WEBVTT - De nieuwe energiecrisis 0:00:03.420 --> 0:00:12.480 Het 0:00:12.680 --> 0:00:19.360 begint als een vijfde vakantie in de Noorse zombiehorrorfilm Dead Snow. 0:00:19.400 --> 0:00:23.700 Maar dan worden de vrienden in hun geïsoleerde skihut belaagd 0:00:23.720 --> 0:00:32.060 door extreme kou. En een divisie uit de dood teruggekeerde 0:00:32.220 --> 0:00:39.530 SS'ers met kettingzagen. En de vergelijking is misschien niet één 0:00:39.570 --> 0:00:42.930 op één... maar de sluiting van de straat van Hormoes... 0:00:42.390 --> 0:00:49.380 is net zo'n horrorscenario voor onze energievoorziening. Welkom bij Boekestein 0:00:49.400 --> 0:00:51.140 en de Wijk. Op zoek naar de nieuwe wereldorde met 0:00:51.159 --> 0:00:55.630 de gast... HCSS-energie-specialist Lucia van Geuns. Welkom. Dus ja, Dittercel 0:00:55.670 --> 0:00:58.650 Energieagentschap sprak deze week al van... de grootste verstoring van 0:00:58.670 --> 0:01:02.270 het aanbod van olie... in de geschiedenis van de wereldwijde oliemarkt. 0:01:02.310 --> 0:01:04.670 Ik denk bij zo'n energieschok meteen terug aan een paar 0:01:04.720 --> 0:01:06.959 jaar terug... met de gasschok eigenlijk van Rusland. Ik denk 0:01:06.980 --> 0:01:09.759 aan de autoloze zondagen... waar Rob en Arijan nog met 0:01:09.780 --> 0:01:14.680 de fiets naar de kroon moesten. Ik ook. Hoe moet 0:01:14.980 --> 0:01:18.480 ik dit vergelijken als de grootste? disruptie 0:01:19.130 --> 0:01:22.290 Dat is het ook. Het is echt ongekend. Ook in 0:01:22.569 --> 0:01:25.060 de ervaring die ik heb op de oliemarkten, maar ook 0:01:25.080 --> 0:01:28.679 op de gasmarkten, is dit ongekend. Dus wat dat betreft, 0:01:28.940 --> 0:01:32.380 Fatih Birol, dat is het hoofd van het EEA, die 0:01:32.400 --> 0:01:34.630 zegt wat dat betreft de juiste zaak en de juiste dingen. 0:01:36.650 --> 0:01:38.450 Het is wel een horrorscenario. Het 0:01:38.490 --> 0:01:39.780 is een horrorscenario 0:01:40.410 --> 0:01:42.670 Wat gebeurt er nu op die oliemarkten? Ik begreep eerder 0:01:43.510 --> 0:01:45.670 dat bij zo'n oorlog de prijs meteen schiet omhoog. Maar 0:01:45.690 --> 0:01:47.850 dat is eigenlijk een beetje risicopremie. Die ontstaat gewoon op 0:01:47.870 --> 0:01:50.850 de markt. De echte schade komt pas als landen hun 0:01:50.870 --> 0:01:52.910 productie moeten afschalen... omdat ze die olie niet meer kwijt 0:01:52.930 --> 0:01:53.150 kunnen 0:01:53.390 --> 0:01:55.550 Dat is eigenlijk voor bijna alle olie wat nu uit 0:01:55.570 --> 0:01:58.250 de Persische Golf komt. En dan praat je over bijna 15 0:01:58.390 --> 0:02:01.490 miljoen vaten aan ruwe olie... maar ook een heleboel olieproducten. 0:02:02.190 --> 0:02:04.910 Je ziet natuurlijk sommige landen, zoals Saudi-Arabië... die proberen dat 0:02:04.950 --> 0:02:08.870 ook via een Oost-West-pijpleiding... toch op een andere manier te evacueren. 0:02:08.889 --> 0:02:12.350 Maar het gaat toch om een flinke hoeveelheid olie. Als 0:02:12.380 --> 0:02:16.880 je bedenkt dat er ongeveer 104 miljoen vaten per dag... ongeveer 0:02:16.900 --> 0:02:20.040 worden geconsumeerd, maar ook worden geproduceerd... en dan valt daar 0:02:20.060 --> 0:02:24.650 een kleine 15 tot 16 miljoen vaten weg... dat is een significante hoeveelheid. 0:02:24.660 --> 0:02:26.609 Maar dan moet ik er wel bij zeggen dat dat 0:02:26.650 --> 0:02:30.109 op dit moment... nog niet echt tot een enorm tekort leidt. 0:02:30.370 --> 0:02:33.190 In Europa niet. In Europa, maar eigenlijk ook nog steeds 0:02:33.210 --> 0:02:36.770 niet in de wereld. Want er zit heel erg veel 0:02:36.790 --> 0:02:39.780 reserve in het systeem. En dat is met name de 0:02:39.800 --> 0:02:44.060 reserve die er komt uit bijvoorbeeld de schaduwvloot... vanuit Rusland. 0:02:44.200 --> 0:02:46.880 Maar ook omdat er eigenlijk de afgelopen maanden... meer wordt 0:02:46.919 --> 0:02:50.280 geproduceerd dan dat er wordt geconsumeerd. Dus dat is misschien 0:02:50.320 --> 0:02:53.430 het geluk bij het ongeluk. Maar op de langere termijn, 0:02:53.470 --> 0:02:56.070 en daar zijn we nu eigenlijk al... na twee weken oorlog... 