En je ziet dat daarin, dus dat
Speaker 3: is eigenlijk... De grootste zwakte op dit moment. Dat gaat
Speaker 3: Trump pijn doen.
Speaker 6: Moet je je voorstellen, midterms gaan dan dus ook niet goed.
Speaker 6: Of hij gaat het uitstellen waar we heel vaak op
Speaker 4: speculeren. Ik denk dat dit een goede methode is. Als
Speaker 4: dit nog een tijdje doorgoedt. Dat hij nu een nieuwe
Speaker 4: emergency afkondigt. En zegt, die midterms moeten maar even blijven.
Speaker 4: Dat zou mij niet verbazen
Speaker 2: Als de Republikeinen hierdoor de verkiezingen verliezen... zou het misschien
Speaker 2: wat schade waard kunnen zijn. Ja, zeker
Speaker 4: Maar dat is meer vanuit ons geredeneerd dan vanuit Trump.
Speaker 2: En vanuit hier geredeneerd, ik zag gisteren Ursula von der Leyen...
Speaker 2: ergens de commissievoorzitter praten over onderzoek naar subsidies. of zelfs
Speaker 2: een price cap. Dan krijg je weer echt de dingen
Speaker 2: die we in 2022 hadden... naar de Russische gasgroep. Ja, en
Speaker 2: dan
Speaker 3: praat je over gas. En even nog eens over Amerika.
Speaker 3: Je ziet natuurlijk toch wel dat die LNG-exporteurs... op dit
Speaker 3: moment natuurlijk ook spekkopers zijn. Die kunnen vooral op de
Speaker 3: spotmarkt nu veel meer krijgen... voor hun ladingen dan dat
Speaker 3: ze drie weken geleden kregen. Dus dat is één. Maar ja,
Speaker 3: nu wordt er natuurlijk vanuit Europa gekeken... of er mogelijk
Speaker 3: maatregelen kunnen worden genomen... de consument, maar mogelijk ook voor
Speaker 3: de industrie... om die prijs enigszins te drukken.
Speaker 4: En de schulden zijn al zo hoog
Speaker 3: van de overheden? Ja, dus dat gaat geld kosten van
Speaker 3: de overheden. En daarbij is het vaak ook heel erg marktverstorend.
Speaker 3: Dus er moet wel even goed worden nagedacht voordat je
Speaker 3: echt weer... een soort van price cap in de markt zet.
Speaker 3: En daar wordt, begreep ik nu, flink over onderhandeld.
Speaker 4: Maar Lucy, hebben we eigenlijk wel geleerd... van wat er
Speaker 4: in 2022 is gebeurd... met de energiecrisis die we toen hebben gehad...
Speaker 4: en het afschakelen van de energievoorziening vanuit Rusland?
Speaker 3: Nee. Wat
Speaker 4: hebben we wel goed en wat hebben we niet goed
Speaker 4: gedaan
Speaker 3: Nou, uiteindelijk hebben we... ontzettend goed ingezet op energieefficiëntie. En
Speaker 3: ik denk wat dat betreft, dat is echt wel een succesverhaal.
Speaker 3: Er is snel gereageerd. Bijvoorbeeld weer het openmaken toen op
Speaker 3: dat moment van kolencentrales. Oké, dat was een tijdelijke maatregel.
Speaker 3: Maar tegelijkertijd zie je dat het geheugen hierin heel erg
Speaker 3: kort is. En je ziet dat kwetsbaar, zeg maar... kwetsbaarheid
Speaker 3: heeft een prijs. En een prijs waar de overheden voor
Speaker 3: moeten reserveren. En je ziet dat dat eigenlijk nu niet gebeurt.
Speaker 3: En je ziet dat met name bij gas. Kijk, bij
Speaker 3: olie zijn er strategische oliereserves... die we met z'n allen
Speaker 3: hebben afgesproken... onder de paraplu van het Internationaal Energieagentschap. Maar
Speaker 3: voor gas hebben we niks afgesproken. En dat wordt een
Speaker 3: beetje per land in Europa bedacht... Je ziet aan Nederland
Speaker 3: dat we daar eigenlijk niks over hebben afgesproken. En die
Speaker 3: strategische reserves zijn natuurlijk nu best wel een hype in
Speaker 3: de media. Dat had je dus
Speaker 4: moeten doen in de context van het sluiten van Groningen.
