1
00:00:05,920 --> 00:00:10,460
Speaker 1: Dit is een BNR-podcast

2
00:00:14,360 --> 00:00:17,980
Speaker 2: Goedemiddag

3
00:00:21,630 --> 00:00:24,090
Speaker 3: En uiteraard, deze extra nieuwsuitzending gaat helemaal over de situatie

4
00:00:24,130 --> 00:00:26,950
Speaker 3: in het Midden-Oosten. Iran en de aanvallen die dat land

5
00:00:26,970 --> 00:00:30,250
Speaker 3: weerpleegt op een groot aantal andere doelen. Eén ding weten

6
00:00:30,270 --> 00:00:32,990
Speaker 3: we inmiddels wel zeker, dat de Iraanse opperste leider Ali

7
00:00:33,010 --> 00:00:34,950
Speaker 3: Khamenei gisteren stierf. We

8
00:00:35,129 --> 00:00:40,680
Speaker 1: zetten de beoordelingen voor de Iranse volksleider Ali Khamenei dood.

9
00:00:40,720 --> 00:00:44,800
Speaker 1: Dat is volgens verhalen van de Iranse state-televisie en de

10
00:00:44,880 --> 00:00:49,730
Speaker 1: Iranse state-run nieuwsagentie

11
00:00:53,110 --> 00:00:58,190
Speaker 2: We zetten de beoordelingen voor de Iranse volksleider Ali Khamenei dood.

12
00:01:02,390 --> 00:01:05,169
Speaker 4: Van het grootste belang is natuurlijk dat die aanvallen van

13
00:01:05,210 --> 00:01:09,840
Speaker 4: Iran op landen in de regio, die moeten stoppen. En

14
00:01:09,860 --> 00:01:13,600
Speaker 4: we hadden natuurlijk al lang grote zorgen over het Iraanse regime.

15
00:01:13,640 --> 00:01:16,800
Speaker 4: Zeer gewelddadig naar eigen bevolking. Ook de ontwikkeling van het

16
00:01:16,819 --> 00:01:20,880
Speaker 4: nucleaire en het raketprogramma hebben we met grote zorgen gevolgd.

17
00:01:21,000 --> 00:01:23,539
Speaker 4: Het allerbelangrijkste is dat er nu stabiliteit in de regio komt.

18
00:01:23,780 --> 00:01:27,240
Speaker 3: De laatste was onze kerstverse minister van Buitenlandse Zaken, Tom Berendsen,

19
00:01:27,260 --> 00:01:31,490
Speaker 3: die bij exclusief sprake... Middels Geert-Jan Haan. Wat gaan we doen?

20
00:01:31,550 --> 00:01:35,610
Speaker 3: Even in de studio allereerst buiten rond commentator Bernhard Hammelberg. Bernhard, welkom. Hallo, goeiemiddag.

21
00:01:35,650 --> 00:01:37,630
Speaker 3: En opnieuw is Martine van den Berg ook bij ons.

22
00:01:37,650 --> 00:01:40,230
Speaker 3: Schrijver van meerdere boeken. Onder meer eentje over het Midden-Oosten.

23
00:01:40,270 --> 00:01:43,100
Speaker 3: Lang woonachtig geweest in Israël. Martine, fijn dat je net

24
00:01:43,140 --> 00:01:45,080
Speaker 3: als gisteren weer bij ons bent om te duiden.

25
00:01:45,100 --> 00:01:45,820
Speaker 5: Ja, dankjewel.

26
00:01:45,860 --> 00:01:47,760
Speaker 3: Aan ons om al het nieuws samen te vatten. En

27
00:01:47,780 --> 00:01:49,640
Speaker 3: te kijken hoe de situatie verder gaat. Maar dat doen

28
00:01:49,660 --> 00:01:52,840
Speaker 3: we ook nog met eigen experts. Onze correspondenten in Amerika

29
00:01:52,880 --> 00:01:55,200
Speaker 3: en in Tel Aviv. Jan Posma en Ralf Dekkers. Die

30
00:01:55,270 --> 00:01:58,750
Speaker 3: hebben straks tijd voor. We gaan kijken met Sander Terphuis.

31
00:01:59,510 --> 00:02:02,270
Speaker 3: jurist en gevlucht Iraniër naar hoe de situatie daar op

32
00:02:02,290 --> 00:02:04,930
Speaker 3: straat is. Maar we gaan eerst naar het militaire kijken,

33
00:02:04,950 --> 00:02:07,960
Speaker 3: want wat zien we nu gebeuren? De Iraniërs hebben gisteren

34
00:02:08,000 --> 00:02:12,560
Speaker 3: al geconstateerd... een grote hoeveelheid ballistische raketten en drones. En

35
00:02:12,600 --> 00:02:15,500
Speaker 3: daarvan hebben ze nog niet alles gebruikt, zo lijkt het.

36
00:02:15,540 --> 00:02:19,970
Speaker 3: Er worden ook vandaag, op deze zondag, weer aanvallen uitgevoerd...

37
00:02:19,190 --> 00:02:21,910
Speaker 3: op nog meer doelen dan we eerst dachten. We gaan

38
00:02:21,930 --> 00:02:29,079
Speaker 3: naar Patrick Bolder. Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Als

39
00:02:29,139 --> 00:02:32,320
Speaker 3: duider en een vaste gast bij ons. Patrick, fijn dat

40
00:02:32,340 --> 00:02:38,350
Speaker 3: je er bent. Goedemiddag, Bas. Wat zie jij gebeuren? Kunnen

41
00:02:38,370 --> 00:02:42,130
Speaker 3: we even een soort stavaza, stand van zaken, even neerzetten

42
00:02:42,970 --> 00:02:47,000
Speaker 6: Ja. Nou, eigenlijk, vanochtend nam ik het nieuws tot het moment...

43
00:02:46,840 --> 00:02:48,800
Speaker 6: toen dacht ik van ja, het is eigenlijk gewoon doorgegaan.

44
00:02:48,820 --> 00:02:51,760
Speaker 6: Tot nu toe ook over en weer aanvallen. En dat

45
00:02:51,780 --> 00:02:54,910
Speaker 6: hadden we ook wel kunnen verwachten. De Iraniërs, die zeggen

46
00:02:54,950 --> 00:02:58,990
Speaker 6: nu helemaal dat nu Khamenei is gedood... de wraak zal

47
00:02:59,030 --> 00:03:01,910
Speaker 6: enorm zijn. Trump reageert er natuurlijk weer op. Van nou,

48
00:03:01,930 --> 00:03:04,130
Speaker 6: dat moeten ze niet wagen, want dan zien ze iets...

49
00:03:04,030 --> 00:03:06,880
Speaker 6: wat ze nog nooit gezien hebben. Op z'n trumps natuurlijk.

50
00:03:06,900 --> 00:03:09,720
Speaker 6: Maar inmiddels zie je ook wel dat zo'n luchtverdedigingssysteem... en

51
00:03:09,760 --> 00:03:15,620
Speaker 6: zelfs de... Het hele Israëlische luchtverdedigingssysteem kent toch altijd wel lekken.

52
00:03:15,840 --> 00:03:18,369
Speaker 6: Net ook gisteren in de buurt van de oude stad

53
00:03:18,410 --> 00:03:22,470
Speaker 6: van Jeruzalem... lijkt een Iraanse ballistische raket te zijn neergestort.

54
00:03:22,490 --> 00:03:25,310
Speaker 6: En vanochtend, een paar uur terug, in Beit Shemesh, dat

55
00:03:25,350 --> 00:03:28,990
Speaker 6: is een... De Israëlische stad tussen Jeruzalem en Tel Aviv,

56
00:03:29,030 --> 00:03:31,450
Speaker 6: zeg maar. En daar zijn een aantal doden gevallen. Nou,

57
00:03:31,470 --> 00:03:34,860
Speaker 6: dat zal natuurlijk weer extra reacties van de Israëlische kant

58
00:03:35,260 --> 00:03:38,900
Speaker 6: doen oplaaien. Maar ook de aanvallen in de golfstraten, dat

59
00:03:38,920 --> 00:03:42,080
Speaker 6: gaat ook nog gewoon door. Dus we zien eigenlijk een

60
00:03:42,100 --> 00:03:43,930
Speaker 6: voortzetting van waar we gisteren stopten,

61
00:03:43,970 --> 00:03:48,710
Speaker 3: moet ik zeggen. Zeker. Het laatste nieuws daar, acht doden inmiddels...

62
00:03:49,590 --> 00:03:54,230
Speaker 3: En een groot aantal gewonden. Waarschijnlijk is daar inderdaad een

63
00:03:54,270 --> 00:03:58,900
Speaker 3: raket ingeslagen... in een schuilkelder. Dat heeft een ravage gegeven.

64
00:03:58,920 --> 00:04:02,540
Speaker 3: Het kan nog zijn dat er nog veel meer doden...

65
00:04:01,780 --> 00:04:07,240
Speaker 3: helaas zullen worden gevonden. Ook opmerkelijk, niet alleen... Amerikaanse basis

66
00:04:07,460 --> 00:04:14,420
Speaker 3: aangevallen in het verre Midden-Oosten... tot in Oman toe. Notabene

67
00:04:14,460 --> 00:04:18,430
Speaker 3: de partij die alle onderhandelingstafels... de afgelopen tijd open zette

68
00:04:18,470 --> 00:04:22,430
Speaker 3: om te zorgen... dat ze daar de partijen tegenover elkaar zetten.

69
00:04:22,470 --> 00:04:25,790
Speaker 3: Dat moet toch zuur voelen? En Cyprus is ook twee

70
00:04:25,810 --> 00:04:26,790
Speaker 3: keer aangevallen, begrijp ik.

71
00:04:28,050 --> 00:04:30,030
Speaker 6: Ja, de Britten die daar zitten, die hebben dat gemeld.

72
00:04:30,050 --> 00:04:33,050
Speaker 6: Daar zitten Britse militairen op Cyprus om die bestandslijn... tussen

73
00:04:33,070 --> 00:04:36,290
Speaker 6: de Turkse Cyprioten en de Griekse Cyprioten te bewaken, de

74
00:04:36,310 --> 00:04:40,250
Speaker 6: blauwe lijn. Ja, of dat nou echt getarget is op

75
00:04:40,270 --> 00:04:42,900
Speaker 6: die Britse militairen, dat is mij de vraag. En misschien

76
00:04:42,920 --> 00:04:45,200
Speaker 6: zijn het gewoon wel afzwaaiers ook. Dat kan ook nog,

77
00:04:45,220 --> 00:04:49,360
Speaker 6: want vanuit Iran schiet je raketten naar het westen... Waar

78
00:04:49,380 --> 00:04:51,279
Speaker 6: die dan neerkomen, dat heb je vaak niet helemaal in

79
00:04:51,300 --> 00:04:54,060
Speaker 6: de hand. Maar het duidt er wel op dat Iran

80
00:04:54,100 --> 00:04:56,380
Speaker 6: ook nog niet klaar is. En ook al is de

81
00:04:56,440 --> 00:05:00,210
Speaker 6: opperste leiding weg... er lijkt nog steeds wel genoeg motivatie

82
00:05:00,230 --> 00:05:03,150
Speaker 6: te zijn om terug te slaan. En zolang ze dat

83
00:05:03,190 --> 00:05:06,029
Speaker 6: kunnen volhouden, zullen ze dat ook volhouden, ben ik bang.

84
00:05:06,050 --> 00:05:07,130
Speaker 6: Dus daar zitten we nu naar te kijken.

85
00:05:08,380 --> 00:05:11,539
Speaker 5: Ja, ik wil nog even inhaken op Cyprus. Ik zag

86
00:05:11,580 --> 00:05:15,460
Speaker 5: inderdaad dat de Britten, Stammer vooral, dit probeerden klein te houden.

87
00:05:15,540 --> 00:05:18,909
Speaker 5: En dat begrijp ik ook helemaal. Want de UK doet

88
00:05:18,930 --> 00:05:21,230
Speaker 5: natuurlijk niet voor niets niet mee aan deze aanval. Ze

89
00:05:21,270 --> 00:05:26,029
Speaker 5: willen heel duidelijk maken dat ze er buiten staan. Maar

90
00:05:26,410 --> 00:05:30,300
Speaker 5: wat wel volgens mij misschien een beetje goed bewaard geheim is...

91
00:05:30,250 --> 00:05:33,620
Speaker 5: is dat Cyprus de laatste tien jaar steeds dichter naar

92
00:05:33,640 --> 00:05:37,060
Speaker 5: Israël is toegekropen. En ze heel veel onderlinge contacten hebben.

93
00:05:37,100 --> 00:05:42,710
Speaker 5: Ook dat er bijvoorbeeld vluchten die worden... worden weggeleid van

94
00:05:42,750 --> 00:05:44,789
Speaker 5: Tel Aviv in tijden van nood. Die komen allemaal op

95
00:05:44,830 --> 00:05:49,510
Speaker 5: Cyprus aan. Cyprus is echt wel een soort buddy van

96
00:05:49,550 --> 00:05:50,310
Speaker 5: Israël geworden.

97
00:05:50,330 --> 00:05:50,430
Speaker 1: Dus

98
00:05:50,470 --> 00:05:55,440
Speaker 5: het zou ook kunnen dat hier wel een reden achter zit...

99
00:05:55,320 --> 00:05:58,520
Speaker 5: of dat per se Britten zijn of Cyprus in het algemeen.

100
00:05:58,560 --> 00:06:00,160
Speaker 5: Dat laat zich nog even raden

101
00:06:00,660 --> 00:06:03,080
Speaker 6: Ik begrijp dat Cyprus ook bekend staat. Het feit dat

102
00:06:03,140 --> 00:06:06,500
Speaker 6: Israëlse stellen niet voor de... Dat kan alleen

103
00:06:06,520 --> 00:06:07,060
Speaker 5: maar op

104
00:06:07,100 --> 00:06:09,520
Speaker 6: een andere manier. Maar die gaan daar heel veel trouwen, inderdaad.

105
00:06:09,550 --> 00:06:11,430
Speaker 6: Dus ja, dat klopt wel, dat verhaal. Maar dan zou

106
00:06:11,450 --> 00:06:13,690
Speaker 6: het meer het land, het eiland zijn.

107
00:06:13,710 --> 00:06:15,650
Speaker 3: Precies, dan de basis. Patrick

108
00:06:16,310 --> 00:06:21,470
Speaker 7: goedemiddag. Ik heb een vraag. Ik wil het in exacte

109
00:06:21,510 --> 00:06:28,180
Speaker 7: getallen weten. Hoeveel raketten heeft hij er al nog? Je

110
00:06:28,220 --> 00:06:29,260
Speaker 7: weet dat ik die vraag niet kan beantwoorden.

111
00:06:29,320 --> 00:06:32,580
Speaker 6: Nee, maar je begrijpt de vraag. We hebben

112
00:06:32,620 --> 00:06:36,890
Speaker 7: allemaal de redenering dat in die eerste oorlog vorig jaar...

113
00:06:36,290 --> 00:06:39,030
Speaker 7: hebben ze wel wat weggeschoten, maar niet alles.

114
00:06:39,070 --> 00:06:39,650
Speaker 6: Ja, ongeveer

115
00:06:39,670 --> 00:06:41,010
Speaker 7: een derde is toen

116
00:06:41,029 --> 00:06:42,510
Speaker 6: verloren gegaan. Ja, precies. Dus

117
00:06:42,550 --> 00:06:44,950
Speaker 7: hebben we enig idee hoe groot het arsenaal is... en

118
00:06:44,990 --> 00:06:47,810
Speaker 7: vooral hoe groot het arsenaal is aan lanceringrichtingen.

