Speaker 1: Blijf scherp. BNR Nieuwsradio. Boekestein in de Wijk. Hugo Rijtsma.
Speaker 2: Well, let's start with the handshake. Good morning again. Good
Speaker 2: to see you. Goedemorgen. Ik ben heel blij dat de
Speaker 2: ondersecretaris voor Brits Colby hier is vandaag. Om
Speaker 3: eigenlijk een Europa te hebben die de conventionele bescherming van
Speaker 3: NATO leidt. Wat in een geval, zoals ik vandaag ga zeggen,
Speaker 3: echt een terugkomst is aan wat NATO oorspronkelijk was gepland. Absoluut.
Speaker 3: Dank u wel.
Speaker 4: Met Mark Rutte is het natuurlijk altijd gezellig. Maar bij
Speaker 4: de NAVO-ministeriële deze week... sloegen ook de Amerikanen weer eens
Speaker 4: een wat aardiger toon aan. Want Europa maakt weer werk
Speaker 4: van zijn eigen verdediging. Gaat het ook snel genoeg? Dat
Speaker 4: bespreken we bij Hoekers zijn in de Wijk... op zoek
Speaker 4: naar de nieuwe wereldorde met onze gast... staatssecretaris van Defensie
Speaker 4: Gijs Tuinman. Gaat u in? Ja, dat klopt. Het werk
Speaker 4: is nog
Speaker 5: niet helemaal af. Wel veel in gang gezet. Vandaag kwam
Speaker 5: het wel een beetje in te zinken. Een beetje weemoedig, ja. Ja,
Speaker 6: dat kan ik me voorstellen.
Speaker 5: Opvolger al een beetje ingewerkt? Ja, vorige week even met hem,
Speaker 5: een uurtje met hem gebeld. En vanochtend, of vanmiddag, even
Speaker 5: met hem geluncht. En ja, goed. Uiteindelijk, ik heb het
Speaker 5: met Dirk Boswijk, opvolger, ook over gehad. Ik zeg maar,
Speaker 5: jouw succes straks is ook ons succes. Dus ik denk
Speaker 5: dat dat wel belangrijk is.
Speaker 4: En het gaat hard, er is geld om te bouwen.
Speaker 4: Onderweg naar de 100.000 manschappen zit hij nu, hoorde ik deze week, op 80.500.
Speaker 4: Dat is knap trouwens.
Speaker 5: Nee, het gaat echt keihard. We zien dat de instroom
Speaker 5: heel hard gaat. De uitstroom loopt eigenlijk keihard terug. Dus
Speaker 5: die lagen hebben we ook gehad. Dus de mensen vinden
Speaker 5: het prettig om te blijven. En we zien ook dat
Speaker 5: al onze opleidingseenheden... die zitten gewoon vol. Een paar weken
Speaker 5: terug was ik bij schoolbation Zuid... In Oorschot. En die
Speaker 5: werken normaal met drie pelotons. Daar zitten dertig mensen in.
Speaker 5: Nu hadden ze er zeven pelotons. Met vijftig mensen. Dus
Speaker 5: dan kun je even op je vingers uithellen. En zoals
Speaker 5: ik het vroeger nog kende. Dan loop je daar de
Speaker 5: Oorschotse heide op. Bij nacht. En overal, elk bosje waar
Speaker 5: je doorheen loopt. Dan struikel je over de recruiter. En
Speaker 5: dat is eigenlijk hoe het moet zijn.
Speaker 7: Maar Gijs, mensen waren pessimistisch. Want het personeelstekort. En het
Speaker 7: is je toch
Speaker 5: behoorlijk gelukt. Nee, dat ben ik met je eens. En
Speaker 5: ik denk wat... Er zijn eigenlijk twee domeinen waar ik
Speaker 5: best wel trots op ben. Ook dat we wat voor
Speaker 5: elkaar hebben kunnen krijgen, zo'n personeel. En het punt is
Speaker 5: dat we geloofden er niet in. Dus eigenlijk sinds de
Speaker 5: dienstplicht ophield na de Koude Oorlog... hebben we altijd niet
Speaker 5: meer zitten worstelen. Dus we vonden het eigenlijk wel prima
Speaker 5: dat eenheden voor 50% gevuld werden. Dus dan moesten we
Speaker 5: echt wel doorbreken, ook laten zien... Ik zeg altijd, de
Speaker 5: bands moeten bijna over het hek heen vallen... om uiteindelijk
Speaker 5: die omslag te maken. Dat hebben we trouwens ook gedaan
Speaker 5: op digitalisering. Daar is de knop nu uiteindelijk ook al om.
Speaker 5: En daar komt ook gewoon meer IT uit de kraan.
Speaker 5: En dan zie je dat die teams gaan leven. En
Speaker 5: dan zie je ook dat er succes is verslavend. Dat
Speaker 5: het uiteindelijk steeds sneller gaat. En op wapengebied? Want het
Speaker 5: is wel handig als je kunt schieten met je krachtkracht. Zeker.
Speaker 5: We hebben denk ik wel een paar mooie dingen gedaan...
Speaker 5: Ander ver terug was het bijvoorbeeld het dieptepunt van de marine.
Speaker 5: Met 24 grote boten en schepen in de vaart. Afgelopen jaar
Speaker 5: is dat een kentering geweest. Met het Combat Support Shop
Speaker 5: Den Helder die we gecommissioned hebben. Dus gelijk ook ingezet
Speaker 5: in de Caribe. Dus dat is bijvoorbeeld een stap. Alle
Speaker 5: lichte eenheden hebben allemaal motiercapaciteiten erbij. We hebben een nieuwe
Speaker 5: agerieeenheid opgericht... We hebben onze puls-raket-systemen operationeel gekregen. Trouwens, de
Speaker 5: acceptatietesten en dat soort dingen... hebben we allemaal hier in
Speaker 5: Nederland uiteindelijk kunnen doen.
Speaker 7: Straks 45 satellieten, las
Speaker 5: ik. Jazeker. En ik denk, waar ik heel trots op ben,
Speaker 5: is eigenlijk de ruimte. We hebben heel veel energie en
Speaker 5: geld opgestoken over de afgelopen jaren... in onderzoek en technologieontwikkeling.