0:02:56.169 --> 0:02:58.730 begint de markt erg nerveus te worden. En je ziet 0:02:58.770 --> 0:03:02.160 dat zelfs de markt nauwelijks reageert... op het mogelijk vrijkomen 0:03:02.180 --> 0:03:06.780 van 400 miljoen vaten... uit de strategische reserves. En vergeet niet, 0:03:06.820 --> 0:03:10.220 dat komt niet direct op de markt. Dat gaat over 0:03:10.240 --> 0:03:12.710 een bepaalde tijd. En daar heeft het IAA zich ook 0:03:12.730 --> 0:03:15.870 nog niet over uitgelaten. Maar al met al zal dat 0:03:15.930 --> 0:03:19.610 een tijdje duren... voordat dat uiteindelijk de markt bereikt... En 0:03:19.630 --> 0:03:22.350 daardoor ook misschien de markt enigszins kalmeert. Maar dat zal 0:03:22.370 --> 0:03:23.690 maar voor een hele korte tijd zijn. 0:03:23.790 --> 0:03:25.960 Als ik de berichten zou lezen dan zijn de problemen 0:03:26.010 --> 0:03:28.660 op dit ogenblik... in Azië veel groter 0:03:28.690 --> 0:03:28.780 dan 0:03:28.790 --> 0:03:29.160 bij ons. 0:03:29.660 --> 0:03:30.139 Want 0:03:30.200 --> 0:03:34.180 India is al een belangrijk punt. We zien dus nu Vietnam, 0:03:34.200 --> 0:03:39.200 daar komen ook dramatische verhalen vandaan. China heeft voldoende voorraden. 0:03:39.260 --> 0:03:42.700 Althans voor, ik dacht, 120 dagen. Dus dat is vrij veel, 0:03:42.720 --> 0:03:48.610 volgens mij. Als je dat nou even... Marco bekijkt, hoe 0:03:48.650 --> 0:03:51.210 komt Europa er dan uit op dit ogenblik? Hoe groot 0:03:51.230 --> 0:03:52.870 zijn dan de problemen voor Europa? 0:03:55.180 --> 0:03:59.260 importeert relatief weinig ruwe olie uit het Midden-Oosten. Het is 0:03:59.280 --> 0:04:03.700 voornamelijk Amerika, het is Noorwegen, het is Nigeria, et cetera. Natuurlijk, 0:04:03.740 --> 0:04:06.100 het grootste deel gaat naar Azië. Maar je praat hier 0:04:06.140 --> 0:04:09.700 ook over producten. Bijvoorbeeld in Vietnam, maar ook de Filipijnen... 0:04:09.100 --> 0:04:11.580 is het een productenprobleem op dit moment. Er wordt gewoon 0:04:11.620 --> 0:04:14.660 te weinig diesel... en voor een deel ook daar te 0:04:14.700 --> 0:04:17.440 weinig benzine geraffineerd. Dus al met al is het daar 0:04:17.480 --> 0:04:21.960 nu geransoneerd. Dus voor Azië is het echt een vervelend verhaal. 0:04:22.000 --> 0:04:25.900 En je noemt terecht, Rob, dat... China hierin misschien nog 0:04:25.980 --> 0:04:29.289 eigenlijk niet zo'n groot probleem heeft... alhoewel ze dat ook 0:04:29.310 --> 0:04:32.289 nog niet al zodanig uiten... omdat ze een enorme buffer 0:04:32.310 --> 0:04:35.270 hebben opgebouwd. Met name in de afgelopen paar maanden. Dus 0:04:35.330 --> 0:04:38.810 heel veel olie überhaupt uit de schaduwvloot van Rusland... maar 0:04:38.880 --> 0:04:44.000 ook vanuit Iran eigenlijk al bijna... de afgelopen maand geëxporteerd 0:04:44.020 --> 0:04:46.250 naar China. Dus er is enorm opgepakt 0:04:46.440 --> 0:04:49.549 Ze hebben in januari en februari 15% meer olie gekocht 0:04:49.570 --> 0:04:50.250 in het Midden-Oosten. 0:04:50.270 --> 0:04:51.910 Dat klopt. En hoe zit het met gas? Want we 0:04:51.930 --> 0:04:54.530 hebben toch voor een groot deel, of een flink deel... 0:04:54.210 --> 0:04:57.550 van Russisch naar Qatarese gas geswitcht. Dus dat ligt ook 0:04:57.589 --> 0:04:58.550 achter die straat van Ormoes. 0:04:58.750 --> 0:05:03.070 Ja, we hebben eigenlijk vooral geswitcht in Europa... van Russisch 0:05:03.110 --> 0:05:06.890 gas naar vooral LNG vanuit Amerika. Er komt wel degelijk 0:05:06.950 --> 0:05:10.230 ook een deel uit Qatar. Maar ook daar geldt dat 0:05:10.250 --> 0:05:13.370 het grootste deel van de uitvoer... van het Qatarese LNG 0:05:13.410 --> 0:05:16.590 gaat naar Azië. En dat is veelal vastgelegd in langere termijncontracten. 0:05:16.610 --> 0:05:20.940 Ja, want het lange termijncontract met Europa... dat begint pas 0:05:20.950 --> 0:05:21.740 dit jaar, 0:05:21.750 --> 0:05:22.000 hè, 0:05:22.040 --> 0:05:24.380 van Qatar. Want we hebben natuurlijk die hele discussie gehad... 