119
00:06:48,870 --> 00:06:51,510
Speaker 6: Nee, echt, daar durft niemand een uitspraak over te doen.

120
00:06:51,630 --> 00:06:54,070
Speaker 6: Ook de Israëli's zeggen wel, we hebben een aantal lanceringrichtingen

121
00:06:54,089 --> 00:06:56,310
Speaker 6: geraakt gisteren. Daar hadden we het ook over, die dingen

122
00:06:56,330 --> 00:06:59,720
Speaker 6: staan op wielen, die kan je redelijk snel wegrijden. Ik

123
00:06:59,740 --> 00:07:02,960
Speaker 6: heb echt geen flauw idee, Bernard. Nee, ik denk dat

124
00:07:03,000 --> 00:07:05,080
Speaker 6: niemand dat eigenlijk... Misschien alleen de Israëli's weten dat, want

125
00:07:05,100 --> 00:07:06,700
Speaker 6: die hebben een hele goede informatiepositie.

126
00:07:06,779 --> 00:07:09,060
Speaker 3: En toch is het de vraag, inderdaad, hoe lang kunnen

127
00:07:09,080 --> 00:07:18,130
Speaker 3: ze het volhouden? Als je een schier oneindelijke onafhankelijke... Onuitputtelijk

128
00:07:18,170 --> 00:07:22,210
Speaker 3: dank je wel. Hoeveelheid raketten hebt tot je beschikking. Dan

129
00:07:22,230 --> 00:07:25,010
Speaker 3: kan je het hele verhaal uitzitten. Dan kan je gaan

130
00:07:25,050 --> 00:07:29,120
Speaker 3: wachten tot de Israëli's en de Amerikanen... door hun verdedigingswapens

131
00:07:29,160 --> 00:07:29,860
Speaker 3: zijn heen geschoten.

132
00:07:30,770 --> 00:07:32,370
Speaker 6: Ja, maar dan moet je ze wel op een betere

133
00:07:32,390 --> 00:07:36,230
Speaker 6: manier inzetten. Je ziet nu dat het mondjesmaat steeds raketten gaan.

134
00:07:36,290 --> 00:07:39,250
Speaker 6: En dat betekent dat de luchtverdediging de tijd heeft... om

135
00:07:39,350 --> 00:07:41,310
Speaker 6: al die verschillende raketten best wel goed uit de lucht

136
00:07:41,330 --> 00:07:42,950
Speaker 6: te halen. Ja, af en toe lekt er eentje door,

137
00:07:42,970 --> 00:07:46,430
Speaker 6: zoals we hebben gezien natuurlijk. Maar echt hele grote barrages.

138
00:07:46,650 --> 00:07:50,650
Speaker 6: En dan heb je echt over dertig of meer raketten...

139
00:07:49,750 --> 00:07:52,790
Speaker 6: tegelijk op ongeveer hetzelfde doel. Ja, dan heeft de luchtverdediging

140
00:07:52,830 --> 00:07:55,350
Speaker 6: een groot probleem. En dan komen er een heleboel door.

141
00:07:55,370 --> 00:07:57,990
Speaker 6: Maar dat zien we ook niet echt, volgens mij. Dus

142
00:07:58,350 --> 00:08:01,960
Speaker 6: wat dat betreft is die Iraanse strategie... Die wil ik niet,

143
00:08:02,000 --> 00:08:07,940
Speaker 6: zeg maar. Martine? Het zaait wel terreur, maar echt dat

144
00:08:08,050 --> 00:08:13,070
Speaker 6: je daarmee hele grote doelen raakt... en heel veel doelen raakt,

145
00:08:13,090 --> 00:08:14,570
Speaker 6: dat is nog niet aan de orde, lijkt het me.

146
00:08:15,950 --> 00:08:20,950
Speaker 5: Ja, vanochtend vroeg was er een incursie van drones. En

147
00:08:21,230 --> 00:08:23,989
Speaker 5: toen melden ze op de Israëlische tv dat dit misschien

148
00:08:24,010 --> 00:08:27,860
Speaker 5: de volgende fase is. Want inderdaad, het is natuurlijk wel

149
00:08:27,880 --> 00:08:32,720
Speaker 5: het strategische doel... van de Amerikaanse en Israëlische strijdkrachten... om

150
00:08:32,760 --> 00:08:37,380
Speaker 5: alle raketlanceringen onschadelijk te maken. Maar drones kun je natuurlijk

151
00:08:37,400 --> 00:08:41,400
Speaker 5: gewoon in je huis verbergen en omhoog doen. Ja. En

152
00:08:41,420 --> 00:08:44,140
Speaker 5: ze zeiden, het is niet voor niets... dat Iran, zijn

153
00:08:44,179 --> 00:08:48,640
Speaker 5: grote leverancier van drones aan Rusland... Iran heeft hele goede drones.

154
00:08:48,660 --> 00:08:53,179
Speaker 5: Ze hebben ook in de junioorlog, de twaalfdaagse oorlog vorig jaar...

155
00:08:52,559 --> 00:08:55,420
Speaker 5: heel veel schade aangericht. Het is ook lastiger voor het luchtafweer.

156
00:08:55,460 --> 00:08:59,840
Speaker 5: Dus in Israël is volgens mij de verwachting... dat als

157
00:08:59,900 --> 00:09:05,380
Speaker 5: Iran door zijn voorraad heen is van lange afstandsraketten... dat

158
00:09:05,420 --> 00:09:08,040
Speaker 5: dit de volgende fase is. En daarom zeggen ze ook,

159
00:09:08,059 --> 00:09:10,420
Speaker 5: dit gaat nog wel een week of twee duren.

160
00:09:11,160 --> 00:09:13,330
Speaker 6: Kijk wel. Nou ja, die drones, dan heb je het

161
00:09:13,390 --> 00:09:15,910
Speaker 6: echt wel over grotere drones hoor. Die moeten toch zo'n

162
00:09:15,950 --> 00:09:17,290
Speaker 6: duizend tot vijftienhonderd kilometer

163
00:09:17,309 --> 00:09:18,469
Speaker 5: over deur gaan vanuit Iran. Ja, dat is

164
00:09:18,490 --> 00:09:20,270
Speaker 6: waar. Die heb je niet even thuis.

165
00:09:20,410 --> 00:09:20,990
Speaker 5: Nee, die heb

166
00:09:21,050 --> 00:09:23,609
Speaker 6: je niet thuis. Nee, die moet je ook wel vanaf

167
00:09:23,650 --> 00:09:26,800
Speaker 6: een mobiele lanceringslaatje. We kennen wel die beelden uit de Oekraïneoorlog.

168
00:09:26,820 --> 00:09:29,459
Speaker 6: Zo'n veertig voetscontainer die op schuin staat en er gaan

169
00:09:29,480 --> 00:09:31,959
Speaker 6: dan zestig van die Shahed drones uit. Daar moet je

170
00:09:31,980 --> 00:09:33,439
Speaker 6: dan wel aan denken als je het over dat soort

171
00:09:33,460 --> 00:09:38,280
Speaker 6: drones hebt. Dus ook dat zijn natuurlijk strategische wapens... Maar ja, nogmaals,

172
00:09:38,330 --> 00:09:41,230
Speaker 6: het zou militair gezien slimmer zijn... als je een combinatie

173
00:09:41,250 --> 00:09:43,930
Speaker 6: doet van drones en raketten... die tegelijkertijd

174
00:09:43,990 --> 00:09:44,230
Speaker 3: op een

175
00:09:44,309 --> 00:09:48,440
Speaker 6: aantal doelen afkomen. Maar wel heel veel. En dat zien

176
00:09:48,460 --> 00:09:51,380
Speaker 6: we eigenlijk ook niet zo erg gebeuren, volgens mij. Dus ja,

177
00:09:51,400 --> 00:09:54,400
Speaker 6: die Iraanse strategie... Tot nu toe is het niet handig

178
00:09:54,440 --> 00:09:55,020
Speaker 6: in de ogen van de

179
00:09:55,059 --> 00:09:55,819
Speaker 7: Iraniërs.

180
00:09:55,880 --> 00:09:56,300
Speaker 6: Nee, maar

181
00:09:56,320 --> 00:10:01,199
Speaker 7: het zou handig kunnen zijn omdat in Washington... dat zullen

182
00:10:01,220 --> 00:10:04,890
Speaker 7: we straks nog wel horen, denk ik... maar daar is

183
00:10:04,910 --> 00:10:10,030
Speaker 7: dit nieuws ook niet door iedereen met evenveel plezier ontvangen...

184
00:10:08,950 --> 00:10:12,569
Speaker 7: zowel in de Republikeinse als in de Democratische Partij. En

185
00:10:12,590 --> 00:10:17,190
Speaker 7: het communische opinio is een beetje... Als Trump dit nou

186
00:10:17,230 --> 00:10:20,790
Speaker 7: binnen één of anderhalf of twee weken matst... dan is

187
00:10:20,820 --> 00:10:22,780
Speaker 7: hij de held, zowel in Israël als in Iran. Maar

188
00:10:22,800 --> 00:10:25,959
Speaker 7: als het langer duurt, dan gaat het hem enorm veel

189
00:10:26,000 --> 00:10:29,120
Speaker 7: politieke schade opleveren. En het kan best zijn dat de

190
00:10:29,179 --> 00:10:31,929
Speaker 7: Iraniërs in dat schaakspel meespelen.

191
00:10:31,990 --> 00:10:33,170
Speaker 6: En denken, we houden het nu

192
00:10:33,190 --> 00:10:36,709
Speaker 7: nog even rustig... maar naarmate het langer duurt, wordt het feller.

193
00:10:36,750 --> 00:10:37,290
Speaker 7: Zou best kunnen.

194
00:10:38,200 --> 00:10:41,500
Speaker 6: Natuurlijk, een van de belangrijkste doelstellingen is regimeverandering. Als hij

195
00:10:41,520 --> 00:10:44,670
Speaker 6: dat niet binnen 1, 2 weken bereikt, wat gaat hij dan doen?

196
00:10:44,710 --> 00:10:46,710
Speaker 6: Gaat hij dan met de staart tussen de benen weg?

197
00:10:46,750 --> 00:10:49,270
Speaker 6: Of gaat hij dan zeggen, ik wil toch mijn doelstelling halen?

198
00:10:49,290 --> 00:10:51,690
Speaker 6: Dan moet je er over de grond in. Het is

199
00:10:51,710 --> 00:10:53,020
Speaker 6: maar de vraag wie dat gaat doen. Zeker

200
00:10:53,230 --> 00:10:56,530
Speaker 3: en uiteindelijk heeft hij inderdaad wel zijn kaart gezet op

201
00:10:56,570 --> 00:10:59,340
Speaker 3: de bevolking van Iran. Daar gaan we het straks over hebben. Patrick,

202
00:10:59,360 --> 00:11:02,040
Speaker 3: waar ga jij in militaire zin de komende dagen op letten?

203
00:11:03,260 --> 00:11:05,059
Speaker 6: Ja, vooral waar we het net over hadden. Wat is

204
00:11:05,080 --> 00:11:08,620
Speaker 6: er nog over van de firepower en de airpower van

205
00:11:08,640 --> 00:11:11,439
Speaker 6: de Iraniërs? Ik las ook net dat de Israëli's, die

206
00:11:11,460 --> 00:11:14,470
Speaker 6: hebben een F-4 Phantom en een F-5, die aan het

207
00:11:14,500 --> 00:11:17,050
Speaker 6: opstijgen waren, Iraanse vliegtuigen.

208
00:11:17,090 --> 00:11:17,310
Speaker 3: Uit het

209
00:11:17,350 --> 00:11:18,890
Speaker 6: museum. Uit

210
00:11:19,070 --> 00:11:19,939
Speaker 3: het museum

211
00:11:20,390 --> 00:11:24,130
Speaker 6: ja. Dat zijn hele oude vliegtuigen. Zo'n Phantom is geloof

212
00:11:24,170 --> 00:00:05,000
Speaker 6: ik uit 1979 of zo. Dus die is 50 jaar oud. 45

213
00:11:27,590 --> 00:11:29,890
Speaker 6: jaar oud, en dan zouden ze even de Amerikaanse basis

214
00:11:29,929 --> 00:11:33,410
Speaker 6: gaan bestoken in de golf. Nou, dat kan je natuurlijk

215
00:11:33,450 --> 00:11:35,960
Speaker 6: op je buik schrijven, dat gaat nooit lukken. De Amerikanen

216
00:11:36,000 --> 00:11:39,079
Speaker 6: hebben luchtverdediging, die halen die dingen er zo uit. En

217
00:11:39,280 --> 00:11:42,660
Speaker 6: zeker de F-22's die de Amerikanen hebben binnengebracht, die zijn...

218
00:11:43,460 --> 00:11:45,439
Speaker 6: Daar zijn die dingen geen partij voor. Dus dat is

219
00:11:45,460 --> 00:11:48,040
Speaker 6: een beetje grootspraak. Het lijkt wel of de Iraniërs niet

220
00:11:48,110 --> 00:11:50,670
Speaker 6: echt door hebben hoe airpower werkt, moet ik zeggen

221
00:11:51,309 --> 00:11:55,689
Speaker 3: Dan nog eventjes een ander ding. Wat ze ook doen,

222
00:11:55,710 --> 00:11:58,730
Speaker 3: ze beschieten al een aantal landen ver weg. Ik zei

223
00:11:58,790 --> 00:12:04,870
Speaker 3: het al eventjes, Qatar, Obaan, Dubai wordt zelfs beschoten. daar

224
00:12:04,890 --> 00:12:07,810
Speaker 3: zitten ook landen bij die vriendjes of min of meer

225
00:12:07,850 --> 00:12:10,670
Speaker 3: goede buren waren van Iran. En ik kan me voorstellen

226
00:12:10,700 --> 00:12:12,940
Speaker 3: dat daar ook de nekhaar over rent gaat. Dat ze zeggen, ja,

227
00:12:12,980 --> 00:12:15,050
Speaker 3: wacht eventjes. Ja

228
00:12:15,200 --> 00:12:19,620
Speaker 6: Qatar is natuurlijk een van de belangrijkste... die niet Iran

229
00:12:19,660 --> 00:12:24,300
Speaker 6: onvriendelijk was. Nee, precies. Ja, wat ze daar precies probeert

230
00:12:24,320 --> 00:12:27,480
Speaker 6: te bereiken... Ja, dat is niet helemaal logisch, nee. En

231
00:12:27,500 --> 00:12:30,620
Speaker 6: ze maken alleen maar meer vijanden dan ze al hadden.

232
00:12:30,980 --> 00:12:33,800
Speaker 7: Ik weet niet of jij dat ook hebt gedaan, Patrick,

233
00:12:33,820 --> 00:12:37,150
Speaker 7: maar ik heb gisteravond... met moeite moet ik zeggen, die

234
00:12:37,190 --> 00:12:42,720
Speaker 7: hele VN-veiligheidsraadszitting uitgekeken. Goedemorgen. En daar kwam, nee ik zeg het,

235
00:12:42,740 --> 00:12:45,780
Speaker 7: want dit thema kwam bij een aantal ambassadeurs... uit die

236
00:12:45,840 --> 00:12:47,460
Speaker 7: landen ook boven. Waarom

237
00:12:47,580 --> 00:12:47,860
Speaker 3: schieten

238
00:12:47,900 --> 00:12:49,000
Speaker 7: jullie in vredesnaam op

239
00:12:49,059 --> 00:12:49,400
Speaker 1: ons? We

240
00:12:49,440 --> 00:12:53,800
Speaker 7: zijn geen vijanden. En het antwoord is, volgens mij, omdat

241
00:12:54,210 --> 00:12:57,630
Speaker 7: dat zijn allemaal landen... waar Amerikaanse bases zitten. Dus we

242
00:12:57,650 --> 00:13:00,910
Speaker 7: schieten misschien niet op die landen, maar op die bases. Althans,

243
00:13:00,950 --> 00:13:02,950
Speaker 7: dat zou het plan kunnen zijn. Duidelijk.