Speaker 5: Maar met onderzoek en technologieontwikkeling schrik je helemaal niemand af.
Speaker 5: Dus de ruimte wordt steeds belangrijker. Ook voor defensie en
Speaker 5: onze manier van leven uiteindelijk beschermen. We zien dat ook
Speaker 5: uiteindelijk in Oekraïne. Dus we hebben besluit genomen met Defensie Note 24...
Speaker 5: dat Nederland ook gewoon echt een speler in het ruimtebijen
Speaker 5: moet worden. Dan moet je skin in the game hebben.
Speaker 5: En dan moet je satellieten in de lucht hebben. Wat
Speaker 5: zijn er voor satellieten? Eigenlijk hebben we drie types. Dus
Speaker 5: we hebben de tweede gelanceerd. Maar dat is een Finse,
Speaker 5: dat is de Ice Eye. Dat is een SAR, dat
Speaker 5: is een radar
Speaker 4: Die beelden
Speaker 5: opschrijven. op elkaar kan leggen. Nou, het tweede wat we
Speaker 5: bezig zijn... die gaan binnenkort, ik denk anderhalf jaar... twee
Speaker 5: jaar gaan die de lucht in. Volledig Nederlands. Dat zijn
Speaker 5: de PAMI-satellieten. En wat daarin zit, is eigenlijk een hele
Speaker 5: krachtige camera. Maar ook met lasercommunicatie. Een hele andere manier
Speaker 5: van vanuit de satelliet... vanuit de ruimte naar de grond
Speaker 5: toe communiceren. Het is volledig Nederlands, FSO. Dus daar zetten
Speaker 5: we volop in. En wat we iets meer dan een
Speaker 5: jaar hebben gedaan... want ik moest naar de industrieforum voor
Speaker 5: de NAVO-top... en ik kreeg een hele speech... En de
Speaker 5: heer Brekelmans, de minister, die was voor mij. Ik dacht, ja,
Speaker 5: dit is hetzelfde verhaal. En dan gaan we weer tegen
Speaker 5: de industrie zetten. Jullie moeten dit, jullie moeten dat. Dus
Speaker 5: die heb ik weggegooid. En toen heb ik eigenlijk tegen
Speaker 5: ze gezegd van... Starlink, daar is allemaal probleem mee. Die
Speaker 5: hebben we uitgezet voor Oekraïne. Vinden wij dat wij er
Speaker 5: iets mee moeten doen, vonden ze. Nou, vinden we ook
Speaker 5: dat we als Nederland er iets in kunnen doen, vonden
Speaker 5: ze ook. En toen heb ik gezegd, nou goed, als
Speaker 5: jullie binnen zes weken... met een plan komen waar we
Speaker 5: echt hard weer de lucht in kunnen lanceren... volledig Nederlands,
Speaker 5: dan doe ik het. Hebben we dus gedaan. En eind 26,
Speaker 5: begin 27 gaan de eerste satellieten... en dat zijn die elektromagnetische
Speaker 5: satellieten eigenlijk... die bijvoorbeeld die schaduwvloot kunnen dicteren... als ze
Speaker 5: hun transmitters aan uitzetten. Even misschien voor het grotere plaatje
Speaker 4: Er gebeurt ontzettend veel, dus je raakt het grotere plaatje
Speaker 4: snel kwijt. Nederland gaat hard, Europa gaat hard, Rusland ook...
Speaker 4: Wie staat
Speaker 5: op dit moment harder? Ik denk dat wij nog niet
Speaker 5: hard genoeg gaan. Je ziet vaak die vergelijkingen. Dan kijken
Speaker 5: we naar budgetten aan allebei de kanten. Het lastige daarvan is...
Speaker 5: dan moet je niet kijken, je moet kijken naar buying power.
Speaker 5: Dus hoeveel kun je eigenlijk kopen. Met je roebel. Dat
Speaker 5: is veel meer dan dat je met de euro kan kopen.
Speaker 5: Daarnaast zitten bijvoorbeeld pensioenen en... Arbeidskrachten, dat zit er allemaal
Speaker 5: bij die Russen niet in. Dus die gaan wat dat
Speaker 5: betreft wel heel hard. En wat die Russen denk ik
Speaker 5: wel goed doen, is eigenlijk drie dingen. Ze zorgen dat
Speaker 5: ze snel spullen leveren. Dus vandaag willen ze het hebben,
Speaker 5: en over een paar weken hebben ze het. Het tweede
Speaker 5: is dat het goedkoop is. Dus als het goedkoop is,
Speaker 5: kun je met hetzelfde budget er meer van kopen. En
Speaker 5: wat ze doen, is spullen minder
Speaker 4: complex maken. Dit is echt
Speaker 5: uw terrein
Speaker 4: U
Speaker 5: kijkt ook naar wat op
Speaker 4: uw terrein de Russische staatssecretaris aan het
Speaker 5: doen is
Speaker 5: Gaat
Speaker 4: dat
Speaker 5: zo? Ja, een beetje
Speaker 4: wel.
Speaker 5: Dus die zorgt ervoor dat de systemen minder complex zijn.
Speaker 5: En dat is denk ik wel goud. Waar de Russen
Speaker 5: het wel een beetje afleggen ten opzichte van... zeker Oekraïne,
Speaker 5: maar zeker ook wel richting ons... is de innovatie. Hoe
Speaker 5: zorg je ervoor dat je nieuwe technologieën... zo snel mogelijk
Speaker 5: bij je warfighters kunt krijgen... zodat die uiteindelijk een voordeel
Speaker 5: hebben op het gevecht.
Speaker 6: Ik hoor vanuit het ministerie van jou dat toch iedere
Speaker 6: keer weer klachten... dat het traag gaat in verband met
Speaker 6: de procedures... die gewoon niet snel genoeg lopen. En bij
Speaker 6: de bedrijven hoor ik ook nog steeds van... ja, ik
Speaker 6: krijg toch niet snel genoeg contracten. Daar zit een probleem in.
Speaker 6: En bovendien door het indomen hoeveelheid geld die op de
Speaker 6: markt is... worden de productie die ze aanbieden ook steeds duurder.