0:05:24.270 --> 0:05:27.240 van waar moeten we het LNG vandaan halen, vloeibare gas... 0:05:27.980 --> 0:05:31.360 Is dat schaligas uit Amerika of is dat uit een 0:05:31.380 --> 0:05:35.300 fout land genaamd Qatar? En dat moet dit jaar op 0:05:35.339 --> 0:05:36.020 gang komen, toch? 0:05:36.040 --> 0:05:38.760 Leg eens uit hoe dat zit. Nou, Qatar die zou 0:05:38.800 --> 0:05:40.500 eigenlijk dit jaar, in de loop van dit jaar, in 0:05:40.540 --> 0:05:43.080 de tweede helft van dit jaar, heel erg veel nieuwe, 0:05:43.120 --> 0:05:46.350 wat ze noemen treinen van LNG, oftewel meer LNG gaan 0:05:46.380 --> 0:05:49.950 exporteren naar verschillende landen die dat hebben vastgelegd met bijvoorbeeld 0:05:49.970 --> 0:05:52.830 lange termijn contracten. Europa was niet zo kien op die 0:05:52.850 --> 0:05:55.409 langere termijncontracten... want we denken van ja, wij willen dat 0:05:55.430 --> 0:05:56.500 gas helemaal niet zo lang 0:05:56.770 --> 0:05:56.909 want 0:05:56.930 --> 0:06:00.130 we zitten per slot in een energietransitie. Azië wil dat 0:06:00.190 --> 0:06:03.289 wel en een heleboel andere landen... ook Bangladesh en Pakistan, 0:06:03.310 --> 0:06:06.469 die heel erg afhankelijk zijn van gas... die willen dat wel. 0:06:06.490 --> 0:06:10.390 Dus het grootste deel daarvan, van die nieuwe lading van LNG... 0:06:09.990 --> 0:06:14.130 die Qatar eigenlijk zou willen exporteren in de tweede helft 0:06:14.150 --> 0:06:16.930 van dit jaar... Die zou meer die kant uit gaan. 0:06:16.950 --> 0:06:19.150 Maar dat is inderdaad zo. Maar ik vraag me af 0:06:19.170 --> 0:06:21.750 of dat inderdaad op gang komt. Mogelijk is dat pas 0:06:21.800 --> 0:06:22.360 volgend jaar 0:06:22.600 --> 0:06:26.620 Dus als je het SEC bekijkt, dan is niet in 0:06:26.660 --> 0:06:30.640 de eerste plaats de aanvoer van energie. Dus de beschikbaarheid 0:06:30.660 --> 0:06:32.570 van energie is het grote probleem met de prijsstijging 0:06:33.180 --> 0:06:37.240 Ja, vanwege toch het anticiperen op een krappere markt. En 0:06:37.279 --> 0:06:39.260 dan gaan we ook, als je praat over gas, wordt 0:06:39.300 --> 0:06:44.339 er nu op dit moment geconcureerd tussen Europa en Azië. Azië, 0:06:44.360 --> 0:06:47.240 die eigenlijk een heel groot deel van de korte termijn contracten, 0:06:47.260 --> 0:06:50.350 oftewel de spotmarkt gas, die naar Europa zou gaan, is 0:06:50.380 --> 0:06:52.810 per slot de kortste weg vanuit Amerika, die wordt als 0:06:52.830 --> 0:06:58.440 het ware opgekocht. door Aziatische gasinkopers. Puur en alleen omdat 0:06:58.480 --> 0:07:00.700 ze bang zijn dat mogelijk op de langere termijn zij 0:07:00.720 --> 0:07:01.380 te weinig gas krijgen. 0:07:01.400 --> 0:07:03.020 Doen we er dat spel mee? Gaan we er ook 0:07:03.050 --> 0:07:05.330 meer voor betalen om ervoor te zorgen dat wij het 0:07:05.350 --> 0:07:05.700 krijgen 0:07:06.089 --> 0:07:08.030 Nou, ik denk het wel. En dat is natuurlijk het 0:07:08.050 --> 0:07:12.170 grote probleem nu met die lage gasreserves in onze gasopslagen. 0:07:12.210 --> 0:07:14.830 Dat eigenlijk, het was laag puur en alleen omdat de 0:07:14.880 --> 0:07:17.340 handelaars dat eigenlijk nu op dit moment niet wilden kopen 0:07:17.360 --> 0:07:19.960 voor de oorlog. Omdat ze dachten straks is het goedkoper. 0:07:20.540 --> 0:07:22.580 Maar die komen nu wel van een koude kermis thuis. 0:07:22.620 --> 0:07:25.480 Want mogelijk zal dat gas wat ze moeten gaan gebruiken... 0:07:25.020 --> 0:07:28.440 om in de zomer die gasopslagen weer op te vullen... 0:07:27.720 --> 0:07:30.080 die zijn straks veel en veel duurder. 