Speaker 3: Absoluut, direct
Speaker 4: Dat hebben we dus gewoon niet
Speaker 3: gedaan. toevallig ook lid van de Mijnraad... en wij hebben
Speaker 3: vorig jaar daar een advies over uitgebracht... dat we daar
Speaker 3: in het geval van geopolitieke calamiteit... echt ons op moeten voorsorteren.
Speaker 3: En niet vandaag, maar gisteren. En je ziet dat er
Speaker 3: eigenlijk nog niks is gebeurd.
Speaker 4: Ik vond het bericht verbijsterend. Ik weet het nog uit
Speaker 4: mijn hoofd. 24 februari kwam de Gasunie... met de mededeling
Speaker 4: dat de gasvoorraden wel erg laag zijn. Die begonnen toen
Speaker 4: onder de 10 procent te komen. En die zeiden van, dat
Speaker 4: is niet erg... maar er moet niet een calamiteit gebeuren...
Speaker 4: zoals het sluiten van de
Speaker 3: straat van de Hoge Boer. We beginnen hier allemaal om
Speaker 4: te lachen... maar het is natuurlijk gewoon eigenlijk om te huilen.
Speaker 3: Dat is
Speaker 4: dit toch.
Speaker 3: Ja, dit is enorm jammer. Dat zo'n staatsorganisatie dat zegt.
Speaker 3: Maar tegelijkertijd ook wat je ziet dat ze nu... dat
Speaker 3: enigszins hebben gecorrigeerd met een nieuw rapport. Dat is net
Speaker 3: uitgekomen afgelopen woensdag. Waarin ze dus wel degelijk zeggen... ja,
Speaker 3: we moeten strategische reserves
Speaker 2: opbouwen
Speaker 3: Het enige is dat in het rapport niet echt staat
Speaker 3: hoe we dat gaan doen... en op welke termijn.
Speaker 2: Ik ben blij dat er in deze afzending toch nog
Speaker 2: even is gelachen. Al is het door de tranen heen.
Speaker 2: Maar wij moeten afronden. Althans, op de radio. Op de
Speaker 2: podcast gaan we langer door met luisteraarsvragen. Luistert u op
Speaker 2: de radio, dan verwijs ik naar boekenzijnendewijk.nl... of uw favoriete podcast-app.
Speaker 2: En ik had hier nog een vraag. Ik weet eigenlijk
Speaker 2: niet meer van wie die was... maar die vroeg naar
Speaker 2: het aspect van kunstmest. Want dat
Speaker 1: wordt georganiseerd met gas
Speaker 2: Dus daar gaan dan ook de prijzen van omhoog. En
Speaker 2: dat leidt dan mogelijk weer tot hogere voedselprijzen... in landen
Speaker 2: die daar slecht tegen kunnen.
Speaker 4: Ja, nee, je kan op drie manieren een kunstmest maken.
Speaker 4: Dit is er één van. En dat is meest gebruikt
Speaker 4: in Europa. En ja, dat levert onmiddellijk hogere prijzen op.
Speaker 4: Dat hebben we ook gezien tijdens de... De aanvang van
Speaker 4: de oorlog in Oekraïne. Toen werd ook die gastoevoer verminderd.
Speaker 4: Toen zag je ook dat op Potassium en zo, dat potas...
Speaker 4: daar kan je ook kunstmest mee maken. Dat waren exportrestricties
Speaker 4: die er kwamen vanuit Belarus. Dus aan alle kanten gaat
Speaker 4: dat verkeerd
Speaker 6: Het heeft grote implicaties. De inflatie stijgt. De obligatierente in
Speaker 6: Amerika stijgt ook. Kijk, vorige keer toen hij dus domme
Speaker 6: dingen deed met tarieven... kon hij de tarieven uitstellen, waar
Speaker 6: de obligatierend daalde. Nu kan hij, en Hormoes kan hij
Speaker 6: zich niet makkelijk uitpraten. Het gaat maanden duren, dus die
Speaker 6: obligatierend stijgt nog meer. En dan krijgen we dus een
Speaker 6: hele grote crisis.