Speaker 6: Hoe schat je dat nou in na twee
Speaker 5: jaar staatssecretarischap? Nee, ben ik het helemaal eens. Kijk, wat
Speaker 5: wij moeten doen als overheid... is de Defensie dat eenvoudiger maken.
Speaker 5: Maar we moeten ook gewoon veel duidelijker zijn. Maar wat
Speaker 5: is dat dan? Waarom kan dat dan niet? Je
Speaker 6: hebt nou een jaar aan de knoppen gezeten met Ruben Brekelmans.
Speaker 6: En waarom kan dat? Dit is een eeuwig probleem. Toen
Speaker 6: ik honderd jaar geleden bij Defensie zat, toen was het
Speaker 6: ook al zo.
Speaker 5: Ja, en sommige dingen zijn eigenlijk ook wel opgelost. Ik
Speaker 5: hoor heel vaak dat ze tegen mij zeggen... maar Tuinman,
Speaker 5: je moet niet Europese aanbesteden, dat duurt allemaal te lang.
Speaker 5: Nou weten jullie dat 94% van alle budget wat we omzetten...
Speaker 5: in materieel en diensten, dat dat niet Europese aanbesteding is? Nationaal, hè? Ja,
Speaker 5: dat doen we allemaal single source. Alleen het punt is
Speaker 5: dan vaak dat dat wel snel gaat. Alleen wat je krijgt,
Speaker 5: is dat de operationele commando's... dus de landmachten bijvoorbeeld, die
Speaker 5: hebben dan panzerauto's nodig. Bijvoorbeeld een soort boxer. En uiteindelijk
Speaker 5: gaan we die gold platen. Dus er komen allerlei dingetjes
Speaker 5: bij en dingetjes op... en we moeten het allerbeste hebben.
Speaker 6: Zullen we daar gewoon
Speaker 5: iets mee ophouden? Nee, dat is het. Dus deels zit
Speaker 5: het wel in de industrie, deels zit het ook in...
Speaker 5: De regelgeving kunnen we echt wel nog wat in versnellen.
Speaker 5: Maar de inkoop hebben we eigenlijk allemaal eruit gepest. Waar
Speaker 5: het ook nu heel veel zit, is niet zozeer in
Speaker 5: die inkoopkant... maar voornamelijk in het voorzien in-proces. Hoe kom
Speaker 5: je dat je in de wereld kijkt... luister, dit is
Speaker 5: wat we nodig hebben. Hoe kom je tot de hele
Speaker 5: snelle behoefte die goed
Speaker 4: genoeg is? Maar raakt de tijd niet een beetje op
Speaker 4: om het van papier af te krijgen? Als er straks
Speaker 4: een statisch vuren komt in Oekraïne... en dat zou best
Speaker 4: in een paar maanden eens een keertje kunnen gebeuren... dan
Speaker 4: zal het hard gaan met Rusland. Nog
Speaker 6: harder. Of, en je ziet natuurlijk wat inlichtingdiensten voortdurend... ja, nou, drie, vier,
Speaker 6: vijf jaar zou het mogelijk zijn... dat ze een aanval uitvoeren.
Speaker 6: Zijn we dan klaar? En niet alleen Nederland, maar eigenlijk
Speaker 6: ook de rest van Europa. Het is ook wel handig
Speaker 6: dat wij het niet alleen hoeven te doen, de verdediging
Speaker 6: van Europa.
Speaker 5: Nee, zeker. Ik denk dat een krijgsmacht er altijd klaar
Speaker 5: voor is. Zo heb ik dat ook altijd ervaren. Je
Speaker 5: doet het met de spullen en de mensen die je hebt.
Speaker 5: En die morele component wat in je hoofdje zit. Het
Speaker 5: spriedecor is er ook heel belangrijk in. Ja, tuurlijk, het
Speaker 5: moet sneller, maar wat voornamelijk moet zijn... is een stuk eenvoudiger.
Speaker 5: Dus minder complexe systemen en uiteindelijk daar ook meer van. Kijk,
Speaker 5: we zetten zwaar ook in op autonome systemen. Daar hebben
Speaker 5: we een voorbeeld van, wat je dan bijvoorbeeld ziet... is
Speaker 5: dat we de neiging hebben... Nederland is een van de
Speaker 5: eerste die met autonome systemen... en robots, eigenlijk rijdende robots,
Speaker 5: daar aan de slag gaan. We waren voorloper op iedereen.
Speaker 5: Nu dreigen we achterop te lopen. En waarom? Omdat we
Speaker 5: ze niet kopen. Dus we zeggen, nou, we hebben nu
Speaker 5: de technologie gezien... we hebben allerlei pilots gedaan met de
Speaker 5: bedrijven en testen... Uiteindelijk gaan we de technologie nog verder ontwikkelen.
Speaker 5: In 2030 is het goed genoeg dat we het kunnen gaan aanschaffen.
Speaker 5: Daar zijn we gewoon keihard uiteindelijk mee gebroken. Dus we
Speaker 5: gaan aan zee, ook met de Milrem. We hebben een
Speaker 5: aantal mooie van die rijdende drones... waar je ook wapensystemen
Speaker 5: en zorg op kunt zetten. In Oekraïne hebben ze ook gedoneerd.
Speaker 5: We hebben dat gevolgd, data opgehaald. En nu moeten we
Speaker 5: ook echt in Nederland die productielijn opgezetten. En dan ben
Speaker 5: ik heel simpel. Wat goed genoeg is voor Nederland, is
Speaker 5: ook goed genoeg voor de Duitsers. Dan moeten we met
Speaker 5: z'n allen dat soort dingen gaan doen.
Speaker 1: BNR Nieuwsradio. Boekestein en de Wijk.
Speaker 4: Op zoek naar de nieuwe wereldorde. Dit is Boekestein en
Speaker 4: de Wijk. En dat programma is natuurlijk niet zonder Aartje
Speaker 4: en Boekestein en Rob de Wijk. Mijn naam is Hugo Reitsma.
Speaker 4: We praten met staatssecretaris Tuijman van Defensie... over de race
Speaker 4: om onze afschrikking op tijd op peil te krijgen. En
Speaker 4: meneer Tuijman, is daarbij dan niet de grote onbekende wat
Speaker 4: de VS doet? Want Colby hield vriendelijke woorden gisteren in Brussel...