244
00:13:03,290 --> 00:13:06,500
Speaker 3: Patrick, ik wil je hartelijk danken voor je toelichting. Ongetwijfeld

245
00:13:06,520 --> 00:13:09,260
Speaker 3: spreken we elkaar morgen. Dag drie, dan is het maandag.

246
00:13:09,280 --> 00:13:10,980
Speaker 3: En dan zien we elkaar in de ochtendspits of in

247
00:13:11,020 --> 00:13:13,230
Speaker 3: de avondspits. Een van de twee. Afhankelijk van hoe laat

248
00:13:13,250 --> 00:13:20,730
Speaker 3: je wakker wordt. Patrick Bolder, dank. Patrick is defensie-expert bij

249
00:13:20,750 --> 00:13:23,810
Speaker 3: het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Ik zei altijd

250
00:13:23,850 --> 00:13:25,929
Speaker 3: het Haag Centrum, maar dat is het niet, hè? Ja,

251
00:13:25,950 --> 00:13:26,790
Speaker 3: dat is Den Haag.

252
00:13:26,830 --> 00:13:27,850
Speaker 7: Eerst een oorlog uitbreken

253
00:13:27,870 --> 00:13:28,690
Speaker 3: voordat je

254
00:13:28,710 --> 00:13:28,810
Speaker 7: dat

255
00:13:28,870 --> 00:13:32,610
Speaker 3: echt weet. We gaan eerst eens eventjes naar Sander Terpenhuis.

256
00:13:32,630 --> 00:13:35,679
Speaker 3: Hadden we gisteren al mensenrechten verdedigen. Afkomstig uit Iran en

257
00:13:35,740 --> 00:13:41,570
Speaker 3: in Nederland. Is jurist. Gisteren spraken we u al, meneer Terpenhuis. Goedemorgen. Goedemiddag,

258
00:13:41,590 --> 00:13:41,830
Speaker 3: moet ik

259
00:13:42,090 --> 00:13:42,250
Speaker 1: zeggen

260
00:13:42,490 --> 00:13:46,850
Speaker 3: Ali Khamenei inmiddels dood. Dat maakt veel los in Iran.

261
00:13:46,890 --> 00:13:50,270
Speaker 3: Wat heeft u opgepikt daarvandaan

262
00:13:51,500 --> 00:14:02,630
Speaker 8: Nou, wat ik opgepikt heb... is een enorme gevoel van euferie, blijdschap, opluchting.

263
00:14:02,710 --> 00:14:05,890
Speaker 8: En ik denk de meest gehoorde term... die ik in

264
00:14:05,910 --> 00:14:10,090
Speaker 8: mijn contacten met Iraniërs in Iran en in Nederland was...

265
00:14:10,850 --> 00:14:13,490
Speaker 8: in shock zijn. Ik heb dat volgens mij wel tien

266
00:14:13,530 --> 00:14:18,640
Speaker 8: keer horen langskomen... via WhatsApp-berichten en andere kanalen. Wij zijn

267
00:14:18,679 --> 00:14:21,400
Speaker 8: in shock. Het is iets gebeurd wat je eigenlijk voor

268
00:14:21,420 --> 00:14:25,100
Speaker 8: een paar dagen daarvoor... voor onmogelijk hield. De hoogste leider,

269
00:14:25,720 --> 00:14:29,970
Speaker 8: de ideoloog, de pater familias... die is onthoofd of verboden...

270
00:14:32,370 --> 00:14:35,030
Speaker 8: kwam zoveel naar boven. Om maar een vriendin van mij

271
00:14:35,070 --> 00:14:37,890
Speaker 8: te citeren, die is wat ouder dan ik ben... die

272
00:14:38,050 --> 00:14:41,610
Speaker 8: heeft ook echt wel die tijd meegemaakt tot en met

273
00:14:41,650 --> 00:14:45,000
Speaker 8: in gevangenis toe. Die zei, die man heeft zoveel bloed

274
00:14:45,030 --> 00:14:50,200
Speaker 8: aan zijn handen. Zoveel ellende aangericht, families vernietigd. Dit en

275
00:14:50,220 --> 00:14:53,200
Speaker 8: dat van alle ellende van dien. Hij heeft ook echt

276
00:14:53,240 --> 00:14:56,620
Speaker 8: de boetser van Iran genoemd, de slager van Iran... dat

277
00:14:56,660 --> 00:14:58,550
Speaker 8: hij zei dat hij nu dood is, dat dat een

278
00:14:58,570 --> 00:15:03,760
Speaker 8: ander tijdperk kan aanbreken. Nou, werkelijk, het onbeschrijfelijk gevoel, ja.

279
00:15:04,960 --> 00:15:08,870
Speaker 7: Over dat andere tijdperk gesproken, meneer Terpuis. Een van de

280
00:15:08,900 --> 00:15:12,130
Speaker 7: dingen die je steeds hoort is... ja, nu is misschien

281
00:15:12,970 --> 00:15:17,130
Speaker 7: het monster onthoofd. Er zijn niet alleen Gammerij, er zijn

282
00:15:17,250 --> 00:15:20,470
Speaker 7: nog een aantal andere mensen gedood. Er is inmiddels een

283
00:15:20,510 --> 00:15:23,890
Speaker 7: commissie geïnstalleerd voor de opvolging. Maar als we dat even vergeten.

284
00:15:23,930 --> 00:15:28,350
Speaker 7: Gesteld nou dat die oppositie, of anderen, laat ik het

285
00:15:28,370 --> 00:15:31,940
Speaker 7: zo zeggen... de gelegenheid krijgen om de macht over te nemen...

286
00:15:31,960 --> 00:15:35,220
Speaker 7: dreigt er dan niet een enorme verdeeldheid? Want wij maken

287
00:15:35,240 --> 00:15:37,900
Speaker 7: wel eens de fout door te denken dat Iran één

288
00:15:37,960 --> 00:15:41,260
Speaker 7: volk is... maar het is natuurlijk een samenraapsel, zoals in

289
00:15:41,280 --> 00:15:45,020
Speaker 7: zoveel landen... van allerlei stammen en overtuigingen... en die zijn

290
00:15:45,040 --> 00:15:48,270
Speaker 7: niet allemaal met elkaar in overeenstamming. Zit er niet een

291
00:15:48,310 --> 00:15:53,230
Speaker 7: enorm gevaar van chaos hierin... net als na Tito of

292
00:15:53,270 --> 00:15:54,230
Speaker 7: na Saddam Hussein?

293
00:15:55,800 --> 00:15:59,360
Speaker 8: Ja, nou, kijk, dat grote gevaar voor verdeeldheid, dat zit erin.

294
00:15:59,400 --> 00:16:02,880
Speaker 8: Maar ik denk, Ben, als het mag, even een stapje terug. Kijk,

295
00:16:02,960 --> 00:16:05,850
Speaker 8: er wordt nu wel eens gezegd door sommige Iraniërs met

296
00:16:05,880 --> 00:16:09,670
Speaker 8: volle enthousiasme... of misschien door hun hunkering naar een ander tijdperk,

297
00:16:09,710 --> 00:16:13,930
Speaker 8: ander regime... er wordt gezegd, ja, einde tijdperk, Ayatollahs en

298
00:16:13,950 --> 00:16:15,730
Speaker 8: dit en dat. Maar toen heb ik gezegd, ik heb

299
00:16:15,750 --> 00:16:19,660
Speaker 8: dat wel eens in een uitgebreider blog op mijn website beschreven... Kijk,

300
00:16:19,720 --> 00:16:22,800
Speaker 8: wat er... Gomeini met name gedaan heeft, en dus ook

301
00:16:23,240 --> 00:16:28,400
Speaker 8: Gamanei als zijn rechterhand... die heeft een zeer geraffineerd en

302
00:16:28,440 --> 00:16:35,300
Speaker 8: goed strategisch doordacht... machtspectrum, machtsblok, gevormd, ingesteld. Denk bijvoorbeeld aan

303
00:16:35,330 --> 00:16:37,910
Speaker 8: de Raad van Hoeders. Dat zijn de zes mannen die...

304
00:16:38,530 --> 00:16:41,170
Speaker 8: Die alleen maar verantwoording af te leggen hebben aan de

305
00:16:41,190 --> 00:16:43,910
Speaker 8: hoogste leider. Maar die wil ontzettend veel dingen doen. En

306
00:16:43,930 --> 00:16:47,090
Speaker 8: dan in die driekoppige raad zit ook inderdaad iemand van

307
00:16:47,110 --> 00:16:51,130
Speaker 8: de raad van hoeders. De hoogste leider van rechtelijke macht.

308
00:16:51,170 --> 00:16:54,290
Speaker 8: En de hoogste leider van revolutionaire garde. Nou, revolutionaire garde

309
00:16:54,340 --> 00:16:55,980
Speaker 8: is ook in het leven geroepen om hen op de

310
00:16:56,000 --> 00:17:00,220
Speaker 8: been te houden. Kortom, hoe spijtig het ook klinkt, maar

311
00:17:00,260 --> 00:17:02,220
Speaker 8: met een paar bommen en dergelijke... Ga je het niet redden?

312
00:17:02,240 --> 00:17:05,859
Speaker 8: zou regime change er niet komen. Wat wel gebeurt, dat

313
00:17:05,900 --> 00:17:09,660
Speaker 8: is echt hoopgevend... is dat, ik heb gisteren volgens mij

314
00:17:09,680 --> 00:17:12,070
Speaker 8: tot drie uur s'nachts alleen maar filmpjes zitten kijken wat

315
00:17:12,090 --> 00:17:14,950
Speaker 8: mij toegestuurd werden en op los kwamen. In allerlei dorpen

316
00:17:14,970 --> 00:17:19,030
Speaker 8: en steden gingen de mensen de straat op, feestvierend van, God,

317
00:17:19,070 --> 00:17:21,060
Speaker 8: toch een nieuwe tijdperk. Dus ik denk, uiteindelijk moet het

318
00:17:21,100 --> 00:17:23,500
Speaker 8: van binnenuit komen. Dan kom ik heel kort op het

319
00:17:23,540 --> 00:17:26,919
Speaker 8: punt van Bernard terecht. Die verdeeldheid. En daarom hoop ik

320
00:17:26,960 --> 00:17:31,119
Speaker 8: dat de zoon van de Sjaas. Even als tussenpals kan dienen.

321
00:17:31,200 --> 00:17:35,119
Speaker 8: Om toch in de vrije verkiezingen. Vooral ook de minderheden.

322
00:17:35,180 --> 00:17:38,590
Speaker 8: Alle kans te geven. Om een kandidaat naar voren te schuiven.

323
00:17:38,630 --> 00:17:41,570
Speaker 8: En hopelijk een evenwichtig parlement te vormen. Dan zou het

324
00:17:41,590 --> 00:17:44,370
Speaker 8: nog wel een vrij en stabiel land kunnen bestaan.

325
00:17:44,430 --> 00:17:45,850
Speaker 3: Nou is het zo. De stammen. Daar had je het

326
00:17:45,869 --> 00:17:48,710
Speaker 3: net al even over. Dat is een verdeeld sleutel. Maar

327
00:17:48,750 --> 00:17:53,600
Speaker 3: er zijn eigenlijk twee stappen. machthebbers in het land. Je

328
00:17:53,660 --> 00:17:58,960
Speaker 3: hebt een civiele regering, een president, Pezeschian... en je hebt

329
00:17:58,980 --> 00:18:04,400
Speaker 3: de religieuze machthebbers aan de andere kant. In hoeverre... Ja,

330
00:18:04,440 --> 00:18:08,270
Speaker 3: we weten dat religieuzen het uiteraard ook over het civiele

331
00:18:08,310 --> 00:18:11,850
Speaker 3: te zeggen... maar kan daar nog iets gebeuren? Pezeschian werd

332
00:18:11,869 --> 00:18:15,310
Speaker 3: destijds gekozen omdat we dachten... dat dat een man was

333
00:18:15,350 --> 00:18:18,050
Speaker 3: die wat meer democratisch gehalte zou hebben...

334
00:18:19,410 --> 00:18:23,629
Speaker 8: Ja, dat is ook weer die machtsvorming in Iran. Ik

335
00:18:23,650 --> 00:18:27,439
Speaker 8: denk dat de president eigenlijk een beetje vergelijkbaar is... met

336
00:18:27,480 --> 00:18:28,960
Speaker 8: onze koning Haas, zou je kunnen

337
00:18:29,000 --> 00:18:29,380
Speaker 1: zeggen.

338
00:18:29,420 --> 00:18:32,380
Speaker 8: Symbolisch van aard. Die mag wel ook wel lintjes knippen.

339
00:18:32,460 --> 00:18:39,169
Speaker 8: Even wat brutaliseren, maar toch. zoals u terecht zei, bij

340
00:18:39,190 --> 00:18:42,940
Speaker 8: dat gedeelte van het religieuze. Want die hebben ook eigen rechtbanken,

341
00:18:42,980 --> 00:18:47,140
Speaker 8: die hebben hun eigen universiteiten. In de Heilige Stad bijvoorbeeld,

342
00:18:47,180 --> 00:18:49,609
Speaker 8: daar leiden ze alle jonge mannen op... voor een soort

343
00:18:49,619 --> 00:18:53,250
Speaker 8: volgende generatie. Dus eigenlijk alles is erop gericht vanuit dat

344
00:18:53,310 --> 00:18:57,150
Speaker 8: ideologisch religieuze... om de macht in stand te houden. En

345
00:18:57,170 --> 00:19:00,000
Speaker 8: om dat te doorbreken, dat zal toch een dingetje worden...

346
00:19:00,619 --> 00:19:03,940
Speaker 8: En nogmaals, dat helpt natuurlijk dit, want nogmaals, echt zoveel

347
00:19:03,960 --> 00:19:06,879
Speaker 8: blijdschap in Iran, dat ongekend. Als die mensen ook op

348
00:19:06,920 --> 00:19:09,879
Speaker 8: straat blijven gaan, vanuit de oproep van Trump, van dat

349
00:19:09,920 --> 00:19:12,850
Speaker 8: is jullie kans, grijp het aan en pak maar door.

350
00:19:12,890 --> 00:19:15,629
Speaker 8: Dat zou het wel kunnen zijn, maar dan moet er

351
00:19:15,670 --> 00:19:17,750
Speaker 8: nog één ding gebeuren, en dat is even de vraag

352
00:19:17,930 --> 00:19:21,450
Speaker 8: van Bernhard, toch even terugkomen op die balistische raketten. Kijk,

353
00:19:21,490 --> 00:19:24,399
Speaker 8: wat Iran nu probeert natuurlijk ook te doen is chaos creëren.

354
00:19:24,420 --> 00:19:27,540
Speaker 8: Dat is ook echt een regime van dood en verderf.

355
00:19:27,700 --> 00:19:31,520
Speaker 8: Chaos creëren, instabiliteit in de regio. Daar kom je mee verder.

356
00:19:31,540 --> 00:19:34,179
Speaker 8: Wat ik begrepen heb is dat er zo'n paar honderden

357
00:19:34,200 --> 00:19:38,510
Speaker 8: tot max 2000 echte, wat je noemt, balistische raketten zouden zijn.