0:07:30.120 --> 0:07:34.370 Ja. Dus even een lange termijn perspectief. Sommige analisten zeiden 0:07:34.390 --> 0:07:36.750 een paar dagen geleden... nou, dit duurt helemaal niet zo lang. 0:07:36.770 --> 0:07:39.270 En als het bij twee weken blijft, zal dat wel mee. 0:07:39.310 --> 0:07:40.950 Ik zit juist heel anders te denken. Ik denk dat 0:07:40.970 --> 0:07:45.700 het heel lang gaat duren. Iran wordt existentieel bedreigd. En 0:07:45.810 --> 0:07:48.710 die doet dus alles om de druk op Amerika en 0:07:48.730 --> 0:07:52.130 Israël op te voeren en terug te slaan. Die jonge 0:07:52.150 --> 0:07:53.810 Gamenei zei deze week ook, we gaan niet meer door. 0:07:53.830 --> 0:07:57.110 Ze zijn een heerlijke ideologische harde jongen. En dat betekent 0:07:57.150 --> 0:07:59.830 dat het misschien wel maanden gaat duren. En het is 0:07:59.870 --> 0:08:04.810 technologisch betrekkelijk gemakkelijk om met rubberbootjes... of met onderwaterdrones die 0:08:04.870 --> 0:08:07.570 tankers heel erg bang te maken... en de verzekeringspremie heel 0:08:07.610 --> 0:08:11.020 hoog te houden... En dat betekent, dit gaat de wereldeconomie 0:08:11.080 --> 0:08:15.100 heel hard raken. Niet alleen Azië, maar na 120 dagen China ook. 0:08:15.140 --> 0:08:16.090 En zeker ook Europa 0:08:16.380 --> 0:08:20.700 Het probleem zit hem in de mijnen. Dus mijnen erin kieperen, 0:08:20.740 --> 0:08:24.320 dat is lastig op dit ogenblik. Maar niet onmogelijk. Dat 0:08:24.340 --> 0:08:28.760 doen ze vanuit kleine bootjes waar drie mijnen op zitten. 0:08:28.810 --> 0:08:32.930 Maar als je er, laten we zeggen, 100 in kiepert... in 0:08:32.950 --> 0:08:35.570 de straat van Hormuz... dan duurt het echt misschien wel twee, 0:08:35.590 --> 0:08:38.830 drie maanden... voordat je ze allemaal gevonden hebt. Voordat je 0:08:38.850 --> 0:08:40.069 ze eruit hebt gehaald. 0:08:40.110 --> 0:08:41.620 En ze hebben er vijfduizend 0:08:42.710 --> 0:08:46.870 Wat gebeurt er technisch als dit langer duurt? Hoe gaat 0:08:46.890 --> 0:08:47.410 dat 0:08:47.450 --> 0:08:49.470 dan? Eigenlijk moet je kijken wat er nu gebeurt. De 0:08:49.490 --> 0:08:53.390 straat van Hormuz is nu al twee weken lang geblokkeerd. 0:08:53.429 --> 0:08:55.850 Dat betekent dat een heleboel exporteurs... en daar praat ik 0:08:55.870 --> 0:09:01.050 dus over... laat Iran er even uit, maar met name Kuwait, Irak... Saudi-Arabië, 0:09:01.070 --> 0:09:04.220 maar ook de Emiraten... hun olie niet meer kunnen exporteren. 0:09:04.240 --> 0:09:06.660 Wat gebeurt er dan? De opslagen gaan vol zitten. En 0:09:06.700 --> 0:09:11.260 nu is het ook zo dat een aantal van die energieinfrastructuur... 0:09:10.480 --> 0:09:13.599 ook nog eens beschadigt. Maar tegelijkertijd zullen ook de putten, 0:09:13.640 --> 0:09:17.699 dus de velden... langzaamaan worden afgeschakeld. Stel dat we nu 0:09:17.760 --> 0:09:21.370 instant die hele handelstroom weer op gang krijgen... wat niet 0:09:21.380 --> 0:09:23.950 het geval is overigens... dan zal het ook nog heel 0:09:23.990 --> 0:09:27.210 lang duren voordat die stroom weer op gang is gekomen. 0:09:27.350 --> 0:09:30.810 Want die velden moeten weer worden aangejaagd... tegelijkertijd moet het 0:09:30.830 --> 0:09:34.510 weer uiteindelijk op de tankers komen... en het moet dan 0:09:34.530 --> 0:09:38.390 ook weer varen naar de klant. Dus daar gaat allemaal 0:09:38.410 --> 0:09:43.630 heel veel tijd overheen. Die hele keten is nu ontzet, letterlijk. Ja. 0:09:43.960 --> 0:09:46.620 De VS heeft er ook schade van. Dus je zou 0:09:46.640 --> 0:09:49.220 misschien kunnen denken dat Trump er wel wat aan gelegen is... 0:09:49.100 --> 0:09:50.780 om dit niet overdreven lang te gaan 0:09:50.860 --> 0:09:54.620 laten duren. We hebben daar in de podcast in ieder 0:09:54.640 --> 0:09:59.000 geval al vaker over gehad... het normale scenario is dat 0:09:59.090 --> 0:10:02.130 je vindt dat je er snel een einde aan moet maken. 0:10:02.170 --> 0:10:04.890 Dat is bij elke oorlog zo. Dus wat dat betreft 0:10:04.910 --> 0:10:07.470 hebben we al gezegd van... hij doet een poetintje. Die 0:10:07.490 --> 0:10:11.030 dacht ook dat het binnen een paar dagen was afgelopen. 