Speaker 4: maar het kwam er wel neer op wij gaan weg.
Speaker 4: Jullie moeten
Speaker 5: het doen. Ik denk dat twee dingen erover, over onze bondgenoten. Kijk,
Speaker 5: de NAVO blijft gewoon de hoeksteen van onze veiligheid. En
Speaker 5: de Amerikanen zijn gewoon belangrijk. Kijk, Colby had het ook
Speaker 5: over Europa moet zijn eigen verantwoordelijkheid nemen... in een confessionele
Speaker 5: krijg van confessionele afschrekking. Daar zegt hij natuurlijk ook mee
Speaker 5: dat de onconfessionele afschrekking... wat we het vaak niet over hebben,
Speaker 5: is natuurlijk verschrikkelijk... is de nucleaire paraplu. Die blijft uiteindelijk
Speaker 5: ook gewoon wel wat dat betreft staan.
Speaker 6: Maar als dat zo is, waarom zijn dan de Zweden,
Speaker 6: de Noorden, de Polen, de Duitsers op dit ogenblik bezig
Speaker 6: met Frankrijk, zelfs Nederland wordt genoemd, om te kijken in
Speaker 6: hoeverre bijvoorbeeld Franse jachtvliegtuigen met kernwapens op hun basis kunnen
Speaker 5: worden gezet? Nee, zeker. Maar dat moet je ook uiteindelijk
Speaker 5: goed met elkaar delen. Kijk, uiteindelijk, onze F-35's kunnen ook
Speaker 5: die Amerikaanse spullen uiteindelijk daarin dragen. En ik denk wel
Speaker 5: dat je dat slimmer moet doen. En ja, die gesprekken
Speaker 5: die zijn nu uiteindelijk open en bloot worden die gevoerd.
Speaker 5: Maar ik weet nog heel goed, toen ik net staatssecretaris
Speaker 5: was en uiteindelijk in Parijs terecht kwam, werden die gesprekken
Speaker 5: uiteindelijk ook al gevoerd. Ja, weet ik. Dus ik denk
Speaker 5: wel dat je, en dat is al langer aan de hand,
Speaker 5: dus ik denk wel dat je dan met elkaar... Is
Speaker 5: dat dus ook met Nederland? Vraag ik het even als
Speaker 5: materieel kwestie, kernwapens ook materieel
Speaker 5: Nee, de rol die wij hebben is de dual capable aircraft,
Speaker 5: noemen ze dat. Dus F-35's kunnen uiteindelijk ook uitgerust worden
Speaker 5: met wapens. Maar als je naar kernwapens kijkt, en Rob
Speaker 5: jij weet dat misschien nog wel beter dan ik dat weet. Kijk,
Speaker 5: de Fransen die hebben capaciteit, niet heel veel van die afschikking.
Speaker 5: Maar ook maar van de triad, je moet eigenlijk een
Speaker 5: piramide of een driehoek hebben hè. Of een stoeltje. Dus
Speaker 5: je moet van onderzeeboot, vliegtuig en landlocatie. Het
Speaker 6: geldt alleen maar voor de vijftig jachtvliegtuigen... met kernwapens eronder,
Speaker 6: die de Fransen daarvoor
Speaker 6: En
Speaker 5: wat onderzeeërs
Speaker 6: hebben ze? Jawel, maar die kun je niet verdelen
Speaker 5: onder de bondgenoten. Nee, eens. En als je dan bijvoorbeeld
Speaker 5: naar de Britten kijkt... die horen ook in dat Europese
Speaker 5: nucleaire afschikkingsdeel... is het nog veel ernstiger. Dus die hebben onderzeeboten, maar...
Speaker 5: Het lanceervehikel, de raket waar je die kernkop dan opschroeft...
Speaker 5: is Amerikaans. Dus dat is nog... In die keten om
Speaker 5: alles bij elkaar te krijgen... is dat nog veel... Daarom
Speaker 6: worden die discussies ook gevoerd met de Fransen. Conventioneel
Speaker 4: dan. Dan moeten we gewoon de volle bak
Speaker 5: insteken. Dat is ook elke keer wat we hebben toegezegd.
Speaker 5: Maar dat is ook de deal die we hebben gemaakt...
Speaker 5: toen we de NAVO hebben opgericht. En dat zie je
Speaker 5: ook in de artikelen... van het verdrag van Washington. Volgens
Speaker 5: mij is het de tweede of de derde. Het staat
Speaker 5: letterlijk in dat een land allereerst... zijn eigen zaken voor
Speaker 5: elkaar moet hebben. En dan pas kun je uiteindelijk een
Speaker 5: beroep doen op artikel 5. Dus ook wij moeten dat doen.
Speaker 5: En al die bondgenoten van binnen de NAVO. We kunnen
Speaker 5: naar elkaar lopen kijken. Maar dat is een optelsom van
Speaker 5: lege hulzen. En een optelsom van lege hulzen is nog
Speaker 5: steeds een lege hulzen. Maar
Speaker 6: feitelijk moet je dus eigenlijk... en dat is ook wat
Speaker 6: Colby weer heeft gezegd... maar dat is ook de boodschap
Speaker 6: die een aantal voormalige... zal cursus op het bevel hebben
Speaker 6: van de NAVO... en Amerikaanse ambassadeurs net hebben gedaan... een
Speaker 6: stuk of zestien waren dat er... en die hebben gezegd,
Speaker 6: blijf met je poten af van de NAVO... daar kwam
Speaker 6: het feitelijk op neer... maar de boodschap was tegelijkertijd... want
Speaker 6: we hebben ook twijfel of dat inderdaad gaat gebeuren... dus
Speaker 6: de Europeanen moeten het alleen doen... dus ik denk dat
Speaker 6: het plan B is... dat we ervan uitgaan dat we
Speaker 6: misschien in de situatie... ook al blijft de NAVO bestaan,
Speaker 6: het toch alleen moeten doen. En wanneer zijn
Speaker 5: we daar nou klaar voor? Maar Rob, even op terug
Speaker 5: te komen. Dus als je die scenario's bij elkaar pakt...