358
00:19:38,550 --> 00:19:43,650
Speaker 8: Die een bereik hebben van 500 tot 2000 kilometer. Het ellendige is,

359
00:19:43,670 --> 00:19:46,189
Speaker 8: daar ben ik wel blij om, dat door een machtige

360
00:19:46,970 --> 00:19:50,859
Speaker 8: spionage en diensten van Israël en de VS, die kunnen

361
00:19:50,880 --> 00:19:53,280
Speaker 8: ze niet zichtbaar maken. Dus dan zouden ze helemaal naar

362
00:19:53,300 --> 00:19:56,740
Speaker 8: het oosten van het land, die raketinstallaties, anders naar het

363
00:19:56,780 --> 00:19:59,419
Speaker 8: zuiden van het land. Maar als die zo snel mogelijk

364
00:19:59,440 --> 00:20:02,419
Speaker 8: worden uitgeschakeld, dan voorzien ik echt wel een serieuze val

365
00:20:02,440 --> 00:20:03,120
Speaker 8: van het regime.

366
00:20:04,609 --> 00:20:09,710
Speaker 5: Ja, ik wilde eigenlijk aan je vragen wie jij denkt

367
00:20:09,760 --> 00:20:12,960
Speaker 5: dat de nieuwe Ayatollah wordt. Maar een van de kandidaten

368
00:20:13,420 --> 00:20:17,320
Speaker 5: op mijn zeer bescheiden lijstje was Ahmadinejad. En ik zie

369
00:20:17,340 --> 00:20:20,260
Speaker 5: nu net op het Israëlische nieuws dat die er ook

370
00:20:20,280 --> 00:20:22,949
Speaker 5: niet meer is. Ahmadinejad

371
00:20:24,100 --> 00:20:29,989
Speaker 5: Ja. Ook meteen opgeruimd? Ja. Is er niet meer. Dus

372
00:20:30,030 --> 00:20:32,790
Speaker 5: het lijstje wordt weer wat korter. Maar goed, het is

373
00:20:32,869 --> 00:20:38,040
Speaker 5: natuurlijk koffiedik kijken. Maar misschien het volgende scenario. Wat als

374
00:20:38,080 --> 00:20:44,280
Speaker 5: er een Ayatollah komt die relatief... die bijvoorbeeld door Trump

375
00:20:44,340 --> 00:20:47,119
Speaker 5: als relatief oké wordt gezien. Is er dan een kans

376
00:20:47,140 --> 00:20:49,000
Speaker 5: dat die regimechange er niet komt?

377
00:20:49,040 --> 00:20:52,609
Speaker 8: Nou, kijk, als je ziet hoe hoog van de toren...

378
00:20:52,550 --> 00:20:56,210
Speaker 8: Netanyahu en Trump hebben lopen blazen... zou je eigenlijk dan

379
00:20:56,250 --> 00:21:02,000
Speaker 8: zeggen dat dit islamitische regime moet wegwezen. gewoon eigenlijk opgeruimd

380
00:21:02,020 --> 00:21:06,060
Speaker 8: staat netjes, zou je kunnen zeggen. Alleen, het is op

381
00:21:06,100 --> 00:21:10,619
Speaker 8: dit moment niet aan de orde wie Gamanei gaat opvolgen.

382
00:21:10,640 --> 00:21:13,220
Speaker 8: Daar is trouwens ook in het hele machtspectrum een hele

383
00:21:13,240 --> 00:21:17,790
Speaker 8: procedure voor. De Raad van Hoeders draagt nog, geloof ik,

384
00:21:17,810 --> 00:21:22,070
Speaker 8: zo'n tientallen mannen op... onder andere van het rechtelijke macht...

385
00:21:21,390 --> 00:21:23,429
Speaker 8: die dan op zoek gaan naar de juiste kandidaat. Die

386
00:21:23,450 --> 00:21:26,929
Speaker 8: gaan allemaal research doen enzovoort. Dus dat zou nog echt

387
00:21:27,109 --> 00:21:30,929
Speaker 8: een maandenlange procedure worden... En hopelijk komt dat ook niet zover.

388
00:21:30,950 --> 00:21:34,530
Speaker 8: Maar het gaat nu erom, die regime change, is dat

389
00:21:34,570 --> 00:21:37,720
Speaker 8: daadwerkelijk de agenda van Trump en van Netanjahu? Ja, van

390
00:21:37,740 --> 00:21:40,460
Speaker 8: Netanjahu vast wel. Maar Trump inderdaad, wat in het begin

391
00:21:40,480 --> 00:21:43,060
Speaker 8: van jullie gesprek wordt gezegd, gaat hij na een week zeggen,

392
00:21:43,280 --> 00:21:45,419
Speaker 8: weet je wat, ik heb daar heel wat kapot gemaakt,

393
00:21:45,460 --> 00:21:48,659
Speaker 8: ik heb die hoogste leider omgelegd. Eigenlijk is mijn hiermee

394
00:21:48,680 --> 00:21:51,750
Speaker 8: wat mij betreft well done. Of pakt hij door? En

395
00:21:51,810 --> 00:21:53,540
Speaker 8: ik hoop van harte natuurlijk dat hij doorpakt. Ja

396
00:21:53,650 --> 00:21:55,629
Speaker 3: precies. Maar daar is hij inderdaad. Wel verantwoordelijk ook van

397
00:21:55,670 --> 00:22:01,890
Speaker 3: de medewerking van de bevolking. Dank Sander Terpuis, mensenrechtenverdediger, jurist

398
00:22:01,930 --> 00:22:07,460
Speaker 3: en Iranier by birth. Tegenwoordig Nederlander Sander Terpuis. We gaan

399
00:22:07,480 --> 00:22:12,830
Speaker 3: naar Tel Aviv. Daar is onze correspondent Ralf Dekkers. Ralf, goedemiddag. Goedemiddag.

400
00:22:13,390 --> 00:22:16,929
Speaker 3: Hoe staat het erbij bij jou? Nog veelvuldig in de schuilkelder?

401
00:22:16,980 --> 00:22:17,859
Speaker 3: Of schuilkamer

402
00:22:19,240 --> 00:22:24,960
Speaker 9: Schuilkamer vandaag een keer of tien. Dus het valt mee

403
00:22:24,980 --> 00:22:28,980
Speaker 9: in vergelijking met gisteren tot dusver. Wel was hier net

404
00:22:29,020 --> 00:22:31,680
Speaker 9: een grote aanval... of in ieder geval een raket neergekomen

405
00:22:31,720 --> 00:22:35,510
Speaker 9: in Beth Shemesh. Dat is meer richting Jeruzalem. En daar

406
00:22:35,750 --> 00:22:39,690
Speaker 9: in een woonwijk, en daar zijn zeker acht doden bij gevallen...

407
00:22:39,230 --> 00:22:42,710
Speaker 9: en tientallen gewonden. Dus voor het eerst, gisteravond zagen we

408
00:22:42,730 --> 00:22:45,660
Speaker 9: al een dode in Tel Aviv... bij een directe hit,

409
00:22:45,700 --> 00:22:48,679
Speaker 9: nu dus in Beth Shemmes. Dus de pijn begint toe

410
00:22:48,700 --> 00:22:50,740
Speaker 9: te nemen hier in Israël. En

411
00:22:51,300 --> 00:22:56,430
Speaker 3: wat hoor je van de legerleiding? inderdaad net van Sante Terpuis,

412
00:22:56,470 --> 00:22:59,879
Speaker 3: dat de Israëliërs gewoon aan het doorbombarderen zijn. Ook de

413
00:23:00,040 --> 00:23:06,449
Speaker 3: militaire headquarters van Iran zouden zijn getarget door vliegtuigen van

414
00:23:06,470 --> 00:23:06,990
Speaker 3: de Israëliën.

415
00:23:08,200 --> 00:23:12,530
Speaker 9: Ja, en de staatstelevisie eerder vandaag. Voor het eerst eigenlijk

416
00:23:12,570 --> 00:23:19,980
Speaker 9: grote aanvallen naast de liquidatie gisteren van de defensietop en

417
00:23:20,160 --> 00:23:25,629
Speaker 9: Gamenei zelf. Vandaag echt op doelwitte in het centrum van Teheran.

418
00:23:26,130 --> 00:23:32,270
Speaker 9: Een reeks aanvallen. Israël heeft ook tienduizenden reservisten opgeroepen... die

419
00:23:32,290 --> 00:23:34,889
Speaker 9: verschillende taken moeten gaan vervullen hier in het land. Met

420
00:23:34,910 --> 00:23:38,669
Speaker 9: name ook de landgrenzen bewaken. Er blijft nog altijd de

421
00:23:38,690 --> 00:23:43,190
Speaker 9: vrees bestaan dat eventueel de Houthis... notabene via Jordanië een

422
00:23:43,230 --> 00:23:49,640
Speaker 9: aanval op Israël zou plegen. En zo betrekt men de stellingen.

423
00:23:49,680 --> 00:23:53,760
Speaker 9: Hopend dat het conflict snel voorbij is... maar voorbereidend op

424
00:23:53,780 --> 00:23:56,899
Speaker 9: een langdurige strijd. Bernard,

425
00:23:56,940 --> 00:23:58,500
Speaker 7: jij sprak nog iemand vlak voor

426
00:23:58,520 --> 00:23:59,150
Speaker 3: de uitzending

427
00:23:59,580 --> 00:24:03,980
Speaker 7: Ja, dat is een vriend, die luistert ook mee. Die

428
00:24:04,000 --> 00:24:08,830
Speaker 7: woont in Kwasaba. En gisteren zei hij, ik had geluk.

429
00:24:08,869 --> 00:24:11,570
Speaker 7: Want ik moest de schouwkal erin, maar dat was precies

430
00:24:11,609 --> 00:24:15,670
Speaker 7: tijdens jullie reclame. Dus dat was tijd weer terug. Maar

431
00:24:15,710 --> 00:24:19,230
Speaker 7: die had het in totaal, geloof ik, meer dan veertig

432
00:24:19,280 --> 00:24:23,120
Speaker 7: keer dat ze... trappenhuis in en uit zijn geweest. Dus

433
00:24:23,140 --> 00:24:26,159
Speaker 7: het is inderdaad... slapen doet niemand meer daar. Maar die

434
00:24:26,200 --> 00:24:26,550
Speaker 7: wist ook

435
00:24:26,570 --> 00:24:26,659
Speaker 3: te

436
00:24:26,680 --> 00:24:29,149
Speaker 7: vertellen dat in de zuiden... dat er wel mee viel. Ja,

437
00:24:29,170 --> 00:24:34,650
Speaker 7: die vertelde dat in... Kiryat Gad, geloof ik. Dus ergens

438
00:24:34,710 --> 00:24:40,070
Speaker 7: in het zuiden. In het Negev-gebied. Dat daar helemaal niets

439
00:24:40,090 --> 00:24:42,389
Speaker 7: aan de hand is. Er is één keer een alarm afgegaan.

440
00:24:42,450 --> 00:24:47,260
Speaker 7: En dat was waarschijnlijk... bij het begin van de oorlog

441
00:24:47,280 --> 00:24:49,119
Speaker 7: alleen maar om aan te kondigen dat die oorlog begon.

442
00:24:49,140 --> 00:24:52,560
Speaker 7: En daarna niks meer. Dus het scheelt ook enorm regionaal.

443
00:24:52,600 --> 00:24:55,520
Speaker 7: En wat wij ons dus afvragen is of dat iets

444
00:24:55,540 --> 00:25:00,369
Speaker 7: te maken heeft met... de rijkwijde van die raketten. Dat

445
00:25:00,410 --> 00:25:02,670
Speaker 7: zou kunnen. Het zou ook kunnen dat ze denken, wat

446
00:25:02,710 --> 00:25:04,450
Speaker 7: kan ons zo'n klein dorp schelen? Wij

447
00:25:04,490 --> 00:25:05,250
Speaker 3: concentreren

448
00:25:05,310 --> 00:25:09,020
Speaker 7: ons alleen maar op de driehoek... waar echt de grote

449
00:25:09,060 --> 00:25:11,780
Speaker 7: bevolkingscentra zijn.

450
00:25:11,820 --> 00:25:13,399
Speaker 5: In het zuiden heb je die Mona, daar zou je

451
00:25:13,420 --> 00:25:14,000
Speaker 5: toch nog wel op

452
00:25:14,040 --> 00:25:16,520
Speaker 3: willen richten. Maar dat is blijkbaar toch best

453
00:25:16,540 --> 00:25:17,090
Speaker 5: wel moeilijk

454
00:25:17,500 --> 00:25:20,760
Speaker 3: Niemand op een idee brengen, alsjeblieft. Laten we dat niet doen.

455
00:25:20,780 --> 00:25:23,920
Speaker 3: Maar Ralf, hoe reageert Israël op dit moment nog steeds?

456
00:25:23,980 --> 00:25:26,419
Speaker 3: Onverdeeld tevreden met de acties van het EO?

457
00:25:27,750 --> 00:25:32,250
Speaker 9: Ja, men is zeer blij, zeer verheugd met de dood

458
00:25:32,270 --> 00:25:37,870
Speaker 9: van Khamenei. Hier een hele generatie opgegroeid eigenlijk met angst

459
00:25:37,930 --> 00:25:41,410
Speaker 9: voor de grote leider daar in Iran. Nou ja, die

460
00:25:41,430 --> 00:25:43,840
Speaker 9: blijken ze nu, nadat ze in ieder geval toestemming hebben

461
00:25:43,859 --> 00:25:47,600
Speaker 9: gekregen van Trump. Ze konden het vorige keer in juni

462
00:25:47,640 --> 00:25:50,659
Speaker 9: al doen, toen hield Trump het tegen. Nu zei Trump

463
00:25:50,680 --> 00:25:53,060
Speaker 9: van ga je gang. Nou ja, bij de eerste klap

464
00:25:53,100 --> 00:25:55,880
Speaker 9: hebben ze hem uitgeschakeld. Dus de mensen die hier... Ik

465
00:25:55,920 --> 00:25:58,590
Speaker 9: spreek van waarom hebben wij ons al die jaren zo'n

466
00:25:58,630 --> 00:26:02,310
Speaker 9: zorgen gemaakt... om Gamenei, terwijl we die in één klap

467
00:26:02,330 --> 00:26:07,670
Speaker 9: hadden kunnen uitschakelen. Maar het maakt zich natuurlijk ook wel zorgen.

468
00:26:07,710 --> 00:26:13,630
Speaker 9: Vandaag de scholen dicht, de werk... De samenheden liggen grotendeels plat.

469
00:26:13,670 --> 00:26:17,320
Speaker 9: Dus wat dat betreft beginnen we wel een beetje van...

470
00:26:16,960 --> 00:26:22,060
Speaker 9: hoe lang gaat dit duren? Natuurlijk pas 24 uur bezig, 36 uur bezig.

471
00:26:22,100 --> 00:26:26,280
Speaker 9: Dus we zijn nog waarschijnlijk aan het begin. Maar de

472
00:26:26,320 --> 00:26:28,739
Speaker 9: hoop is van even doorbijten... en dan hebben we het

473
00:26:28,780 --> 00:26:31,610
Speaker 9: daarna in ieder geval voor lange tijd rustig hier in Israël.

474
00:26:31,619 --> 00:26:31,959
Speaker 9: Dank

475
00:26:32,010 --> 00:26:35,290
Speaker 3: je wel. Ralph Dekkers, onze correspondent in Tel Aviv. Vanuit

476
00:26:35,330 --> 00:26:37,930
Speaker 3: Israël dus uiteraard. Gaan we zo meteen in de komende

477
00:26:37,950 --> 00:26:40,770
Speaker 3: half uur praten... onder meer over de olie- en gasmarkt.