0:10:11.050 --> 0:10:13.700 Maar op het moment dat dat niet lukt... Dan worden 0:10:13.720 --> 0:10:16.620 de belangen zo groot... om uiteindelijk toch met iets van 0:10:16.660 --> 0:10:20.860 een overwinning thuis te komen... dat er een geweldig probleem 0:10:20.900 --> 0:10:23.760 is om dat werk te stoppen. En elke dag dat 0:10:23.800 --> 0:10:28.330 dit langer duurt, wordt dat probleem groter. En wordt de 0:10:28.350 --> 0:10:31.929 prikkel om door te gaan ook groter. En dat zou 0:10:31.960 --> 0:10:34.260 dus heel goed kunnen betekenen... dat je nog maanden, misschien 0:10:34.280 --> 0:10:35.020 wel jaren, met dit 0:10:35.040 --> 0:10:38.460 probleem te maken hebt. Exact. En die Amerikaanse bazen zijn 0:10:38.500 --> 0:10:41.739 er nog. Die kun je heel gemakkelijk ellende doen. Met 0:10:41.780 --> 0:10:45.500 andere woorden, Amerika moet dan toch blijven. En als je 0:10:45.540 --> 0:10:48.220 mijnen wil jagen, dat duurt maanden voordat je die 0:10:48.240 --> 0:10:50.939 mijnen... Nou ja, dat hangt er vanaf, Arjan, hoe dat 0:10:50.980 --> 0:10:56.200 precies technisch zit. Maar dat hangt er vanaf hoeveel mijnen 0:10:56.220 --> 0:11:01.650 er worden gelegd... hoe de strijd op de grond plaatsvindt. 0:11:01.690 --> 0:11:03.210 Als je daar echt wat aan zou willen doen... dan 0:11:03.230 --> 0:11:06.569 moet Amerika een deel van het Iraanse grondgebied... aan de 0:11:06.590 --> 0:11:09.569 straat van Homoes veroveren. Dat is wat je moet doen. 0:11:09.809 --> 0:11:11.969 Dus dan krijg je automatisch boots on the ground. 0:11:12.030 --> 0:11:12.849 En dat willen ze 0:11:12.929 --> 0:11:14.710 niet. En dat willen ze niet. En ze denken dat 0:11:14.730 --> 0:11:16.930 nu op een andere manier te kunnen oplossen. Maar dat 0:11:16.980 --> 0:11:20.160 is vrij technisch. Dat moeten we nou niet doen. Maar 0:11:20.220 --> 0:11:22.280 je kunt dus ontzettend lang met ellende zitten. Het 0:11:22.320 --> 0:11:26.360 wordt wel een deprimerende podcast. Zullen we even een jingletje doen? Ja, 0:11:26.400 --> 0:11:27.600 doe maar. Wachten we even een minuut. 0:11:28.490 --> 0:11:30.120 BNR Nieuwsradio 0:11:31.360 --> 0:11:32.520 Boekestein en de Wijk. 0:11:44.200 --> 0:11:49.699 En Lucia, het kon ook moeilijk minder gelegen komen, denk ik. 0:11:49.740 --> 0:11:51.850 Nu we net uit de Russische ellende zijn... een beetje 0:11:51.870 --> 0:11:54.350 geswitcht naar Qatar, een beetje naar Trump. Die gaan het 0:11:54.370 --> 0:11:58.209 aan elkaar. De elektrificatie is al een probleem. Het was al... 0:12:00.250 --> 0:12:02.699 Het enige klinkpuntje is dat de zomer eraan zit te komen. 0:12:02.740 --> 0:12:05.099 Ja, wat dat betreft wel. Maar het is een opeenstapeling 0:12:05.140 --> 0:12:08.520 van energieproblemen, zullen we maar zeggen 0:12:08.940 --> 0:12:11.580 Ja, laten we het zo zeggen. Waar te beginnen om 0:12:11.600 --> 0:12:12.439 daaruit te komen? 0:12:12.480 --> 0:12:15.819 Nou, ik wil toch misschien wel beginnen in de oorlog 0:12:15.840 --> 0:12:18.760 in Oekraïne. Want die is natuurlijk nog lang niet voorbij. 0:12:18.800 --> 0:12:20.880 Ik vind eigenlijk, en daar ben ik echt wel een 0:12:20.900 --> 0:12:25.350 beetje boos over... dat wat je nu ziet, dat Trump 0:12:25.410 --> 0:12:29.530 gisteren heeft gezegd van luister eens weer geven... voor die 0:12:29.570 --> 0:12:32.949 schaduwvloot van Rusland, die nu dobbert op de zee... want 0:12:32.970 --> 0:00:00.000 die kunnen eigenlijk hun olie niet meer kwijt. 130 0:12:35.070 --> 0:12:36.450 miljoen vaten zijn dat toch 0:12:36.530 --> 0:12:38.910 al? Dat zijn er best veel. En die werden voor 0:12:38.929 --> 0:12:41.990 een deel geabsorbeerd in China... want daar dobberen ze vooral. 0:12:42.030 --> 0:12:44.150 Maar India mocht het niet meer, want er waren sancties 0:12:44.190 --> 0:12:47.079 op afgekomen. Ze hadden een paar dagen geleden gezegd... India, 0:12:47.120 --> 0:12:49.790 je mag het nu wel degelijk absorberen... oftewel, je mag 0:12:49.820 --> 0:12:53.520 het toch laten raffineren in jullie raffinaderijen... Maar nu mag 0:12:53.580 --> 0:12:56.540 ook alles met betrekking tot de schaduwvloot... en de zogenaamde 0:12:56.580 --> 0:13:00.200 legale vloot, en dat is maar 25 procent, de G7-vloot... met 0:13:00.220 --> 0:13:04.360 een prijskap, mogen jullie verkopen. Dat betekent dat Rusland nu 0:13:04.400 --> 0:13:06.360 een hele hoop van zijn olie... ook veel duurder mag 0:13:06.580 --> 0:13:07.300 verkopen 0:13:08.920 --> 0:13:14.080 Maar tegelijkertijd zie je ook dat daardoor toch die oorlogskas... 