Speaker 5: en je zegt, de Amerikanen stoppen er helemaal mee... dan
Speaker 5: moet je het alleen kunnen, toch? Dus je moet investeren
Speaker 5: in je eigen krijgsmacht. Dat is mijn punt, ja. Als
Speaker 5: de Amerikanen in de wiebelhouding waar ze nu in zitten...
Speaker 5: wel niet aantrekken, afstoten, dat is net een slechte relatie.
Speaker 5: Moet je het ook alleen doen. Moet je het ook
Speaker 5: alleen doen. Oké. En als de Amerikanen dan zeggen, nou
Speaker 5: weet je wat, het is wel goed zo... en we
Speaker 5: vertrouwen er eigenlijk wel op dat we vrienden blijven... dan
Speaker 5: moet je het
Speaker 4: ook
Speaker 5: uiteindelijk alleen kunnen
Speaker 4: doen. Dus
Speaker 5: mijn punt is elke keer, we hebben altijd die discussies...
Speaker 5: en dat is hartstikke leuk, en dat is ook hartstikke goed...
Speaker 5: maar uiteindelijk hebben we gewoon meer mensen nodig... meer en
Speaker 5: beter materiaal.
Speaker 6: Wanneer is dat nou zover? En dan kom ik terug
Speaker 6: op de geniale opmerking van Hugo... die zegt van, wij
Speaker 6: gaan hard, maar de Russen ook... Wanneer kom je dan
Speaker 6: in de situatie dat je denkt... vanuit jouw positie, jouw kennis...
Speaker 6: dat die boel in Europa op orde zou kunnen zijn?
Speaker 5: Eind 2028. Dat is wel snel. Maar je moet maar eens kijken,
Speaker 5: specifiek naar Nederland... daar kan ik gewoon vrijheid over spreken...
Speaker 5: is onze tankjes in 28 zijn hier binnen. Onze 790's die
Speaker 5: we besteld hebben, die zijn in 28 binnen. Onze extra F-35's,
Speaker 5: die komen in 28 binnen. Onze verratten, in ieder geval de
Speaker 5: multi-support ships... die komen in 28 binnen. Die F-35 met die
Speaker 5: klote updates, dit is natuurlijk heel erg. Wacht even. Hier
Speaker 5: geldt hetzelfde voor. Dat is die drie scenario's. Als de
Speaker 5: mechanen de stekker uittrekken, stel nou dat het allemaal niet
Speaker 5: meer functioneert, dan functioneert het niet meer. Of je zegt,
Speaker 5: ik vertrouw het niet en ik doe ze zelf weg,
Speaker 5: gebruik ze niet meer, dan zit je in dezelfde situatie.
Speaker 5: Je moet wel door. Wat wij moeten doen, en dat
Speaker 5: zijn we nu ook aan het doen... je moet er
Speaker 5: heel slim in zijn. Dus die F-35 ontwikkelt het hele
Speaker 5: programma om samen te werken. Dus de Nederlanders maken het
Speaker 5: landingsgestel en de kabelbomen. Je weet goed dat de motoren,
Speaker 5: zoals Rolls-Royce, dat is Britsen... al die motoren komen uit Groot-Brittannië...
Speaker 5: Dus je doet het echt wel uiteindelijk samen. Er zitten
Speaker 5: wel een paar dingen in. Kijk, ik zeg ook op
Speaker 5: het gebied van software... nou, stel nou dat de Amerikanen
Speaker 5: een software-update niet doorvoeren. Nou, oké, prima. Dan gebruik ik
Speaker 5: de TR3-software die we op dit moment in hebben zitten...
Speaker 5: met alle hardware die erbij hoort. En dan heb ik
Speaker 5: een platform wat capabeler is dan de Eurofighter... dan de Gripen,
Speaker 5: de Rafale voor de komende 15 jaar. Ik
Speaker 6: ben wel blij dat je 28 noemt. Want dat is het
Speaker 6: getal wat ik ook een aantal maal hier heb genoemd.
Speaker 6: Er werd nog heel even gelachen. Nou, hier voel je
Speaker 6: het wel mee, maar in de buitenwereld. Maar ik ben
Speaker 6: wel blij dat je het nu zelf ook zegt. Want
Speaker 6: dat is volgens mij ook zo. Het gaat veel en
Speaker 6: veel harder dan je denkt.
Speaker 5: Nee, maar kijk, ook bijvoorbeeld, onze tommerhoogs komen ook halverwege 28 binnen.
Speaker 5: We zijn ook nog met een aantal, dat is wel interessant,
Speaker 5: ik kan niet teveel over zeggen, we zijn ook met
Speaker 5: gap fillers bezig. Dus dat is niet iets wat ons is,
Speaker 5: maar wat eigenlijk om gaat, we zien ook dat sommige
Speaker 5: capabilities hebben voor de allerbeste versie gekozen, ook in het verleden,
Speaker 5: en daar heb je dus weinig van, maar die komen
Speaker 5: soms pas 20, 30 of 20, 32 binnen, dat is te laat. Niet dat
Speaker 5: we ermee moeten stoppen, want je hebt die wel uiteindelijk nodig.
Speaker 5: Want dat is ook afschrikking. Waar je dus moet voor zorgen,
Speaker 5: is dat je een gapfiller hebt. Ineens van die gapfillers,
Speaker 5: die tommen ook gauw binnenkomen. Je hebt
Speaker 6: quick fixes nodig, tot die
Speaker 5: tijd. Zeker. En dat is waar we nu ook keihard
Speaker 5: op inzetten. Ik denk wat ook wel wat gerust stelt...
Speaker 5: is op het gebied van drone detectie en uiteindelijk ook verdediging...
Speaker 5: hebben we een hoop dingen naar voren toe gehaald, flink geïnvesteerd...
Speaker 5: En dat is echt wel het spul wat we nu hebben.
Speaker 5: Het gaat ook gewoon over meer voertuigen, meer condonsystemen. Skyrangers,
Speaker 5: nog eentje, die komen ook 28, hopelijk eind 27 de eerste, 28 komen
Speaker 5: die binnen.