Speaker 3: Ja, we hebben het over de hormoes, vaak over olie
Speaker 3: en gas. Maar je hebt het ook over andere grondstoffen.
Speaker 3: Bijvoorbeeld zwavel, maar ook aluminium. Die kunnen allemaal nu niet
Speaker 3: die straat uit. Dus dit is echt gewoon het... De
Speaker 3: nachtmijn is ernaar. Ja
Speaker 6: Straks hebben we geen stroom meer om de podcast te maken.
Speaker 6: Ga je wat harder praten, Arjan? Ik
Speaker 2: heb hier maar iemand met de... Het Blue Sky-naam was
Speaker 2: volgens mij Positive Vibe. Die hebben we wel nodig. Die zegt,
Speaker 2: gezien de ligging van de Iraanse havens... zal het grootste
Speaker 2: deel van de Iraanse schepen ook door de straat van
Speaker 2: Hormuz moeten. Als Trump of Israël die boten stopt, heb
Speaker 2: je dan geen leverage tegen Iran. China heeft Iraanse olie
Speaker 2: nodig en zal misschien druk op Iran zetten
Speaker 4: Ja, daar is het al laat voor. Je kunt niks
Speaker 4: meer stoppen. Ik bedoel, het wordt al gestopt. Dus de
Speaker 4: grote vaarzoekheid open. Dus sommige... Ik zou zeggen, zogenaamde geopolitieke analisten...
Speaker 4: die zeggen wel dat het grootste snui eigenlijk gericht is
Speaker 4: op China. En dan wordt er gezegd van, ja, dit
Speaker 4: is een geniaal plan van Trump. Want op deze manier
Speaker 4: zorgt hij ervoor dat China geen olie en gas meer krijgt.
Speaker 4: En dat is allemaal heel erg vervelend. Maar ja, de
Speaker 4: G7 moest wel bij elkaar komen om een grote crisis
Speaker 4: te bezoeren. En dat ging toevallig wel over de westerse wereld.
Speaker 4: Dus dat slaat helemaal ergens op.
Speaker 6: En die Iraanse schepen? Verder heeft China gisteren of eergisteren gezegd...
Speaker 6: die heeft met felle bewoordingen die aanvallen van Iran... naar
Speaker 6: die golfstaten veroordeeld. Dus hier zie je ook dat China
Speaker 6: het ook allemaal niet zo leuk vindt... wat daar gebeurt.
Speaker 2: Kokolo Ergerson probeerde ook nog iets positiefs te zoeken... in
Speaker 2: de vraag dat er misschien gebrek aan inkomsten... voor de
Speaker 2: revolutionaire garde dan dus het Iraanse regime weer vervakt. Dat
Speaker 2: is dezelfde
Speaker 4: fout die je maakt met betrekking tot Rusland. Als er
Speaker 4: minder geld is... dan gebruik je een beetje geld wat
Speaker 4: er nog is voor de oorlogsinspanning. Dus zo werkt dat
Speaker 4: absoluut niet. Wij denken altijd maar in termen van budgetten...
Speaker 4: en dat je dan het budget moet aanpassen. Nee, zo
Speaker 4: werkt dat gewoon niet. Je pakt dan gewoon dat geld
Speaker 4: wat er nog is en stop je in je oorlogskas.
Speaker 4: En je krijgt daar meestal de bevolking ook nog in mee.
Speaker 6: En in Iran gaat het geld naar de elites. Dus
Speaker 6: die revolutionaire garde bezit de helft van alle landen in
Speaker 6: de industrie.
Speaker 4: Nou ja, ik denk niet dat dat nu het grootste
Speaker 4: punt is... van discussie voor de revolutionaire garde. Het is
Speaker 4: nu meer een kwestie van overleven
Speaker 6: Maar ze kunnen dat makkelijker omdat ze rijker zijn dan
Speaker 6: de bevolking
Speaker 2: Een enorme Boekestein in de wijk vraag van Sander van
Speaker 2: der Velde. Die vraagt... Stel dat de straat van Hormuz
Speaker 2: afgesloten blijft... en een oliecrisis daadwerkelijk uitbreekt... is dat dan
Speaker 2: een goed moment voor Rusland om de Baltische Staten binnen
Speaker 2: te vallen
Speaker 4: Nou ja, het is absoluut zo dat je nu ziet...