478
00:26:40,810 --> 00:26:43,250
Speaker 3: We hoorden het al, Ormoes, de straat van Ormoes... dat

479
00:26:43,290 --> 00:26:48,890
Speaker 3: is een druk trafficked gebied waar veel olietekers doorheen komen. Nou,

480
00:26:48,930 --> 00:26:52,610
Speaker 3: dat ligt ook naast Iran, of aan Iran vast eigenlijk.

481
00:26:52,630 --> 00:26:55,930
Speaker 3: Als je kijkt vanaf de Oman-kant, zou ik maar zeggen. Nee,

482
00:26:55,950 --> 00:26:59,390
Speaker 3: precies andersom. Dit terzijde. We gaan het daar uitgebreid over hebben.

483
00:26:59,450 --> 00:27:01,540
Speaker 3: En we gaan even kijken naar de reactie van onze

484
00:27:01,560 --> 00:27:05,200
Speaker 3: minister van Buitenlandse Zaken. Kerstvers, Tom Berendsen. Want die gaat

485
00:27:05,220 --> 00:27:07,160
Speaker 3: binnenkort met zijn collega's heel snel om tafel.

486
00:27:16,730 --> 00:27:17,690
Speaker 2: Bas van Werven.

487
00:27:17,810 --> 00:27:21,750
Speaker 3: Eén goede middag. Een extra uitzending hier. Uiteraard over het

488
00:27:21,790 --> 00:27:25,070
Speaker 3: conflict tussen Amerika, Israël en Iran. Daar gaan we het

489
00:27:25,130 --> 00:27:28,060
Speaker 3: uitgebreid over hebben. Het komende half uur. Een uurtje hebben

490
00:27:28,080 --> 00:27:31,420
Speaker 3: we gemaakt. Het laatste nieuws wat nu binnenkomt is dat

491
00:27:31,440 --> 00:27:38,340
Speaker 3: de Al Jazeera meldt... dat Peseshian, de zittende president van Iran...

492
00:27:42,530 --> 00:27:44,830
Speaker 3: De wereldlijke leider zal ik maar zeggen. De religieuze leider

493
00:27:44,850 --> 00:27:48,419
Speaker 3: die is gisteren geliquideerd. Dat kunnen we stellen. En er

494
00:27:48,460 --> 00:27:51,200
Speaker 3: is nu al een systeem in place om te zorgen

495
00:27:51,220 --> 00:27:55,649
Speaker 3: dat hij wordt opgevolgd. Dat zal in Iran wat dat

496
00:27:55,670 --> 00:28:01,639
Speaker 3: betreft nog wel... Over een aantal zaken. Onder meer over

497
00:28:01,680 --> 00:28:05,720
Speaker 3: wat gebeurt er in economische zin nou allemaal. Want oliestaten

498
00:28:05,760 --> 00:28:10,470
Speaker 3: liggen allemaal aan de Persische Golf. Leverolie, ook wereldwijd. Ook

499
00:28:10,510 --> 00:28:13,270
Speaker 3: een deel van onze Europese olie. Ook wat wij in

500
00:28:13,290 --> 00:28:16,310
Speaker 3: de benzinepomp krijgen. Wat gaat daarmee gebeuren? We gaan kijken

501
00:28:16,330 --> 00:28:20,690
Speaker 3: naar hoe Amerika reageert na 24 uur. En de Europese Unie.

502
00:28:20,710 --> 00:28:22,889
Speaker 3: Dus er is genoeg te doen. In de studio heb

503
00:28:22,910 --> 00:28:25,910
Speaker 3: ik in ieder geval gelukkig bij me... onze buitenlandcommentator Bernard

504
00:28:25,930 --> 00:28:29,000
Speaker 3: Hammelburg en Martien van den Berg. En die is schrijver

505
00:28:29,020 --> 00:28:32,119
Speaker 3: van onder meer een aantal boeken over het Midden-Oosten. En

506
00:28:32,160 --> 00:28:36,260
Speaker 3: is daar vooral ook woonachtig geweest. Kent Israël als geen ander.

507
00:28:36,300 --> 00:28:39,020
Speaker 3: Dus vandaar welkom bij. Fijn dat jullie er nog eventjes zijn.

508
00:28:39,060 --> 00:28:43,200
Speaker 3: Een half uurtje gaan we nog even door. We hebben geconstateerd, militairen,

509
00:28:43,260 --> 00:28:46,360
Speaker 3: dat gaat door. De Iraniërs kunnen gewoon nog even schieten.

510
00:28:46,380 --> 00:28:50,120
Speaker 3: Hoeveel wapens ze hebben op mobiele platforms, dat weten we niet.

511
00:28:50,180 --> 00:28:52,890
Speaker 3: Dat ze aanvallen uitvoeren, dat is evident. En ook op

512
00:28:52,910 --> 00:28:55,850
Speaker 3: plekken waar dat misschien niet heel voor de hand liggend was... Dubai,

513
00:28:55,910 --> 00:28:58,250
Speaker 3: je zal er maar wat appartementen hebben gekocht... omdat je

514
00:28:58,290 --> 00:29:02,030
Speaker 3: Box 3 wilde kwijtraken in Nederland. Dat gebeurt, Nederlanders hebben dat.

515
00:29:02,070 --> 00:29:06,350
Speaker 3: En die maken zich zoveel zorgen dat er nu duizend Nederlanders...

516
00:29:06,010 --> 00:29:08,550
Speaker 3: al gebeld hebben met buitenlandse zaken... om te horen wat

517
00:29:08,590 --> 00:29:10,790
Speaker 3: daar aan de hand is. Dat gaan we straks bespreken,

518
00:29:10,810 --> 00:29:14,330
Speaker 3: maar eerst naar het economische. Want ja, wat gaat dit

519
00:29:14,370 --> 00:29:17,230
Speaker 3: voor onze... dat klinkt heel plat, maar voor onze portemonnee betekenen.

520
00:29:22,290 --> 00:29:25,780
Speaker 3: De straat van Hormoes wordt afgesloten, is afgesloten door Iran.

521
00:29:25,820 --> 00:29:28,840
Speaker 3: Er is sterker nog al een tanker, is daar gezonken.

522
00:29:28,880 --> 00:29:31,740
Speaker 3: Daar komt veel gas vandaan, maar ook veel olie. Bij

523
00:29:31,780 --> 00:29:34,520
Speaker 3: ons Lucia van Geuns, die is energiedeskundige... van het Den

524
00:29:34,540 --> 00:29:38,100
Speaker 3: Haag Centrum voor Strategische Studies. Mevrouw van Geuns, goedemiddag

525
00:29:38,870 --> 00:29:39,260
Speaker 10: Goedemiddag

526
00:29:39,690 --> 00:29:43,310
Speaker 3: Ja, de olieprijs, die schiet al hard omhoog. Even naar

527
00:29:43,330 --> 00:29:46,810
Speaker 3: het belang van die straat van Hormoes. Hoe belangrijk is

528
00:29:46,850 --> 00:29:48,300
Speaker 3: die in de energiewereld?

529
00:29:49,460 --> 00:29:52,480
Speaker 10: Die is heel erg belangrijk. Het is eigenlijk echt een knooppunt.

530
00:29:52,530 --> 00:29:55,170
Speaker 10: In de zin dat alle olie en ook olieproducten, maar

531
00:29:55,210 --> 00:29:58,390
Speaker 10: ook LNG, die bijvoorbeeld komt van Qatar, maar olie ook

532
00:29:58,410 --> 00:30:03,210
Speaker 10: van Soed-Arabië, Kuwait, Irak, die gaan allemaal door de straat

533
00:30:03,230 --> 00:30:06,969
Speaker 10: van Hormuz naar de klanten die dat hebben opgekocht. En

534
00:30:07,010 --> 00:30:10,230
Speaker 10: dat geeft natuurlijk nu een probleem, want die straat van

535
00:30:10,270 --> 00:30:12,870
Speaker 10: Hormuz die lijkt geblokkeerd, maar ik denk dat ook een

536
00:30:12,890 --> 00:30:16,110
Speaker 10: heleboel schepen ook niet meer uitvaren en aan bal blijven.

537
00:30:16,150 --> 00:30:19,470
Speaker 10: Of een andere route maken, omdat ook verzekeraars dit niet

538
00:30:19,490 --> 00:30:23,210
Speaker 10: meer willen riskeren. Dus die verzekeringspremies schieten ook omhoog.

539
00:30:23,250 --> 00:30:26,290
Speaker 3: Ja, we zien dat, wat Hapag Lloyd heeft gezegd... we

540
00:30:26,310 --> 00:30:29,610
Speaker 3: varen daar met geen schip meer. Wat gaat dit betekenen

541
00:30:29,630 --> 00:30:33,690
Speaker 3: voor de ontwikkeling van... nou, laten we even kijken naar gas-

542
00:30:33,710 --> 00:30:34,410
Speaker 3: en olieprijzen.

543
00:30:35,970 --> 00:30:38,210
Speaker 10: Ja, dat zal wel zeker effect hebben. Bij de opening

544
00:30:38,250 --> 00:30:42,010
Speaker 10: van de markt morgen zal de olieprijs echt omhoog schieten.

545
00:30:42,090 --> 00:30:45,550
Speaker 10: En hoeveel dat zal zijn, dat hangt nog van af.

546
00:30:45,710 --> 00:30:50,510
Speaker 10: Tegelijkertijd weten we ook dat OPEC vandaag bij elkaar is gekomen...

547
00:30:49,650 --> 00:30:53,070
Speaker 10: en dat hij uiteindelijk heeft besloten om wat extra olie

548
00:30:53,110 --> 00:30:55,760
Speaker 10: op te pompen. Maar dat is uiteindelijk toch een beetje

549
00:30:55,860 --> 00:30:58,000
Speaker 10: een doekje voor het bloeden... want het grootste deel van

550
00:30:58,020 --> 00:31:02,100
Speaker 10: de olie die wordt opgepompt extra... is veelal uit Soed-Arabië...

551
00:31:02,480 --> 00:31:04,780
Speaker 10: Of uit Irak of uit Kuwait. Dus die olie moet

552
00:31:04,820 --> 00:31:08,380
Speaker 10: ook geëvacueerd worden. Het gaat uiteindelijk, die hele waardeketen is

553
00:31:08,400 --> 00:31:13,020
Speaker 10: nu heel erg ontregeld. En dat betekent eigenlijk dat die

554
00:31:13,060 --> 00:31:15,150
Speaker 10: olie ook helemaal niet meer weg kan daar

555
00:31:15,580 --> 00:31:20,260
Speaker 3: En is het dan inderdaad, ik zie het ook, 206.000 barrels

556
00:31:20,300 --> 00:31:24,080
Speaker 3: per dag die worden extra nu geproduceerd. Maar gaat dat

557
00:31:24,140 --> 00:31:25,420
Speaker 3: ons bereiken, is de grote vraag.

558
00:31:26,290 --> 00:31:29,230
Speaker 10: Ja, dat zal waarschijnlijk best lastig zijn. Het hangt er

559
00:31:29,250 --> 00:31:31,030
Speaker 10: vanaf waar het vandaan komt. Maar als het uit de

560
00:31:31,070 --> 00:31:35,470
Speaker 10: golfstaten komt, dan gaat dat ook verder niet weg. Met

561
00:31:35,520 --> 00:31:41,620
Speaker 10: name ook landen die heel veel olie en gas importeren

562
00:31:41,660 --> 00:31:44,920
Speaker 10: vanuit de golf... is dat voornamelijk Azië. Ik denk dat

563
00:31:44,980 --> 00:31:48,580
Speaker 10: China dit heel erg gaat merken. Wij natuurlijk ook, maar

564
00:31:48,640 --> 00:31:51,120
Speaker 10: in dat opzicht een iets mindere mate.

565
00:31:51,760 --> 00:31:54,240
Speaker 3: Als we kijken naar gas, we weten de Duitsers hebben

566
00:31:54,300 --> 00:32:01,410
Speaker 3: al vrij vroeg nadat Rusland-Oekraïne binnenviel een LNG-deal gesloten met Qatar. Nou,

567
00:32:01,430 --> 00:32:03,410
Speaker 3: daar komt het dan ook niet echt langs de straat

568
00:32:03,430 --> 00:32:05,489
Speaker 3: van de moes. Wat betekent dat voor ons? Want ja,

569
00:32:05,510 --> 00:32:08,070
Speaker 3: wij zijn ook weer afhankelijk van LNG uit Amerika, maar

570
00:32:08,090 --> 00:32:10,340
Speaker 3: ook voor een deeltje uit Duitsland wat zij kopen in Qatar, toch?

571
00:32:11,080 --> 00:32:14,040
Speaker 10: Ja, dat klopt. Het heeft wel degelijk effect op de

572
00:32:14,060 --> 00:32:18,380
Speaker 10: hele Europese gasmarkt. En zeker de Noordwest-Europese gasmarkt. Het grootste

573
00:32:18,400 --> 00:32:22,040
Speaker 10: deel van de LNG wat wij nu importeren in Noordwest-Europa...

574
00:32:22,300 --> 00:32:25,880
Speaker 10: komt uit Amerika. En ook nog een stuk uit Algerije.

575
00:32:25,900 --> 00:32:30,020
Speaker 10: Maar desalniettemin ook nog een stuk uit Qatar. Dat is

576
00:32:30,040 --> 00:32:33,280
Speaker 10: wel iets minder dan bijvoorbeeld uit de Verenigde Staten. Maar

577
00:32:33,300 --> 00:32:36,660
Speaker 10: dat zal waarschijnlijk, vooral voor de spotmarkt, nu veel minder zijn.

578
00:32:36,760 --> 00:32:45,800
Speaker 3: Ja, dat hoorden we. Dat we ineens door het gras

579
00:32:45,820 --> 00:32:51,600
Speaker 10: zijn gegaan. Ja, nou die gasvoorraden die zijn natuurlijk flink aangesproken...

580
00:32:51,020 --> 00:32:54,280
Speaker 10: ook door de kou. Tegelijkertijd niet aangevuld. En dat is

581
00:32:54,300 --> 00:32:58,310
Speaker 10: uiteindelijk ook de markt, de handel die dat zo heeft bepaald.

582
00:32:58,350 --> 00:33:00,990
Speaker 10: En ze wilden natuurlijk toch wachten tot de gasprijs wat

583
00:33:01,030 --> 00:33:03,330
Speaker 10: lager is. En dan gingen ze het dan vullen. En

584
00:33:03,350 --> 00:33:05,430
Speaker 10: dat is natuurlijk nu toch wel een beetje lastiger. Want

585
00:33:05,470 --> 00:33:09,590
Speaker 10: zeer waarschijnlijk gaat de gasprijs best omhoog. Misschien wel flink omhoog.

586
00:33:09,610 --> 00:33:14,020
Speaker 10: En dat betekent dus ook voor het vullen van de gasopslagen...

587
00:33:12,910 --> 00:33:14,420
Speaker 10: dat dat dan een duurdere zaak wordt.

588
00:33:18,440 --> 00:33:23,020
Speaker 3: Zijn er vragen, Martine? Komt

589
00:33:23,080 --> 00:33:23,840
Speaker 7: u

590
00:33:24,000 --> 00:33:24,070
Speaker 3: maar

591
00:33:24,160 --> 00:33:25,880
Speaker 7: Martine gaat voor.

592
00:33:25,940 --> 00:33:28,980
Speaker 5: Ik zat me af te vragen... waarom Iran geen gas-

593
00:33:29,020 --> 00:33:33,460
Speaker 5: en olievelden aan het bombarderen was. Dat is ook een strategie.