Speaker 6: En welke rol speelt Oekraïne daarbij? Die gaan dus nu
Speaker 6: exportcentraal oprichten door heel Europa. Dus ze gaan nu ook
Speaker 6: veel meer exporteren van hun eigen wapensystemen. In hoeverre is
Speaker 6: dat goed voor ons? Ja,
Speaker 5: dat is goed. Het heeft natuurlijk twee kanten. Kijk, wat
Speaker 5: het belangrijkste is... elk wapensysteem wat we uit Oekraïne weghalen...
Speaker 5: is er eentje die ze zelf niet hebben
Speaker 6: Ze maken een surplus, ze maken nu drie miljoen drones...
Speaker 6: en die hebben ze niet allemaal nodig.
Speaker 5: Nee, zeker. Maar wat ik denk wat het belangrijkste is
Speaker 5: om Oekraïne... is dat we samenwerken en dat we die
Speaker 5: data met elkaar delen... want dat is uiteindelijk de zuurstof
Speaker 5: die erin zit... en dat we dat slim doen. dat
Speaker 5: met Oekraïne, dat klinkt cru, de testing ground... want dat
Speaker 5: is allemaal leuk, zeker als het digitaal is... en met
Speaker 5: alle ritmes en dat soort dingen meer. Je weet pas
Speaker 5: of het functioneert als je het gebruikt hebt... tegen de
Speaker 5: radar van een ander. Nou, dat gebeurt daar ook zo.
Speaker 5: Dus ik denk wel degelijk dat je dat samen moet doen.
Speaker 5: En ik denk ook dat je veel meer standaardisatie moet.
Speaker 5: Dus niet hele grote wapensystemen... die je heel lang uiteindelijk
Speaker 5: in gebruik moet houden... maar veel sneller moet kunnen doorrouteren.
Speaker 5: En dan wil ik nog één ding over zeggen, Rob. Kijk,
Speaker 5: we hebben laatst bij ons, goed op het departement... alle
Speaker 5: mensen met betrekking tot de marine en de maritieme vlootvervanging...
Speaker 5: en dat soort zaken bij elkaar gebracht... En eigenlijk het
Speaker 5: beeld altijd was van... wat we nodig hebben zijn nog
Speaker 5: meer grote oppervlakteschepen. Ja, dat is nu wel weg. Dus
Speaker 5: ook onze vlootvoogd zegt ook van... ja, luister, ik heb
Speaker 5: nog wel wat nodig... maar ik heb niet per definitie
Speaker 5: nog een aantal grote oppervlakteschepen nodig... die na 2030 in de
Speaker 5: rechts komen. Wat ik nodig heb zijn autonome systemen... onder
Speaker 5: het water, op het water en boven het water. Ze
Speaker 5: zijn er al, hè. En daar hebben we grotere aantallen
Speaker 5: voor nodig. Dus ik denk, dat zijn bewegingen waarbij je
Speaker 5: normaal gesproken... die capability, die afschrikking pas in 2030, 2032... daar naartoe
Speaker 5: gaat werken. Nou, al die planners en slimme lui en experts...
Speaker 5: die brengen we nu eigenlijk naar voren toe. En dan
Speaker 5: vul je dat eigenlijk binnen de komende jaren veel meer.
Speaker 6: Geldt dat ook voor tanks?
Speaker 5: Nee, maar een tank blijft altijd... Ik denk niet dat
Speaker 6: een tank niet belangrijk is. Maar is dat een systeem
Speaker 6: dat je naar achteren kunt schuiven... of moet je dat
Speaker 6: naar voren houden
Speaker 5: Wat we met de tank doen, de herintroductie van de tank...
Speaker 5: het is heel goed om dat te zeggen, eigenlijk zijn
Speaker 5: dat 52 tanks. Ik heb de landmacht maar de ruimte gegeven
Speaker 5: om er 46 te kopen. Die andere zes heb ik wel
Speaker 5: een optie. En wat ik erbij heb gezet, is nog
Speaker 5: eens 300 miljoen autonome systemen. Dus Rob, dat tankbadeillon, dat loopt eind 27, 28,
Speaker 5: gaat dat... Echt gewoon op de laagvlakte oefenen. Jij herkent
Speaker 5: dat niet meer terug. Dus dat is een zwerm. Het
Speaker 5: heeft een operatiegebied waar ze actief zijn van misschien wel 80, 90 kilometer.
Speaker 5: We hebben het over modderships. Dat gaan we trouwens ook
Speaker 5: in Nederland maken. Met drones ook. Rijdend, vliegend, dat soort dingen.
Speaker 5: Maar ook met een soort pot die je achter kunt laten.
Speaker 5: Maar ook sensoren die je kunt verschieten met atjerie. Die
Speaker 5: weer bijvoorbeeld radar of beeld of akoestische sensoren hebben. En
Speaker 5: zo knopen we eigenlijk alles mee bij. Maar nou de
Speaker 6: industriele vraag. Wat daarbij komt. Want je schetst een ontwikkeling
Speaker 6: die ontzettend hard gaat. Waarbij de technologie continu aan het
Speaker 6: vernieuwen is. Hoe moet je in godsnaam als industrie daarop
Speaker 6: in spelen? Want je zei ook net van... Ja, maar
Speaker 6: misschien in 2030 kunnen we dan bepaalde investeringen doen. Omdat dan
Speaker 6: het project helemaal verder uit ontwikkeld is. Maar dat kan
Speaker 6: dus niet. Vandaarom ben je dus de productiecapaciteit kwijt. Dus
Speaker 6: je moet op een of andere manier gaan investeren in productiecapaciteit.
Speaker 6: Wat is daar nou de truc voor?
Speaker 5: Nou, de truc is eigenlijk om technologieontwikkelingen, innovatie... en eigenlijk
Speaker 5: het leveren van producten of drones... die daadwerkelijk bij eenheden
Speaker 5: gaan oefenen, trainen... en afschrikking veroorzaken, eigenlijk tegelijkertijd te gaan doen.
Speaker 5: Dus wat je eigenlijk doet, is niet zozeer bij bijvoorbeeld Milgram...