Speaker 4: dat Rusland hier wel een slaatje uit probeert te slaan.
Speaker 4: Dus als je nu kijkt naar de pakketten van drones...
Speaker 4: en geavanceerde balistische raketten... die worden afgeschoten op bijvoorbeeld Kiev...
Speaker 4: dan worden die pakketten anders samengesteld. Omdat ze weten dat
Speaker 4: als je meer balistische raketten afvuurt... er te weinig petriet
Speaker 4: zijn om die dingen tegen te houden. En je ziet
Speaker 4: dus nu ook dat de Russen zich aan het versterken zijn...
Speaker 4: door het geven van doelwit informatie aan Iran over de Amerikanen. Ja, nee,
Speaker 4: je mag verwachten dat Rusland hier gebruik van zal maken.
Speaker 4: Daar staat tegenover dat het op het zuidelijk deel van
Speaker 4: het front niet goed gaat... voor Rusland. En dat heeft
Speaker 4: te maken met het feit... dat eigenlijk 90 procent van de slachtoffers...
Speaker 4: aan Russische zijden valt door drones. Dus dat wordt overgenomen.
Speaker 4: En met die raketten kan je eigenlijk de oorlog niet winnen.
Speaker 4: Dus ja, hij zal dat proberen. Hij zal ook zien...
Speaker 4: Hij zal vooral kijken wat er in Europa gebeurt. Hoe
Speaker 4: wij worden aangetast door die energiecrisis. Ik denk dat dat
Speaker 4: de belangrijkste maatstaf is voor Poetin... om door te pakken
Speaker 4: in Europa
Speaker 6: Dat denk ik ook. En waar Poetin natuurlijk enorm van geniet...
Speaker 6: De Europese onmacht in het Midden-Oosten is gigantisch. Maar ja,
Speaker 6: Arie Jan, wat zou je willen? Nee, maar dat weet
Speaker 6: ik wel. Maar iedereen ziet dus wat ik vanmorgen vroeg...
Speaker 6: Ik heb het dan over vrijdagmorgen, dat stond in de FT.
Speaker 6: Dat zegt Merts van... Ja, dat is wel het verkeerde
Speaker 6: signaal om nu de Russische sancties op te heffen. Dat
Speaker 6: is een soort vleesgeworden onmacht van Duitsland. Nou, dat ziet
Speaker 6: Poetin ook allemaal. En jongens, als je nog dieper doordenkt...
Speaker 6: Het regeerakkoord kan ook gewoon de pullenbak in bij ons.
Speaker 6: Ik bedoel, alles is anders, hè? zelfs grotere defensie-inspanningen moeten doen,
Speaker 6: op termijn komt dat ook in het gedrang. Dus wij
Speaker 6: gaan politiek ook door die inflatie allemaal ellende krijgen
Speaker 4: Je kunt inderdaad constateren dat door deze onderdachte operatie van
Speaker 4: Trump in het Midden-Oosten de veiligheid van Europa enorm wordt aangetast.
Speaker 4: Dat is eigenlijk de conclusie die je moet trekken.
Speaker 2: Patrick Steenks tot slot vroeg of het niet logisch wordt...
Speaker 2: op een gegeven moment gezien de schade in de golfstaten...
Speaker 2: dat die zich mengen in het conflict tegen Iran. Ik
Speaker 2: zou ze dat niet aanraden. Ze
Speaker 3: zijn nu alleen maar zich aan het verdedigen. En dat
Speaker 3: doen ze
Speaker 4: redelijk effectief
Speaker 3: Er
Speaker 2: komt
Speaker 4: niet heel veel doorheen
Speaker 4: Het geopolitiek gezien zullen de golfstaten... na deze oorlog zich
Speaker 4: even gaan afvragen... in hoeverre ze nog zaak willen doen
Speaker 4: met Amerika. En of die basis daar überhaupt wel moet blijven.
Speaker 4: Want je hebt er namelijk helemaal niks aan, aan die Amerikanen.
Speaker 4: Maar diezelfde discussie speelt nu ook in Azië. Met name
Speaker 4: in Zuid-Korea speelt hij, hij speelt in Japan. En China
Speaker 4: is lachende derde
Speaker 6: En wat ze niet gaan doen, die golfstaten, is dat
Speaker 6: ze zich naar Iran zullen draaien. Dat doen ze niet.