594
00:33:33,480 --> 00:33:36,340
Speaker 5: Maar ik begrijp nu eigenlijk... en ik kijk even jullie

595
00:33:36,360 --> 00:33:39,740
Speaker 5: allemaal aan... of dat dus helemaal niet nodig is. Dat

596
00:33:39,760 --> 00:33:43,060
Speaker 5: je eigenlijk op deze manier precies hetzelfde effect hebt. Namelijk

597
00:33:43,510 --> 00:33:45,090
Speaker 5: dat die olieprijs omhoog gaat. Ja.

598
00:33:46,400 --> 00:33:49,070
Speaker 10: Daar heb je gelijk in. Ik denk dat dat overigens

599
00:33:49,110 --> 00:33:53,230
Speaker 10: nog wel zou kunnen. Dat ze ook nog de upstreamolie,

600
00:33:53,270 --> 00:33:57,670
Speaker 10: oftewel de olie- en gasvelden, gaan aanvallen. Die zijn heel kwetsbaar.

601
00:33:57,690 --> 00:34:02,990
Speaker 10: Die infrastructuur is heel kwetsbaar. Dus die is makkelijk te raken. Tegelijkertijd,

602
00:34:03,030 --> 00:34:05,210
Speaker 10: dat zou dan ook wel weer een grens overgaan. En

603
00:34:05,230 --> 00:34:07,950
Speaker 10: daar zullen de landen zelf echt helemaal niet blij mee zijn.

604
00:34:08,880 --> 00:34:11,960
Speaker 10: En uiteindelijk zal dat de oliemarkt dus ook gaan raken.

605
00:34:12,020 --> 00:34:13,290
Speaker 10: En dat is nu al geraakt

606
00:34:13,860 --> 00:34:17,839
Speaker 7: Ik had ook nog één klein vraagje. Mijn leermeester is

607
00:34:17,880 --> 00:34:19,549
Speaker 7: op dit punt, hebben wij nu aan de lijn. Dus

608
00:34:19,590 --> 00:34:23,110
Speaker 7: die citeer ik maar even. Maar als ik me goed herinner,

609
00:34:23,150 --> 00:34:25,050
Speaker 7: is er één land in de wereld... dat hier helemaal

610
00:34:25,130 --> 00:34:29,170
Speaker 7: geen last van heeft. En dat is Amerika. Want die

611
00:34:29,210 --> 00:34:32,759
Speaker 7: importeren geen druppel meer uit het Midden-Oosten. Die frakken alles

612
00:34:32,780 --> 00:34:34,300
Speaker 7: in eigen land. Ja, die doen alles zelf.

613
00:34:35,600 --> 00:34:38,529
Speaker 10: Dat klopt, Bernard. Maar aan de andere kant denk ik

614
00:34:38,570 --> 00:34:42,670
Speaker 10: wel degelijk... dat de consumenten in Amerika dit wel gaan merken.

615
00:34:42,710 --> 00:34:45,089
Speaker 10: Want ook de prijs aan de pomp voor de Amerikanen

616
00:34:45,130 --> 00:34:48,469
Speaker 10: zal omhoog gaan. Het is niet alleen maar Amerikaanse olie.

617
00:34:48,489 --> 00:34:50,779
Speaker 10: Het is niet alleen maar West Texas Intermediate. Maar zij

618
00:34:50,800 --> 00:34:54,860
Speaker 10: krijgen ook last van een hogere brandprijs. En dat vindt

619
00:34:55,000 --> 00:34:58,880
Speaker 10: meneer Trump waarschijnlijk niet fijn. Want een heleboel van zijn

620
00:34:58,900 --> 00:35:01,060
Speaker 10: eigen kiezers zullen daardoor boos worden.

621
00:35:01,100 --> 00:35:07,629
Speaker 3: Zeker, want dat geeft de inflatoren druk. Nee, die olieprijs

622
00:35:07,670 --> 00:35:11,090
Speaker 3: hebben we ooit gezien... op niveaus van 120 euro voor een

623
00:35:11,110 --> 00:35:13,570
Speaker 3: FOD Brand Crude. Daar zitten we nog lang niet aan.

624
00:35:13,610 --> 00:35:16,520
Speaker 3: We zitten boven de 70. Nu met de price hike naar

625
00:35:16,540 --> 00:35:19,200
Speaker 3: de 80 toe, kan ik me voorstellen. Klopt dat? En waar

626
00:35:19,219 --> 00:35:19,339
Speaker 3: gaan

627
00:35:19,360 --> 00:35:23,670
Speaker 10: we heen? Ja, dat is echt nog koffiedik kijken. Dat

628
00:35:23,690 --> 00:35:26,649
Speaker 10: is ongelooflijk lastig. Het hangt er ook vanaf hoe lang.

629
00:35:26,670 --> 00:35:29,830
Speaker 10: Hoe lang ook die straat van Hormuz en die doorvoer

630
00:35:29,870 --> 00:35:33,719
Speaker 10: van olietankers en gastankers... maar ook van gewoon de commerciële

631
00:35:33,760 --> 00:35:37,759
Speaker 10: vaart zal gaan duren. En ook in hoeverre daar Amerika

632
00:35:37,780 --> 00:35:40,200
Speaker 10: ook zelf straks een soort stokje voor gaat steken. En

633
00:35:40,219 --> 00:35:42,870
Speaker 10: hoeverre ze daar proberen om die vaart toch wel weer

634
00:35:42,910 --> 00:35:45,290
Speaker 10: op gang te krijgen... Maar al met al, dit geeft

635
00:35:45,350 --> 00:35:49,609
Speaker 10: al zo'n ongelofelijke onrust op de markt... maar ook langs

636
00:35:49,630 --> 00:35:53,029
Speaker 10: de hele logistieke lijn... dat dit voorlopig nog wel lang

637
00:35:53,070 --> 00:35:55,410
Speaker 10: zal doorresoneren.

638
00:35:55,430 --> 00:35:58,200
Speaker 3: Dank, Lucia van Graans, energiedeskundige... van het Den Haag Centrum

639
00:35:58,239 --> 00:36:02,140
Speaker 3: voor Strategische Studies. En ook Europese leiders volgen uiteraard de

640
00:36:02,160 --> 00:36:06,040
Speaker 3: situatie in het Midden-Oosten. En dus ook Europa-verslaggever Geert-Jan Haan.

641
00:36:06,060 --> 00:36:10,279
Speaker 3: Die is bij ons. Geert-Jan, goedemiddag. Dag allemaal. Ja, even

642
00:36:10,300 --> 00:36:12,160
Speaker 3: aansluitend op wat Lucia van Geunzen net zegt... over de

643
00:36:12,180 --> 00:36:16,060
Speaker 3: straat van Ormoes. Is dat ook een zorgenkindje voor de

644
00:36:16,080 --> 00:36:17,500
Speaker 3: Europese Unie

645
00:36:18,540 --> 00:36:21,410
Speaker 11: Jawel, want je weet niet voor hoe lang zo'n eventuele

646
00:36:21,430 --> 00:36:24,490
Speaker 11: blokkade aanhoudt... en wat dat met de prijzen dan doet.

647
00:36:24,530 --> 00:36:27,810
Speaker 11: Het eerste nieuws hierover las ik gisteravond via Aspides... want

648
00:36:27,850 --> 00:36:31,790
Speaker 11: er is momenteel een maritieme EU-missie in de Rode Zee...

649
00:36:31,510 --> 00:36:34,509
Speaker 11: om de vrijheid van de zeevaart te waarborgen... onderdeel van

650
00:36:34,530 --> 00:36:37,649
Speaker 11: een grotere missie... Dat zijn onze ogen en oren daar.

651
00:36:37,670 --> 00:36:40,650
Speaker 11: Die waarschuwen momenteel ook voor aanvallen van de Houthis. De

652
00:36:40,690 --> 00:36:44,590
Speaker 11: proxies uit Iran. Nederland doet ook mee aan deze missie.

653
00:36:44,610 --> 00:36:46,280
Speaker 11: Dus het is best belangrijk om hen in de gaten

654
00:36:46,300 --> 00:36:49,060
Speaker 11: te houden met updates. En daar maakt de Unie zich

655
00:36:49,100 --> 00:36:50,080
Speaker 11: zeker druk om

656
00:36:50,239 --> 00:36:53,879
Speaker 3: Jij sprak ook met onze kerstverse minister van Buitenlandse Zaken,

657
00:36:53,920 --> 00:36:56,920
Speaker 3: Tom Berends. Die exclusief reageerde op de ontwikkelingen.

658
00:36:56,940 --> 00:37:00,490
Speaker 4: Voor de bredere situatie is het voor mij als minister

659
00:37:00,510 --> 00:37:02,810
Speaker 4: dan met name belangrijk... om snel in contact te gaan

660
00:37:02,850 --> 00:37:06,900
Speaker 4: met de Europese collega's. Kijken welke zorgen er leven, hoe

661
00:37:06,920 --> 00:37:11,310
Speaker 4: we samen kunnen werken. Vandaag hebben we ook digitaal overleg

662
00:37:11,350 --> 00:37:15,170
Speaker 4: met alle Europese collega's. En van het grootste belang is

663
00:37:15,190 --> 00:37:19,009
Speaker 4: natuurlijk dat die aanvallen van Iran op landen in de regio,

664
00:37:19,050 --> 00:37:21,910
Speaker 4: die moeten stoppen. En dat er een oplossing komt in

665
00:37:21,930 --> 00:37:23,990
Speaker 4: het belang van de Iraanse bevolking zelf

666
00:37:24,290 --> 00:37:26,830
Speaker 3: Het klinkt een beetje als Jet, moet het deescaleren. Hoe

667
00:37:26,870 --> 00:37:30,000
Speaker 3: denkt de rest van Europa erover na? Want ik neem

668
00:37:30,020 --> 00:37:31,700
Speaker 3: aan dat hij op dit moment zo'n beetje in die

669
00:37:31,739 --> 00:37:32,700
Speaker 3: digitale vergadering zit.

670
00:37:34,450 --> 00:37:37,910
Speaker 11: Ja, die begint om vijf uur. Dat is met de

671
00:37:37,930 --> 00:37:40,850
Speaker 11: ministers van Buitenlandse Zaken... onder leiding van Kaja Kalles, die

672
00:37:40,870 --> 00:37:43,840
Speaker 11: is een spoedbijeenkomst. En Berendsen, die sprak ik toen hij

673
00:37:43,860 --> 00:37:48,160
Speaker 11: in het vliegtuig was... net terug uit Polen. En ik

674
00:37:48,200 --> 00:37:51,299
Speaker 11: denk dat Nederland een beetje in de grote groep zit...

675
00:37:51,060 --> 00:37:56,120
Speaker 11: qua opvattingen over hoe we om moeten gaan met deze situatie.

676
00:37:56,160 --> 00:38:02,260
Speaker 11: Dat betekent dat de meeste Europese landen... momenteel oproepen tot deescalatie...

677
00:38:02,280 --> 00:38:06,790
Speaker 11: Dat ze Iran veroordelen, zeker omdat andere golfstaat worden aangevallen

678
00:38:06,810 --> 00:38:10,390
Speaker 11: met drones en raketten. Maar je hoort geen veroordeling richting Trump,

679
00:38:10,430 --> 00:38:15,790
Speaker 11: die deze hele operatie toch is gestart. En kijk, je

680
00:38:15,830 --> 00:38:18,430
Speaker 11: kunt best wel, je gaat afvragen in de verklaring die

681
00:38:18,450 --> 00:38:23,790
Speaker 11: de EU straks als geheel wil geven... waarom de EU

682
00:38:23,810 --> 00:38:27,410
Speaker 11: dan vindt dat er geen veroordeling moet zijn... richting toch

683
00:38:27,450 --> 00:38:30,819
Speaker 11: het schenden van het internationaal recht. Eigenlijk een reactie die

684
00:38:30,840 --> 00:38:35,260
Speaker 11: alleen Pedro Sánchez heeft gegeven. Maar ja, aan de andere

685
00:38:35,300 --> 00:38:37,900
Speaker 11: kant blijf je natuurlijk houden... een verklaring vanuit Europa is

686
00:38:37,920 --> 00:38:40,620
Speaker 11: een soort middenweg. Want er zijn ook landen, denk aan Tsjechië,

687
00:38:40,739 --> 00:38:43,700
Speaker 11: denk aan Hongarije... die zeggen, goh, we moeten Trump prijzen

688
00:38:43,739 --> 00:38:46,339
Speaker 11: om wat hij doet. Let wel, Bas, er zal geen

689
00:38:46,380 --> 00:38:48,560
Speaker 11: Europeaan zijn, denk ik... die een traan laat om de

690
00:38:48,580 --> 00:38:54,250
Speaker 11: dood van Ali Khamenei... Maar de reactie zal toch zijn deescaleren,

691
00:38:54,270 --> 00:38:57,109
Speaker 11: Trump niet te veel pleasen... en vooral boos zijn op

692
00:38:57,150 --> 00:39:00,230
Speaker 11: Iran en zeggen dat ze moeten stoppen met hun nucleaire programma.

693
00:39:00,250 --> 00:39:03,620
Speaker 7: Ja, één opmerkelijk ding in die zitting van de Veiligheidsraad

694
00:39:03,660 --> 00:39:07,660
Speaker 7: van gisteravond... die begon met een verklaring van de secretaris-generaal.

695
00:39:07,700 --> 00:39:09,980
Speaker 7: En die kwam wel degelijk met dat argument van het

696
00:39:10,020 --> 00:39:12,480
Speaker 7: overtreden van het internationaal recht. Dat was ongeveer het eerste

697
00:39:12,500 --> 00:39:15,049
Speaker 7: wat hij zei. Het ene land kan niet zomaar het

698
00:39:15,110 --> 00:39:19,170
Speaker 7: andere binnenvallen. En dat klopt. Alleen, ik denk dat Trump

699
00:39:19,210 --> 00:39:21,430
Speaker 7: dat best wist en zich er niets van aantrekt. Dat

700
00:39:21,450 --> 00:39:24,080
Speaker 7: heeft hij al eerder laten zien. Voor Israël ligt het

701
00:39:24,100 --> 00:39:29,279
Speaker 7: juridisch net wat anders. Omdat als een land zelf... in

702
00:39:29,320 --> 00:39:34,080
Speaker 7: gevaar wordt bedreigd of is bedreigd of aangevallen... bijvoorbeeld Hamas, Hezbollah,

703
00:39:34,100 --> 00:39:37,460
Speaker 7: noem maar maar op... dan heb je internationaal juridisch nog

704
00:39:37,500 --> 00:39:41,420
Speaker 7: wel een argument... om te kunnen zeggen, oké, ik doe

705
00:39:41,460 --> 00:39:45,660
Speaker 7: een preemptive strike. Maar Amerika is juridisch in elk geval fout.

706
00:39:45,700 --> 00:39:46,060
Speaker 7: Dat is

707
00:39:46,340 --> 00:39:50,950
Speaker 3: zeker. Maar die gezamenlijke verklaring, het wordt weer... als ik

708
00:39:50,989 --> 00:39:54,190
Speaker 3: het zo'n beetje de afdronk van jouw antwoord proef... wordt

709
00:39:54,210 --> 00:39:57,670
Speaker 3: het weer een typisch Europees verhaal van... we vinden dat

710
00:39:57,710 --> 00:39:58,410
Speaker 3: het minder moet.

711
00:40:01,610 --> 00:40:05,940
Speaker 11: Ja, het is misschien... Lees nog vis, zo zeg je

712
00:40:05,960 --> 00:40:10,720
Speaker 11: dat toch? Een verklaring... Ja, alleen tegelijkertijd is dat misschien ook...