Speaker 5: die maakt van die robots 50 van die dingen kopen voor
Speaker 5: de komende 10 jaar. Maar wat je eigenlijk doet, is die
Speaker 5: capaciteit ook opbouwen. Dus nou... Wat je nu hebt is
Speaker 5: goed genoeg. Dus dit jaar kopen we er tien. Kun
Speaker 5: je al aan de slag. Vaak kun je ze ook
Speaker 5: niet heel veel meer hebben. Volgend jaar kom ik er honderd.
Speaker 5: En dan moet ze beter zijn. En een half jaar
Speaker 5: later kom ik er tweehonderd tot vijfhonderd. En zo heb
Speaker 5: je eigenlijk in tweeënhalf jaar tijd... heb je niet alleen
Speaker 5: de spullen, zeg maar... Niet alleen de industriële capaciteit. Wat
Speaker 5: je ook hebt, is die iteratieve ontwikkeling van innovatie. Dat
Speaker 5: idee wat ik net zei. Dat je heel snel capabilities
Speaker 5: en innovatie naar de warfighters brengt. Wat je er ook
Speaker 5: mee doet, is een incentive voor de industrie. Om sneller
Speaker 5: te leveren. Het goedkoper te maken. Als je meer levert,
Speaker 5: wil je er ook wat meer voor betalen. Dus hoe
Speaker 5: goedkoper je ze maakt, hoe sneller je de innovatie kunt doen.
Speaker 5: En de derde is ook omdat je continu die series
Speaker 5: moet updaten. Of tenminste, update. De stand van de technologie
Speaker 5: moet vervangen en aanpassen. Zorg er ook voor dat je
Speaker 5: het eenvoudiger maakt. Dus bepaalde softwareplatformen die eigenlijk sensoragnostisch zijn.
Speaker 5: Waarbij je continu kunt blijven innoveren. Ik vind het een
Speaker 5: upbeat verhaal.
Speaker 4: En ik zie Rob er niet eens heel sceptisch bij kijken. Nee,
Speaker 4: dat doe ik ook niet. Daarmee kunnen we op de
Speaker 4: radio afronden. Op de podcast gaan we langer door met luisteraarsvragen.
Speaker 4: Luistert u op de radio, dan verwijs ik naar boekestijlendewijk.nl
Speaker 4: of uw favoriete podcast-app. En dan kijken wij eens naar
Speaker 4: een vraag van Roel Elzinga. Die vraagt welke zesde generatie straaljager...
Speaker 4: gaat Defensie aanschaffen of mede ontwikkelen? En werken we al
Speaker 4: aan een eigen... Oh, dat is weer een andere kwestie.
Speaker 4: Een eigen orange dome. Leuk idee. Daarnaast de gouden dome
Speaker 4: van Trump... om het Nederlands luchtruim te beveiligen... want één
Speaker 4: operationeel Patriot-systeem lijkt me wat zuinigjes. Misschien eerst even de
Speaker 4: zesde generatie. Ja, dat is een goede vraag
Speaker 5: Kijk, zesde generatie vind ik wel leuk om daar iets
Speaker 5: over te zeggen. Dus in Europa, dus Frankrijk en Duitsland...
Speaker 5: die waren een jaar of acht bezig om... dat heet
Speaker 5: dan Future Combat Aviation System... de zesde generatie Europese jetten
Speaker 5: te ontwikkelen. Nou goed, Merkel en Macron hebben er acht
Speaker 5: jaar geleden... een handtekening voor gezet, 18 december... In 2025 is het
Speaker 5: hele programma opgeblazen. Ongelooflijk. Dat is zo rijmetaal dat de
Speaker 5: Duitse bedrijven er niet met elkaar uitkwamen. Waardeloos. Anderhalf miljard
Speaker 5: of zo voor het brand. Dus die is gewoon weg.
Speaker 5: En ik denk dat je daar ook uiteindelijk reëel in
Speaker 5: moet zijn. De F-35's die we hebben, en niet alleen Nederland.
Speaker 5: Besef je goed dat in ongeveer 28, 29... tussen de 600 en de 700
Speaker 5: F-35's in Europa zitten. Heel veel landen gaan ze gebruiken...
Speaker 5: En de hele gebruikerspool van F-35 is ongeveer straks 25, 26, 200 F-35's.
Speaker 5: Dus wat Europa moet doen, Europa moet gewoon een eigen
Speaker 5: F-35-hub bouwen. Dat doen we eigenlijk ook al. Als je
Speaker 5: kijkt naar onderdelen en onderhoud en dat soort dingen meer...
Speaker 5: en van die onderdelenpools, bijvoorbeeld One Logistics... die managt, dat
Speaker 5: noemen ze dan één operationele lijn... in Europa heb je
Speaker 5: er twee, die doet één operationele lijn... Die managt eigenlijk
Speaker 5: al die onderdelen. En die weet precies waar welke F-35 zit.
Speaker 5: En als er iets is, dat hij de juiste onderdelen krijgt.
Speaker 5: Dat moeten we doen. En waar ik zelf heel erg
Speaker 5: voorstander van ben. En de luchtmachten en de commandanten van
Speaker 5: de luchtmachten. Of CLRS heette het geworden. Gelucht- en ruimtestrijdkrachten.
Speaker 5: Andere steun. Ook steeds meer. Is dat we ook misschien
Speaker 5: moeten gaan nadenken. Volgens mij heette dat de Orange Jumper.
Speaker 5: Met de F-16's hadden we in Europa en Nederland testvliegtuigen.
Speaker 5: Dus nu duurt het best wel lang om bijvoorbeeld een meteor...
Speaker 5: of een stormshadow of een scalpel onder een F-35 te krijgen.
Speaker 5: Het heeft te maken met de
Speaker 3: software
Speaker 5: Maar dat kunnen wij ook zelf. En waarom kunnen we
Speaker 5: dat zelf? Omdat we heel veel jaren hebben gedaan. Maar
Speaker 5: mag dat? Nee, maar daar gaat het niet om. Wat
Speaker 5: interessant is, als wij dit komend anderhalf, twee jaar... in Europa,
Speaker 5: niet alleen Nederland, met de Noren, maar straks ook met
Speaker 5: de Polen... ons er keihard voor gaan maken... dan zien
Speaker 5: we vanzelf wel of die Amerikanen kleur gaan bekennen of niet.