Speaker 6: We zijn heel boos op Iran.
Speaker 2: Patrick, ik vraag specifiek nog naar de positie van Saudi-Arabië.
Speaker 2: Natuurlijk een groot land, ook best een sterke krijgsmacht. Zouden
Speaker 2: die niet op een gegeven moment zich aangewezen voelen... om
Speaker 2: ook terug te duwen tegen Iran als ze steeds maar
Speaker 2: worden aangevallen?
Speaker 4: Waarom zou je dat doen
Speaker 2: Tja...
Speaker 4: Ja, daar is geen reden voor. Ik hoor ook iedere keer,
Speaker 4: wij Europeanen doen niks. Maar dan moet je ook zeggen...
Speaker 4: Die is begonnen door Israël en door de Verenigde Staten.
Speaker 4: Waar echt gewoon heel veel experts hebben gewezen... op de
Speaker 4: ongehoorde risico's die je neemt. En die experts hebben gewoon
Speaker 4: gelijk gehad.
Speaker 6: Saudi-Arabië heeft wel een probleem, want het gerucht gaat... dus
Speaker 6: heb je het ook gelezen, dat dus de kroonprins gezegd heeft...
Speaker 6: het is nu genoeg met Iran, laat Amerika maar aanvallen.
Speaker 6: Dat stond in de New York Times en de Wall
Speaker 6: Street Journal. En nu zal de kroonprins ook zeggen, het
Speaker 6: is helemaal verkeerd gegaan. En nu betaalt Saudi-Arabië een enorme
Speaker 6: prijs hiervoor... Want je voorstelt, ze kunnen gewoon hun olie
Speaker 6: niet kwijt. Ze moeten het nou maar via die pijplein
Speaker 6: een beetje doen
Speaker 3: Het is een redelijk grote pijplein. Het kan bijna 7 miljoen
Speaker 3: vaten per dag naar de Rode Zee transporteren. Maar nu
Speaker 3: is het 3,5 miljoen. Het is nog niet helemaal operationeel. Met
Speaker 3: name niet kan het offloaden naar tankers. Maar ze zijn
Speaker 3: daar wel heel hard mee aan de gang.
Speaker 6: Maar dan zit je in de Rode Zee
Speaker 3: Ja, en dan moet je eigenlijk gaan naar al die tankers...
Speaker 3: vervolgens weer naar Oost-Azië. Want die gaan niet door het Suezkanaal...
Speaker 3: Dus dat betekent wel dat die dan ook... dan moeten
Speaker 3: die hoedjes even rustig blijven daar. Dat is belangrijk. Want
Speaker 3: dan kunnen ze er langs.
Speaker 2: Sorry, jongen, jongen. Heeft iemand iets opbeurends nog tot slot?
Speaker 3: Nee,
Speaker 2: er is niks opbeurend.
Speaker 3: Ik vind het verschrikkelijk, deze oorlog. Ik ook, ja
Speaker 4: Dit is de grootste bedreiging die we, denk ik... hebben
Speaker 4: gezien de afgelopen vele decennia... echt voor de wereldvrede. En
Speaker 4: met enorme geopolitieke consequenties... waardoor die veranderingen... nog veel sneller
Speaker 4: gaan dan dat we al gezien hebben. De gevaren voor
Speaker 4: Europa worden met de dag groter. En allemaal dankzij Trump.
Speaker 4: Dus als je nu nog denkt dat je bevriend moet
Speaker 4: zijn met Trump... of met Amerika, dan heb je het
Speaker 4: echt helemaal mis.
Speaker 6: Zeker. En als politici schaarste moeten gaan verdelen... en dat
Speaker 6: gaan we dus nu doen, dan gaan ze ruzie maken.
Speaker 6: En dan neemt die instabiliteit toe. En het is ook
Speaker 6: een voedingsfresse voor populisten. Gezellig weekend! Dit was weer Boekestein
Speaker 6: en de Wijk.
Speaker 2: Namens Agus en Boekestein en Rob de Wijk zeg ik
Speaker 2: dank voor het luisteren. Speciale dank aan Lucia van Geuns.
Speaker 2: En fijn weekend.