0:13:12.640 --> 0:13:14.560 van Poetin wordt gespekt. Dat is een halve 0:13:14.580 --> 0:13:15.010 miljard 0:13:15.460 --> 0:13:19.920 Ja, en dat per maand. Zeker. En dat betekent, dat 0:13:19.940 --> 0:13:21.940 vind ik echt een hele slechte zaak. 0:13:24.140 --> 0:13:27.480 Een beetje de ellende is... Eigenlijk was het de bedoeling 0:13:27.500 --> 0:13:30.040 dat Trump steeds druk was... van je moet het gaan verhogen, 0:13:30.080 --> 0:13:32.819 meer druk op poeden. Dat is allemaal niet gebeurd. Je 0:13:32.860 --> 0:13:34.880 voelde ook tussen de lijntjes door dat hij het eigenlijk 0:13:34.920 --> 0:13:38.090 daarvan af wilde... om Poetin te willen zijn. En ja hoor, 0:13:38.110 --> 0:13:40.600 nu gebeurt het. Het komt allemaal prachtig uit 0:13:41.490 --> 0:13:43.370 En hoe lang dus? Want dat is het wel zo. Kijk, 0:13:43.410 --> 0:13:45.910 op dit moment wordt bijna de Russische olie gezien... als 0:13:45.929 --> 0:13:50.110 een prettige bijkomstigheid. Laat het wel degelijk op de markt komen. 0:13:50.150 --> 0:13:52.910 En laat het wel degelijk worden afgenomen. Want dat dempt 0:13:52.929 --> 0:13:55.429 een beetje het risico met betrekking tot de oliemarkt. 0:13:56.179 --> 0:13:59.849 De Revolutionaire Garde heeft voorspeld... dat de olieprijs per vat 0:13:59.880 --> 0:14:02.990 tot 200 dollar per vat op kan gaan lopen. Wat denk jij? 0:14:03.030 --> 0:14:05.890 Zou de Revolutionaire Garde tenminste op dit punt gelijk kunnen 0:14:05.910 --> 0:14:06.500 hebben 0:14:07.150 --> 0:14:09.390 Ik denk dat zij dan denken... wij gaan die straat 0:14:09.429 --> 0:14:12.210 van Hormuz nog heel erg lang blokkeren... en nog heel 0:14:12.250 --> 0:14:17.030 erg lang saboteren. Dus als het structureel wordt... deze bijna 15 0:14:17.030 --> 0:14:19.250 miljoen vaten die niet de markt op komen... dan moet 0:14:19.270 --> 0:14:23.360 ik wel zeggen dat ik denk Saudi-Arabië wel zeker 5 miljard vaten... 0:14:23.300 --> 0:14:28.400 via die Oostwijsbijplein kunnen gaan exporteren. Dus dan praat je 0:14:28.420 --> 0:14:33.240 over 10 miljoen vaten. Maar vooral ook bijna 5 miljoen vaten aan olieproducten. 0:14:33.260 --> 0:14:35.660 Dat is zowel voor Europa als voor Azië echt een 0:14:35.680 --> 0:14:38.350 slecht verhaal. Dan drijft de prijs zonder meer op. En 0:14:38.390 --> 0:14:41.610 kijk of het 200 dollar is of 150. Dat is allemaal heel 0:14:41.650 --> 0:14:43.550 hoog en heel slecht voor de wereldeconomie. 0:14:43.830 --> 0:14:48.190 Stel je voor dat dit nog twee maanden duurt. Dat 0:14:48.210 --> 0:14:51.240 zou een minimumscenario kunnen zijn. Hoe lang duurt het dan 0:14:51.260 --> 0:14:54.180 voordat die olieproductie daar weer helemaal op gang kan komen... 0:14:53.900 --> 0:14:55.120 en die export op gang kan komen 0:14:55.370 --> 0:14:57.250 Nou, dat denk ik echt, dat is niet weken. Dan 0:14:57.270 --> 0:14:59.410 praat je ook wel misschien over een maand, zo niet meer. 0:14:59.430 --> 0:15:02.630 Het hangt ook heel erg af van hoe de energieinfrastructuur 0:15:02.670 --> 0:15:07.090 is beschadigd. We praten nu over olieraffinerijen in Soedi-Arabië... de 0:15:07.150 --> 0:15:13.060 LNG-terminal in Qatar... toch ook terminals die zijn geraakt, zoals 0:15:13.100 --> 0:15:17.540 in Irak... Je ziet ook bijvoorbeeld dat er offshore installaties 0:15:17.560 --> 0:15:23.130 zijn geraakt... zoals bijvoorbeeld in Israël, de gasvelden daar. Irak-gasvelden 0:15:23.190 --> 0:15:28.270 in Iraks-Kurdistan. Dus er is heel erg veel beschadigd. Dus 0:15:28.290 --> 0:15:30.970 het hangt er ook vanaf hoe lang dat duurt om 0:15:30.990 --> 0:15:32.920 dat weer te repareren. En je weet niet wat er 0:15:32.940 --> 0:15:33.970 nog komt aan beschadigingen 0:15:34.340 --> 0:15:36.340 Lucia, dit is echt heel erg. We hebben nu een 0:15:36.360 --> 0:15:39.360 minimumsnare van twee maanden. Plus twee maanden is vier maanden, hè? 0:15:39.640 --> 0:15:44.260 Dan brengt het gigantische inflatie. Dan komt stagflatie dus echt 0:15:44.300 --> 0:15:48.460 in beeld. Geen groei of contractie met een hele hoge inflatie. 