713
00:40:10,580 --> 00:40:14,600
Speaker 11: hoe wij in Europa er momenteel naar kijken. Dat we

714
00:40:14,640 --> 00:40:18,310
Speaker 11: wel twijfelen over of het rechtsgeldig is... wat Trump nu

715
00:40:18,350 --> 00:40:21,090
Speaker 11: in Iran doet. Maar dat ook jij en ik waarschijnlijk

716
00:40:21,110 --> 00:40:23,130
Speaker 11: geen traan zullen laten... om de dood van Ghamanei. En

717
00:40:23,150 --> 00:40:27,180
Speaker 11: dat we hopen... Ik al als bijvoorbeeld Ursula von der

718
00:40:27,200 --> 00:40:28,980
Speaker 11: Leyen dat we hopen... dat er nieuwe tijden voor de

719
00:40:29,020 --> 00:40:34,120
Speaker 11: Iraniërs aanbreken. Alleen, ja, je hebt natuurlijk als Europa, als continent...

720
00:40:33,719 --> 00:40:36,520
Speaker 11: dat toch zegt van, goh, we willen ons nog een beetje...

721
00:40:36,340 --> 00:40:38,899
Speaker 11: aan de internationale regels en het recht houden. Dan vind

722
00:40:38,920 --> 00:40:41,160
Speaker 11: ik wel dat er in die verklaring toch een verwijzing

723
00:40:41,180 --> 00:40:43,830
Speaker 11: mag staan... nadat we dat belangrijk vinden

724
00:40:44,200 --> 00:40:47,490
Speaker 3: Nog even kort naar dit, want Oekraïne, daar hebben wij

725
00:40:47,510 --> 00:40:50,610
Speaker 3: een oorlog. Iran staat bekend als grote supporter van Rusland.

726
00:40:50,690 --> 00:40:54,050
Speaker 3: Is dat voor Oekraïne dan goed nieuws? Ja, denkt minister...

727
00:40:54,290 --> 00:40:54,550
Speaker 3: We

728
00:40:54,830 --> 00:40:57,890
Speaker 4: hoeven ons geen illusies te hebben over de banden tussen

729
00:40:57,910 --> 00:41:01,430
Speaker 4: Rusland en Iran. Het is algemeen bekend dat Iran een

730
00:41:01,450 --> 00:41:04,969
Speaker 4: rol speelt bij het leveren van drones. En de kennis

731
00:41:05,010 --> 00:41:08,489
Speaker 4: en technologie van drones die worden gebruikt om Oekraïne aan

732
00:41:08,510 --> 00:41:12,610
Speaker 4: te vallen. Dus ik kan me goed voorstellen dat men

733
00:41:12,650 --> 00:41:17,830
Speaker 4: in Oekraïne niet treurt om deze gebeurtenissen. En ik snap

734
00:41:17,870 --> 00:41:20,339
Speaker 4: ook inderdaad dat dit behulpzaam is voor Oekraïne

735
00:41:20,580 --> 00:41:22,360
Speaker 3: Al dus tolberen ze ons minister van Buitenlandse Zaken. De

736
00:41:22,380 --> 00:41:24,620
Speaker 3: minister van Buitenlandse Zaken van Oekraïne is helaas nog geen

737
00:41:24,660 --> 00:41:27,219
Speaker 3: lid van de Europese Unie. Dus die kan deze felicitatie

738
00:41:27,260 --> 00:41:30,330
Speaker 3: niet overbrengen aan de groep. Maar zie jij reacties inderdaad

739
00:41:30,350 --> 00:41:33,650
Speaker 3: in Rusland en Oekraïne... die blij zijn over het algemeen

740
00:41:33,670 --> 00:41:34,910
Speaker 3: met het verschijden van algemenei?

741
00:41:36,910 --> 00:41:39,250
Speaker 11: Nou, Berendsen, die kwam terug uit Oekriëne. Dus dit zal

742
00:41:39,270 --> 00:41:42,230
Speaker 11: hij wel degelijk met zijn collega trouwens hebben besproken. Ja,

743
00:41:42,250 --> 00:41:44,250
Speaker 11: ik zie dat Oekriëne wel blij is met wat er

744
00:41:44,270 --> 00:41:48,170
Speaker 11: is gebeurd. Sowieso was het gisteren een betere 28 februari dan

745
00:41:48,190 --> 00:41:51,089
Speaker 11: vorig jaar. Want toen kreeg Zelensky de wind van voren

746
00:41:51,110 --> 00:41:52,859
Speaker 11: in de ovenoffers van Trump. Dat weet ik nog, dat

747
00:41:52,890 --> 00:41:56,350
Speaker 11: was die dag. Oekraïne denkt van, hé, een bondgenoot van

748
00:41:56,370 --> 00:41:59,260
Speaker 11: Rusland komt in de problemen. Ben ik ook even gaan

749
00:41:59,300 --> 00:42:02,640
Speaker 11: kijken bij de reacties in Rusland. De staatsmedia, maar ook

750
00:42:02,660 --> 00:42:04,660
Speaker 11: het Kremlin. Poetin die zegt, ja, dit is toch wel

751
00:42:04,680 --> 00:42:09,240
Speaker 11: heel cynisch... en toch het met voeten treden van het

752
00:42:09,280 --> 00:42:14,730
Speaker 11: internationaal recht... Kijk, Rusland veroordeelt altijd dit soort interventies. Zeker

753
00:42:14,750 --> 00:42:18,270
Speaker 11: vanuit Amerika vinden ze niet leuk. Maar tegelijkertijd, Bas, als

754
00:42:18,310 --> 00:42:20,610
Speaker 11: ik kijk naar de reacties in de staatsmedia... vind ik

755
00:42:20,630 --> 00:42:24,370
Speaker 11: ze wat lauw, wat flauw. Een beetje vergelijkbaar met toen

756
00:42:24,410 --> 00:42:28,680
Speaker 11: Rusland toch ook zag... dat bondgenoot Venezuela, dat Maduro door

757
00:42:28,719 --> 00:42:33,080
Speaker 11: Amerika werd opgepakt. Of dat Assad uit Syrië... Misschien omdat

758
00:42:33,100 --> 00:42:36,180
Speaker 11: Rusland ook niet wilde dat Iran een kernwapen zou ontwikkelen...

759
00:42:35,760 --> 00:42:38,319
Speaker 11: waarover wordt gesproken. Misschien omdat Poetin en Trump wel een

760
00:42:38,340 --> 00:42:42,390
Speaker 11: deal hebben gesloten... over Oekraïne, over een westelijk halfgrond. Je

761
00:42:42,430 --> 00:42:47,029
Speaker 11: weet het niet. Dit zal allemaal meespelen. Tot slot, in

762
00:42:47,050 --> 00:42:49,410
Speaker 11: de Russische media lees ik trouwens ook... dat China natuurlijk

763
00:42:49,430 --> 00:42:52,739
Speaker 11: heel erg te lijden krijgt... onder die straat van Hormuz-blokkade.

764
00:42:52,780 --> 00:42:57,739
Speaker 11: Dat is dan wel een leuk onderhandelingsmiddel voor Trump... En

765
00:42:57,760 --> 00:43:00,600
Speaker 11: tot allerslotst, ik hou het heel kort Bas, Cyprus. Jullie

766
00:43:00,640 --> 00:43:04,760
Speaker 11: hadden het erover in de uitzending. De president van Cyprus

767
00:43:04,800 --> 00:43:10,660
Speaker 11: heeft nu gezegd... dat de raketten die richting Cyprus zijn afgevuurd...

768
00:43:09,880 --> 00:43:12,299
Speaker 11: dat Cyprus geen doel was. Dat heeft Keir Starmer, de

769
00:43:12,320 --> 00:43:16,500
Speaker 11: Britse premier, hem nu verzekerd. En daar maakte ik me

770
00:43:16,520 --> 00:43:18,700
Speaker 11: wel zorgen om. Want morgen zou Tom Berendsen met andere

771
00:43:18,719 --> 00:43:22,140
Speaker 11: ministers van Buitenlandse Zaken... naar Cyprus gaan als voorzitter van

772
00:43:22,180 --> 00:43:25,299
Speaker 11: de EU. Daar lijkt dus nu geen gevaar in te zitten.

773
00:43:25,600 --> 00:43:28,549
Speaker 3: Dank je wel, Europa-verzaggever Geert-Jan Haan. En we gaan naar

774
00:43:28,590 --> 00:43:31,029
Speaker 3: Amerika toe, want de kritiek op Trump... neemt toe naar

775
00:43:31,050 --> 00:43:33,910
Speaker 3: die aanval op Iran. Met name vanuit zijn eigen MAGA,

776
00:43:33,930 --> 00:43:36,870
Speaker 3: Make America Great Again, achterban. Ja, en dan horen we

777
00:43:36,890 --> 00:43:39,350
Speaker 3: net het verhaal van... stel nou dat de olieprijs omhoog gaat,

778
00:43:39,390 --> 00:43:49,390
Speaker 3: als voor de... Goedemorgen, heel vroeg bij jou. Hoe is

779
00:43:49,410 --> 00:43:53,180
Speaker 3: het toen we elkaar gisteren spraken? Toen waren die aanvallen

780
00:43:53,200 --> 00:43:57,270
Speaker 3: nog vrij vers. Hoe is Amerika wakker geworden gisteren en vandaag?

781
00:43:58,489 --> 00:44:00,719
Speaker 12: Ja, dit is wel de hele dag en het hele

782
00:44:00,760 --> 00:44:04,219
Speaker 12: weekend al gewoon het nieuws, het verhaal. Hier wordt over

783
00:44:04,239 --> 00:44:08,080
Speaker 12: gesproken op straat ook. Je ziet ook de kritiek dus

784
00:44:08,469 --> 00:44:11,650
Speaker 12: nu binnenkomen. Veel mensen die ook zeggen van wacht eens eventjes,

785
00:44:11,670 --> 00:44:14,350
Speaker 12: Trump doet dit gewoon maar. En dat is dus ook

786
00:44:14,390 --> 00:44:17,310
Speaker 12: in zijn eigen achterban te horen. Daar is echt wat...

787
00:44:19,590 --> 00:44:22,940
Speaker 12: retain America first om Iran aan te vallen. En Trump

788
00:44:22,960 --> 00:44:25,280
Speaker 12: had beloofd, ik start geen nieuwe oorlogen in die landen

789
00:44:25,320 --> 00:44:28,580
Speaker 12: ver weg. Ik richt me op onze eigen problemen. Dus

790
00:44:28,620 --> 00:44:32,439
Speaker 12: wat je wel ziet is dat een aantal America first-congresleden...

791
00:44:32,480 --> 00:44:36,200
Speaker 12: hier echt wel heel kritisch zijn. Maar dat je ook

792
00:44:36,219 --> 00:44:39,350
Speaker 12: wel ziet dat daar... voorzichtigheid is, want tegelijkertijd is het

793
00:44:39,390 --> 00:44:42,410
Speaker 12: natuurlijk zo... wat Geert-Jan net ook al schetste, ze zijn

794
00:44:42,450 --> 00:44:45,569
Speaker 12: hier ook gewoon blij... dat gammernei er niet meer is.

795
00:44:45,590 --> 00:44:48,930
Speaker 12: Dus op dat punt is deze actie natuurlijk ook een succes.

796
00:44:48,969 --> 00:44:53,310
Speaker 12: Maar voormalige congreslid Marjorie Taylor Greene bijvoorbeeld... die nu ruzie

797
00:44:53,330 --> 00:44:56,310
Speaker 12: heeft met Trump, die is nu een soort geweten geworden...

798
00:44:56,030 --> 00:44:58,410
Speaker 12: voor de America First-beweging, die zegt... ja, hier heb ik

799
00:44:58,450 --> 00:45:01,870
Speaker 12: niet voor gestemd. Dit is eigenlijk verraad van Trump. Dus

800
00:45:01,910 --> 00:45:02,890
Speaker 12: dat gevoel heerst er ook.

801
00:45:02,969 --> 00:45:07,320
Speaker 7: Even een klein vraag aan Jan. Ik lees overal berichten

802
00:45:07,360 --> 00:45:12,160
Speaker 7: over enige verontwaardiging, zal ik maar zeggen, in beide partijen,

803
00:45:12,219 --> 00:45:14,920
Speaker 7: omdat Trump dat filmpje wat hij liet zien midden in

804
00:45:14,960 --> 00:45:19,009
Speaker 7: de nacht online zette en het congres niet heeft geraadpleegd.

805
00:45:19,030 --> 00:45:22,890
Speaker 7: De enige congreslid dat hiervan wist was de speaker, de

806
00:45:22,910 --> 00:45:23,890
Speaker 7: voorzitter van het Huis van Afrikaans

807
00:45:24,070 --> 00:45:26,610
Speaker 7: Verder helemaal niemand. En dat is in strijd met de

808
00:45:26,650 --> 00:45:30,880
Speaker 7: War Powers Resolution. Het is een soort artikel 100. Hoe zit dat?

809
00:45:33,090 --> 00:45:33,310
Speaker 7: Net als

810
00:45:33,330 --> 00:45:35,380
Speaker 3: met al het ander wat hij doet, zonder congres

811
00:45:36,090 --> 00:45:38,790
Speaker 12: Ja, precies. Nou, dat is het gevoel inderdaad. En congres

812
00:45:38,810 --> 00:45:41,790
Speaker 12: heeft zichzelf natuurlijk ook lange tijd opzij gezet. Met name

813
00:45:41,830 --> 00:45:45,430
Speaker 12: republikeinen die eigenlijk overal ja en amen opzeggen. Maar dit

814
00:45:45,450 --> 00:45:47,770
Speaker 12: was wel een moment dat inderdaad gezegd werd... van wacht

815
00:45:47,790 --> 00:45:49,940
Speaker 12: eens even, er komt een filmpje midden in de nacht...

816
00:45:50,570 --> 00:45:52,920
Speaker 12: Wat is dat nou voor manier om een oorlog aan

817
00:45:52,960 --> 00:45:56,080
Speaker 12: te kondigen? Daar waren mensen aan beide kanten wel zeer

818
00:45:56,120 --> 00:46:01,779
Speaker 12: gefrustreerd over. De president moet het binnen 24 uur aangeven dat

819
00:46:01,820 --> 00:46:04,890
Speaker 12: hij een actie is gestart. Nou, daar heeft hij dan

820
00:46:04,950 --> 00:46:07,770
Speaker 12: aan voldaan. Maar de manier waarop, die zette wel kwaad

821
00:46:07,790 --> 00:46:12,990
Speaker 12: bloed hier. En ook het vervolg daarop. Uiteindelijk, na 60 dagen

822
00:46:13,010 --> 00:46:16,110
Speaker 12: moet de president ook echt... toestemming krijgen van het congres

823
00:46:16,150 --> 00:46:19,320
Speaker 12: om een oorlog echt voor te kunnen zetten. Dus korte

824
00:46:19,360 --> 00:46:23,120
Speaker 12: acties kunnen wel. Maar het gevoel hier in Washington is

825
00:46:23,160 --> 00:46:24,960
Speaker 12: toch wel, vooral bij de critici... dit zou wel eens

826
00:46:24,980 --> 00:46:27,420
Speaker 12: wat langer kunnen duren. Trump en de mensen om hem

827
00:46:27,440 --> 00:46:30,719
Speaker 12: heen zeggen steeds snel in en snel er weer uit eigenlijk.

828
00:46:30,760 --> 00:46:35,850
Speaker 12: Maar hier wordt toch ook wel gezegd van wacht eens eventjes. Irak, Afghanistan,

829
00:46:35,890 --> 00:46:38,069
Speaker 12: dat zijn de dingen waar dan aan gedacht wordt. Dus

830
00:46:38,090 --> 00:46:39,989
Speaker 12: daar wordt ook veel over gesproken. Ja, dan horen we

831
00:46:40,030 --> 00:46:43,430
Speaker 3: ook, Bernard, en om ons heen... veel mensen zeggen, ja,

832
00:46:43,450 --> 00:46:45,750
Speaker 3: maar wacht even... als dit langer duurt dan een week,

833
00:46:45,770 --> 00:46:47,120
Speaker 3: dan zes, zeven dagen

834
00:46:47,750 --> 00:46:50,430
Speaker 7: dan heeft hij echt een serieus probleem. Ja, wat ik

835
00:46:50,469 --> 00:46:54,340
Speaker 7: lees ook in de Amerikaanse media, maar Jan weet dat beter...

836
00:46:53,840 --> 00:46:55,819
Speaker 7: maar is dat, de redenering is een beetje... als het

837
00:46:55,840 --> 00:46:57,620
Speaker 7: langer dan één of twee weken duurt, is hij echt

838
00:46:57,660 --> 00:47:02,290
Speaker 7: een shaak. Hij moet dit heel snel doen... Want anders

839
00:47:02,310 --> 00:47:04,730
Speaker 7: wordt het hem zo kwalijk genomen... dat hij gevaar loopt

840
00:47:04,770 --> 00:47:06,860
Speaker 7: in de midterms. En

841
00:47:06,920 --> 00:47:08,470
Speaker 3: als hij het dan redt

842
00:47:08,660 --> 00:47:10,140
Speaker 7: dan gaat hij

843
00:47:10,440 --> 00:47:12,819
Speaker 3: op het schuld... dan is hij de held. Dan zijn

844
00:47:12,840 --> 00:47:14,029
Speaker 3: we Epstein vergeten, denk ik.

845
00:47:15,250 --> 00:47:16,250
Speaker 5: Ja, en dan is natuurlijk

846
00:47:16,270 --> 00:47:16,310
Speaker 3: de

847
00:47:16,330 --> 00:47:19,730
Speaker 5: vraag wat Netanjahu gaat doen. Want Netanjahu heeft natuurlijk veel

848
00:47:19,770 --> 00:47:22,290
Speaker 5: meer dan Trump wel belang... bij een langere oorlog en

849
00:47:22,310 --> 00:47:26,450
Speaker 5: een klinkende overwinning. Want die klinkende overwinning heeft hij ondanks

850
00:47:26,469 --> 00:47:29,680
Speaker 5: een paar successen eerder. Maar blijft dat nog steeds een

851
00:47:29,700 --> 00:47:33,360
Speaker 5: beetje plakken... dat dat toch niet helemaal gelukt is bij

852
00:47:33,380 --> 00:47:37,180
Speaker 5: de eerdere fronten. Dus dit is voor Netanjahu, die dit

853
00:47:37,219 --> 00:47:41,220
Speaker 5: jaar een verkiezingsjaar ingaat... uiterst belangrijk. En de vraag is dan,

854
00:47:41,260 --> 00:47:42,819
Speaker 5: en dat is misschien wel de ultieme vraag... in dit

855
00:47:42,860 --> 00:47:46,350
Speaker 5: hele verhaal, wat is precies de invloed... die Bibi Netanyahu

856
00:47:46,390 --> 00:47:48,930
Speaker 5: op Trump heeft?

857
00:47:48,969 --> 00:47:53,690
Speaker 12: Jan. Oh, ja, nee, zeker. Ja, sorry, jullie gingen zo

858
00:47:53,730 --> 00:47:58,120
Speaker 12: lekker door. Ik dacht, ik laat jullie wel even. Je

859
00:47:58,140 --> 00:48:00,820
Speaker 12: ziet natuurlijk, dat is ook wel duidelijke kritiek hier... dat

860
00:48:02,060 --> 00:48:05,600
Speaker 12: de woorden van Trump van gisternacht... dat hij eigenlijk ook wel...

861
00:48:05,880 --> 00:48:09,609
Speaker 12: de woorden van Bibi Netanyahu reflecteren. Als Trump zegt van

862
00:48:09,630 --> 00:48:13,690
Speaker 12: ze kunnen raketten maken binnenkort... die ons ook kunnen raken.

863
00:48:13,710 --> 00:48:17,190
Speaker 12: Dat is wat Netanyahu natuurlijk ook al jarenlang zegt. Dus

864
00:48:17,230 --> 00:48:20,930
Speaker 12: hier speelt wel... heel veel Amerikanen zijn zeer pro-Israël. In

865
00:48:20,969 --> 00:48:24,410
Speaker 12: het Amerikaanse congres ook zeker. Maar je hoort hier toch

866
00:48:24,430 --> 00:48:30,740
Speaker 12: ook wel van... wacht eens eventjes, wie spreekt... wel het gevoel,

867
00:48:30,780 --> 00:48:33,180
Speaker 12: zeker bij de critici, dat Netanyahu... wel heel erg het

868
00:48:33,239 --> 00:48:34,370
Speaker 12: oor van Donald Trump heeft

869
00:48:34,680 --> 00:48:36,339
Speaker 3: Ik wil nog één aspect met je bespreken, Jan. Want

870
00:48:36,360 --> 00:48:38,880
Speaker 3: dat is ook iets wat very worrying is om in

871
00:48:38,900 --> 00:48:41,680
Speaker 3: jouw taal daar te blijven. En dat is dat de

872
00:48:41,800 --> 00:48:46,209
Speaker 3: Iraanse machthebbers nu hebben gezegd... als je een goede moslim bent,

873
00:48:46,250 --> 00:48:51,540
Speaker 3: dan vrienden... met aanslagen op wie dan ook, op de infidels.

874
00:48:51,560 --> 00:48:54,980
Speaker 3: Dan krijgen we weer inderdaad misschien gekkies... die in Amerika

875
00:48:55,020 --> 00:48:59,520
Speaker 3: aanslagen gaan plegen op Amerikanen... omdat ze Iran steunen. Is

876
00:48:59,560 --> 00:49:01,180
Speaker 3: daar angst voor of niet?

877
00:49:02,340 --> 00:49:05,160
Speaker 12: Ja, er wordt hier gezegd, er is geen extra dreiging.

878
00:49:05,510 --> 00:49:09,430
Speaker 12: Dus iedereen wordt wel gerustgesteld sowieso. Maar tegelijkertijd wordt ook gezegd...

879
00:49:09,150 --> 00:49:13,210
Speaker 12: we gaan op alle mogelijke doelwitten extra beveiliging zetten. Ook

880
00:49:13,230 --> 00:49:14,469
Speaker 12: zichtbare beveiliging. Dus

881
00:49:14,489 --> 00:49:14,549
Speaker 1: ze

882
00:49:14,570 --> 00:49:17,240
Speaker 12: willen heel duidelijk dat ook zichtbaar is dat er wat gebeurt.

883
00:49:17,260 --> 00:49:19,080
Speaker 12: Dus ik liep gisteren even langs het Witte Huis... en

884
00:49:19,100 --> 00:49:22,140
Speaker 12: dan zie je inderdaad veel meer politie staan... Er werd

885
00:49:22,160 --> 00:49:25,560
Speaker 12: daar ook een klein beetje gedemonstreerd. Dat was vooral mensen

886
00:49:25,580 --> 00:49:27,899
Speaker 12: die heel blij waren dat Trump had ingegrepen in Iran.

887
00:49:27,920 --> 00:49:31,069
Speaker 12: Dat waren Iraniërs in Amerika. Dus het was daar een

888
00:49:31,090 --> 00:49:34,290
Speaker 12: hele feestelijke stemming. Je moet ook weten, om het Witte

889
00:49:34,330 --> 00:49:36,470
Speaker 12: Huis staat al een heel groot hek... omdat ze daar

890
00:49:36,489 --> 00:49:39,770
Speaker 12: een park aan het verbouwen zijn. Dus het is al...

891
00:49:39,370 --> 00:49:45,799
Speaker 12: Je kan minder dichtbij komen, maar dus ook... Israelische ambassade.

892
00:49:45,820 --> 00:49:48,700
Speaker 12: Dat geldt ook voor het congres. We hebben hier een

893
00:49:48,739 --> 00:49:51,430
Speaker 12: Joods cultuurcentrum in de buurt. Daar staat ook een auto

894
00:49:51,469 --> 00:49:55,690
Speaker 12: voor de deur. Ze zeggen, er is geen dreiging. Maar

895
00:49:55,710 --> 00:49:57,440
Speaker 12: tegelijkertijd is er wel extra beveiliging.

896
00:49:58,560 --> 00:50:03,210
Speaker 5: Ja, het woord Israëlische ambassade triggerde me. Ik zag net

897
00:50:03,250 --> 00:50:06,290
Speaker 5: op het Israëlische nieuws voorbij komen... dat in Abu Dhabi

898
00:50:06,330 --> 00:50:10,450
Speaker 5: twee Israëli's gewond zijn geraakt... in de Israëlische ambassade. Want

899
00:50:10,489 --> 00:50:15,860
Speaker 5: die is geraakt. Dus ze hebben blijkbaar toch wel vrij

900
00:50:15,900 --> 00:50:19,120
Speaker 5: gerichte aanvallen... kunnen de Iraniërs uitvoeren. En dat is een

901
00:50:19,160 --> 00:50:23,130
Speaker 5: beetje in tegenstrijd met andere aanvallen. Dus er zijn nog

902
00:50:23,150 --> 00:50:24,890
Speaker 5: een aantal vragen... Ja, dat

903
00:50:25,090 --> 00:50:28,730
Speaker 3: komt nu ook binnen dat er 32 mensen gewond zijn geraakt...

904
00:50:28,410 --> 00:50:31,089
Speaker 3: en één dode geval in Koeweit nadat daar een raket

905
00:50:31,130 --> 00:50:35,850
Speaker 3: is ingeslagen. Maar toch eventjes, we zeiden even, Jan al...

906
00:50:35,410 --> 00:50:37,410
Speaker 3: als dit doorgaat en te lang doorgaat, heeft hij echt

907
00:50:37,430 --> 00:50:40,850
Speaker 3: een probleem. Wat voor gevolgen kan dit hebben voor de midterms?

908
00:50:40,890 --> 00:50:43,850
Speaker 3: En ook nog even meenemen, stel nou dat die olieprijs inderdaad...

909
00:50:43,469 --> 00:50:46,170
Speaker 3: ongelooflijk omhoog gaat. En je gaat dat aan de pomp

910
00:50:46,230 --> 00:50:48,410
Speaker 3: ook gewoon merken in Amerika. Want ja, ook daar is de...

911
00:50:50,310 --> 00:50:53,410
Speaker 3: van de wereldhandel. En als de brand crude stijgt... dan

912
00:50:53,469 --> 00:50:56,230
Speaker 3: zien we ook de olieprijzen aan de pomp in Amerika

913
00:50:56,290 --> 00:50:59,210
Speaker 3: omhoog vliegen. Wat verwacht je? Wat gaan we dan zien?

914
00:50:59,250 --> 00:51:01,470
Speaker 3: En wat voor gevolgen heeft dat voor het electoraat... wat

915
00:51:01,489 --> 00:51:02,640
Speaker 3: naar die midterms kijkt

916
00:51:03,200 --> 00:51:05,720
Speaker 12: Ja, de olieprijs en dus de benzineprijs... dat is echt

917
00:51:05,760 --> 00:51:09,259
Speaker 12: de trigger hier. Als die omhoog gaat, dan wordt het

918
00:51:09,300 --> 00:51:13,620
Speaker 12: heel pijnlijk voor Donald Trump... en ook heel snel heel pijnlijk.

919
00:51:13,660 --> 00:51:20,200
Speaker 12: De benzinepomp, dat is wat iedereen... in de portemonnee en

920
00:51:20,260 --> 00:51:23,790
Speaker 12: dan gaan er meteen ook, denk ik, gevolgen zijn richting

921
00:51:23,830 --> 00:51:26,529
Speaker 12: de midterms voor Donald Trump. En het is wel wat

922
00:51:26,550 --> 00:51:28,690
Speaker 12: jullie net zeiden. Als het dus snel is en het

923
00:51:28,730 --> 00:51:30,990
Speaker 12: is een succes, dan is het ook echt een succes.

924
00:51:31,050 --> 00:51:33,560
Speaker 12: En dan zijn de Amerikanen, denk ik, er ook in

925
00:51:33,580 --> 00:51:35,819
Speaker 12: de meerderheid blij mee. Maar als het dus langer gaat

926
00:51:35,840 --> 00:51:39,200
Speaker 12: duren en de Amerikanen zelf de gevolgen ook merken, ja,

927
00:51:39,239 --> 00:51:43,049
Speaker 12: deze midterms zijn heel belangrijk voor Donald Trump. Als republikeinen

928
00:51:43,070 --> 00:51:46,450
Speaker 12: de meerderheid kwijtraken in het congres... dan is zijn presidentschap

929
00:51:46,510 --> 00:51:50,330
Speaker 12: eigenlijk voorbij. Dan is hij een leemdak geworden. Dus daar

930
00:51:50,370 --> 00:51:52,640
Speaker 12: is hij enorm mee bezig. Dus hij probeert zoveel mogelijk

931
00:51:52,660 --> 00:51:56,739
Speaker 12: successen binnen te halen... voor die verkiezingen. Maar als die

932
00:51:56,760 --> 00:51:59,100
Speaker 12: benzineprijzen verder omhoog gaan... dan wordt het echt een heel

933
00:51:59,120 --> 00:52:01,060
Speaker 12: moeilijk verhaal. Ja, duidelijk. Dank je wel. Onze

934
00:52:01,080 --> 00:52:04,129
Speaker 3: Amerika-conferent Jan Posma. Ik ga je ongetwijfeld morgen weer spreken, Jan.

935
00:52:04,150 --> 00:52:06,230
Speaker 3: Dat zit er dik in. Houd de wekker maar aan.

936
00:52:06,290 --> 00:52:08,630
Speaker 3: Dank voor je toelichting. En daarmee zijn we aan het

937
00:52:08,650 --> 00:52:11,069
Speaker 3: eind gekomen van deze extra uitzending. Wil ik uiteraard met

938
00:52:11,110 --> 00:52:13,910
Speaker 3: name Bernd Hammelburg bedanken... en Martino van den Berg die

939
00:52:13,930 --> 00:52:16,210
Speaker 3: hier bij ons in de studio zaten... en die met

940
00:52:16,230 --> 00:52:18,390
Speaker 3: het nieuws meenam. Het laatste nieuws is dat de Duitse

941
00:52:18,430 --> 00:52:23,550
Speaker 3: inlichtingdiensten ook zeggen nu... wees extra waakzaam op mogelijke aanslagen

942
00:52:23,590 --> 00:52:26,910
Speaker 3: door Iraniërs in Europa. Of door, nou, Iraniërs hoeft het

943
00:52:26,930 --> 00:52:29,450
Speaker 3: niet te zijn... maar mensen die iets anders willen dan

944
00:52:29,489 --> 00:52:32,029
Speaker 3: wat wij nu willen. Uiteraard, we houden je op de

945
00:52:32,050 --> 00:52:34,660
Speaker 3: hoogte van wat er gebeurt. Sowieso hier bij BNR, dat

946
00:52:34,719 --> 00:52:37,299
Speaker 3: weet je. En morgenochtend om zes uur, dan ben je

947
00:52:37,320 --> 00:52:40,469
Speaker 3: meteen de eerste... als de ochtendspits weer een aanvang neemt.

948
00:52:40,510 --> 00:52:42,250
Speaker 3: En dan spreken we elkaar. Tot morgen en dank.