0:15:48.480 --> 0:15:51.640 En in Azië vallen dan de hardste klappen. Ik zag 0:15:51.660 --> 0:15:51.760 een 0:15:51.780 --> 0:15:55.870 prognose van het CPP gisteren... waarin die inflatie beperkt opliep, 0:15:55.910 --> 0:15:57.850 volgens mij van 1,9 tot 2,5%. Ik heb hier 0:15:57.870 --> 0:16:02.100 nu de prognose bij me van de Rabobank... En die 0:16:02.120 --> 0:16:04.500 heeft het lange termijn scenario... en dan loopt het dus 0:16:04.540 --> 0:16:09.210 wel behoorlijk op met 3,1 procent... in het zwaarste scenario. Maar 0:16:09.230 --> 0:16:11.250 waar wij het nu over hebben... en dat noemen wij 0:16:11.310 --> 0:16:15.480 een scenario wat heel erg waarschijnlijk is... en waarschijnlijk wordt 0:16:15.500 --> 0:16:18.940 het erger... Dat is volgens mij het zwaarste scenario... wat 0:16:19.420 --> 0:16:23.260 de Rabobank op dit ogenblik presenteert. Jullie zijn altijd nog 0:16:23.280 --> 0:16:27.200 zwarter dan de Rabobank. Maar meestal hebben we wel gelijk, helaas. 0:16:27.220 --> 0:16:28.360 Dat is ook weer waar 0:16:29.080 --> 0:16:31.910 Zijn er concrete dingen, bijvoorbeeld het escorteren van schepen? Scott 0:16:31.930 --> 0:16:34.930 Bessent noemde dat deze week met blik richting ons in Europa. 0:16:34.970 --> 0:16:36.140 Ga daar mee helpen 0:16:36.290 --> 0:16:41.630 Forget it. De G7 heeft nu net bepaald... dat ze 0:16:41.670 --> 0:16:46.470 mogelijkerwijs daarover gaan nadenken. Maar het escorteren van schepen, je 0:16:46.490 --> 0:16:49.870 moet je realiseren... dat die straat van Hummus uitermate smal is. 0:16:49.910 --> 0:16:52.950 En je hebt niet heel veel mijnen nodig om die 0:16:52.970 --> 0:16:57.430 hele straat te blokkeren. Met tien mijnen is het allemaal 0:16:57.550 --> 0:16:59.380 mogelijk om er naar heen te komen. En dat heeft 0:16:59.390 --> 0:17:02.600 ook te maken met de verzekeringspremies. 0:17:02.620 --> 0:17:02.720 Dus 0:17:02.880 --> 0:17:07.139 de Amerikanen hebben nu ook gezegd... misschien moeten wij 20 miljard 0:17:07.160 --> 0:17:13.109 beschikbaar stellen, dollar... om die verzekeringspremies tegemoet te komen. Maar 0:17:13.150 --> 0:17:14.939 dan nog moet je het wel durven 0:17:15.290 --> 0:17:17.010 Ja, de mensen zitten er ook op. De mensen willen 0:17:17.030 --> 0:17:17.710 het niet. Ja, de 0:17:17.730 --> 0:17:21.950 mensen willen het niet. En er zijn nu 16, 17 schepen aangevallen 0:17:22.300 --> 0:17:26.340 Iets in die geesten. Dan was er ook nog dat Karg, 0:17:26.359 --> 0:17:30.560 dat eilandje van Iran... waar ze de hele olieproductie de 0:17:30.580 --> 0:17:33.640 zee op sturen. Daar wordt een beetje omheen gefietst door 0:17:33.660 --> 0:17:35.379 de Israëli's en de Amerikanen. 0:17:35.420 --> 0:17:41.109 Karg is echt... Het allerbelangrijkste exporteiland van Iran. 95% van 0:17:41.170 --> 0:17:45.770 alle olie die wordt geproduceerd in de onshore, dus op land. 0:17:45.790 --> 0:17:51.359 Die gaat via pijpleidingen naar dat eilandje. 24 kilometer, erg klein. 0:17:51.400 --> 0:17:54.780 Is één grote olieterminal. En een haven waar ook echt 0:17:54.820 --> 0:17:59.780 groot tankers kunnen laden. Dus dat is, noem het maar eventjes... 0:17:59.810 --> 0:18:03.840 het hart, het economische hart van Iran. En dat wordt 0:18:03.859 --> 0:18:07.320 op dit moment nog helemaal vermeden... door zowel Israël als Amerika. 0:18:07.340 --> 0:18:08.670 Wat gebeurt er als dat wordt aangevallen? 0:18:09.420 --> 0:18:12.330 Nou, ik vraag mij af of dat gaat gebeuren. Want 0:18:12.480 --> 0:18:15.169 er zijn twee theorieën. Als het gaat gebeuren, dan is 0:18:15.190 --> 0:18:19.990 volgens mij echt gewoon het helemaal... een volledige... 0:18:18.970 --> 0:18:20.439 Dan kom je echt in het zombie-scenario 0:18:21.310 --> 0:18:24.850 Maar tegelijkertijd is denk ik ook wel het denken... misschien 0:18:24.869 --> 0:18:28.210 zowel in Israël als in Amerika... dat wanneer je dat 0:18:28.280 --> 0:18:30.780 of bezet, maar dan komen de boots on the ground... 0:18:30.400 --> 0:18:33.520 of je gaat het inderdaad bombarderen... dat je dan ook, 0:18:33.540 --> 0:18:37.300 mocht er ooit nog een ander regime komen in Iran... 0:18:36.720 --> 0:18:39.220 dat je dan ook alle inkomsten die er mogelijk kunnen 0:18:39.260 --> 0:18:44.120 worden gegenereerd... om de economie op te bouwen, ook hebt afgeblokt. 0:18:44.160 --> 0:18:47.159 En dat is natuurlijk een slechte zaak. Dus voorlopig, ik 0:18:47.200 --> 0:18:51.189 zie in ieder geval niet, ik wil jullie erover nadenken... 0:18:50.570 --> 0:18:54.330 dat dat binnenkort gaat gebeuren. Maar dan hebben we een 0:18:54.350 --> 0:18:55.550 volgende fase in de oorlog. 0:18:55.750 --> 0:18:58.510 Nog even terug naar Trump. Trump stond gisteren te schrijven 0:18:58.550 --> 0:19:01.560 bij een of andere campagne. Lees de New York Times, 0:19:01.600 --> 0:19:04.380 niet zo allemaal leugens wat erin staat. Wij verdienen heel 0:19:04.420 --> 0:19:07.480 veel geld als de olieprijs stijgt. Het is echt van 0:19:07.520 --> 0:19:13.609 god los. 3,60 dollar per gallon of zo. Dat gaat verstijgen, 0:19:13.630 --> 0:19:16.650 want dat is een wereldmarktprijs. Natuurlijk heeft Amerika zelf olie, 0:19:16.670 --> 0:19:19.740 maar het is een wereldmarktprijs. Dus bij de midterms wordt 0:19:19.760 --> 0:19:22.580 dat toch echt een beetje lastig voor Trump, zou ik zeggen. 0:19:22.600 --> 0:19:27.459 Ja, even... Kijk, de Amerikaanse olie heet de West Texas Intermediate. 0:19:27.500 --> 0:19:31.010 En die bepaalt uiteindelijk ook de benzineprijs in Amerika. Maar 0:19:31.030 --> 0:19:34.570 dat is wel degelijk gekoppeld aan andere grote, zeg maar, brand. 0:19:34.750 --> 0:19:38.790 Maar ook de Arabische kant. Dus wat dat betreft, ja, 0:19:38.810 --> 0:19:41.250 het is gekoppeld. En je ziet dat daarin, dus dat 0:19:41.270 --> 0:19:43.430 is eigenlijk... De grootste zwakte op dit moment. Dat gaat 0:19:43.780 --> 0:19:45.929 Trump pijn doen. 0:19:45.950 --> 0:19:48.780 Moet je je voorstellen, midterms gaan dan dus ook niet goed. 0:19:48.840 --> 0:19:50.960 Of hij gaat het uitstellen waar we heel vaak op 0:19:50.980 --> 0:19:53.740 speculeren. Ik denk dat dit een goede methode is. Als 0:19:53.780 --> 0:19:55.680 dit nog een tijdje doorgoedt. Dat hij nu een nieuwe 0:19:55.700 --> 0:19:59.460 emergency afkondigt. En zegt, die midterms moeten maar even blijven. 0:20:00.380 --> 0:20:01.420 Dat zou mij niet verbazen 0:20:01.960 --> 0:20:04.520 Als de Republikeinen hierdoor de verkiezingen verliezen... zou het misschien 0:20:04.540 --> 0:20:07.929 wat schade waard kunnen zijn. Ja, zeker 0:20:08.300 --> 0:20:11.949 Maar dat is meer vanuit ons geredeneerd dan vanuit Trump. 0:20:12.010 --> 0:20:14.690 En vanuit hier geredeneerd, ik zag gisteren Ursula von der Leyen... 0:20:14.490 --> 0:20:18.109 ergens de commissievoorzitter praten over onderzoek naar subsidies. of zelfs 0:20:18.150 --> 0:20:20.390 een price cap. Dan krijg je weer echt de dingen 0:20:20.410 --> 0:20:23.159 die we in 2022 hadden... naar de Russische gasgroep. Ja, en 0:20:23.200 --> 0:20:23.280 dan 0:20:23.300 --> 0:20:26.520 praat je over gas. En even nog eens over Amerika. 0:20:26.540 --> 0:20:29.739 Je ziet natuurlijk toch wel dat die LNG-exporteurs... op dit 0:20:29.840 --> 0:20:32.639 moment natuurlijk ook spekkopers zijn. Die kunnen vooral op de 0:20:32.660 --> 0:20:36.590 spotmarkt nu veel meer krijgen... voor hun ladingen dan dat 0:20:36.630 --> 0:20:40.070 ze drie weken geleden kregen. Dus dat is één. Maar ja, 0:20:40.109 --> 0:20:43.209 nu wordt er natuurlijk vanuit Europa gekeken... of er mogelijk 0:20:43.230 --> 0:20:47.229 maatregelen kunnen worden genomen... de consument, maar mogelijk ook voor 0:20:47.250 --> 0:20:50.470 de industrie... om die prijs enigszins te drukken. 0:20:50.710 --> 0:20:54.030 En de schulden zijn al zo hoog 0:20:54.750 --> 0:20:57.680 van de overheden? Ja, dus dat gaat geld kosten van 0:20:57.720 --> 0:21:01.880 de overheden. En daarbij is het vaak ook heel erg marktverstorend. 0:21:01.900 --> 0:21:04.500 Dus er moet wel even goed worden nagedacht voordat je 0:21:04.540 --> 0:21:08.150 echt weer... een soort van price cap in de markt zet. 0:21:08.170 --> 0:21:11.010 En daar wordt, begreep ik nu, flink over onderhandeld. 0:21:11.030 --> 0:21:14.370