Speaker 5: En
Speaker 6: ik
Speaker 5: denk dat het gaat. Dat is wel belangrijk, want dan
Speaker 5: moet je dus inderdaad gaan poken in de stopweg. Dan
Speaker 5: ga ik iets zeggen wat ik nooit mag zeggen, maar
Speaker 5: ik doe het toch? Toch maar wel. Uiteindelijk heb je
Speaker 5: nog iets anders. Je kunt, net zoals je iPhone, een
Speaker 5: F-35 jailbreken. Meer zegt hij niet over
Speaker 4: Even nog op basis van de tweede suggestie van Roel Els.
Speaker 4: Ik ga, denkt u eigenlijk niet, misschien toch een gemiste kans...
Speaker 4: in uw politieke carrière, dat u geen orange dome heeft gekondigd...
Speaker 4: om uw voetsporen van Trump... Het is ook een materieel kwestie.
Speaker 4: Het lijkt mij op uw borstel liggen, omdat...
Speaker 5: Nee, kijk, je hebt twee dingen erin. Enerzijds heb je
Speaker 5: de luchtverdeling, een soort bubbel creëren... waarin je goed tegen raketten,
Speaker 5: vliegtuigen en drones... uiteindelijk beschermd wordt. Dat is een beetje surreel.
Speaker 5: Je ziet dat heel erg geïnspireerd vanuit de Iron Dome
Speaker 5: in Israël. Maar dat besef je heel goed. Dat is
Speaker 5: een hele specifieke locatie. En ze kunnen daar heel goed testen.
Speaker 5: Want ze worden al jaren met raketten beschoten. Ze weten
Speaker 5: precies hoe dat werkt. En het is een klein gebied,
Speaker 5: maar dat is Nederland ook. Daar kan je prachtige domen
Speaker 4: overheen
Speaker 5: brengen. Waarom moet
Speaker 6: dat nou weer over Nederland?
Speaker 5: Nee, je moet... For defense. Dat is uiteindelijk wat je
Speaker 5: moet doen. Je moet zorgen dat je de ballistische raketten...
Speaker 5: en straks ook misschien al de hypersonenraketten... daar heb je
Speaker 5: patriots als systeem voor nodig... die moeten niet in Nederland staan.
Speaker 5: Die moet je eigenlijk richting de oostkant bewegen. Wat je
Speaker 5: wel moet doen, is op het gebied van drones... moet
Speaker 5: je je goed beschermen. Want dat is eigenlijk wat we
Speaker 5: ook gezien hebben... Oekraïne ze bij de vliegvelden in Rusland
Speaker 5: hebben gedaan. Met een containersje naar binnen toe. Dus lokaler
Speaker 5: moet je dat beschermen. Daarvoor hebben we ook flink geïnvesteerd
Speaker 5: in capaciteiten. Deze week nog extra radars voor de Noordzee.
Speaker 5: En dat is niet alleen voor de schaduwvloot die kleiner
Speaker 5: is dan 50 meter. Maar dat is ook een reëel risico.
Speaker 5: Dat daar een niet welwillend schip van een niet welwillende mogendheid...
Speaker 5: onder een vreemde vlag vliegt... en dat de drones uiteindelijk
Speaker 5: van de andere kant het land invliegen. Dus het moet
Speaker 5: eerst je detectie op orde hebben en dan interceptors. En
Speaker 5: voor die interceptors, nou, daar hebben we ook mooi Nederlands...
Speaker 5: natuurlijk die challenge uitgezet. Vier bedrijven gaan daar eigenlijk nu
Speaker 5: mee aan de slag. Dan komt de tweede challenge aan,
Speaker 5: die wordt heel mooi. En als het in mei ligt...
Speaker 5: Want TNO heeft een aantal echt unieke technologieën ontwikkeld. Hele
Speaker 5: kleine radars. Normaal zijn die heel groot. Dus hele kleine
Speaker 5: radars die je ook in zo'n Inceptor drone kan zetten.
Speaker 5: Maar nu is het alleen wat je kunt zien. En
Speaker 5: wat je elektromagnetisch kunt detecteren. Het zou maar zo kunnen
Speaker 5: zijn dat we met die tweede counter-drone-challenge... gaan zeggen, nou,
Speaker 5: die mag meedoen... maar dan moet je deze technologie gaan integreren.
Speaker 5: En dan zijn we het allereerste. En dan zeg ik weer,
Speaker 5: als je een interceptor-drone nodig hebt... die multimodaal is, niet
Speaker 5: alleen op zicht en die elektrische dingetjes... maar ook op radar,
Speaker 5: dan moet je de Nederlandse telekinologie... Zeker. Ik kan niet
Speaker 5: teveel over zeggen. Maar goed, dat is waar we nu
Speaker 5: wel mee bezig zijn. En ook met Jarek, de CEO
Speaker 5: van TNO. Heel specifiek om ons te richten. Niet alleen
Speaker 5: maar van die lange innovatietrajecten. Maar eigenlijk heel kort schrikjes.
Speaker 5: Wat heb je nu op de plank liggen? Waar hebben
Speaker 5: wij dan zo'n toepassingsbehoefte? Zodat we eigenlijk in een paar
Speaker 5: maanden tot een jaar dat operationeel hebben.
Speaker 4: Ik wilde de derde vraag van Roel Elzegar eigenlijk overslaan,
Speaker 4: maar omdat hij zelf begint over de dreiging die ook
Speaker 4: van de kant van de Noordzee kan komen, hij wilde
Speaker 4: ook weten hoe kwetsbaar de Nederlandse kust is voor een invasie.
Speaker 5: Ja, invasie van de trons is natuurlijk een ander verhaal.
Speaker 5: En kijk, ik denk, als je het hebt over invasie,
Speaker 5: denk ik dat het niet reëel is. We hebben zoveel
Speaker 5: barrières en ellende daar liggen. Zandstranden? Wat? Nee, nee, nee
Speaker 6: Ze klappen tegen al die windmolens aan.
Speaker 5: Daar heb je het eerder over, een invasie van drones.
Speaker 5: En dan voornamelijk onder het water. Dus alles wat op
Speaker 5: het water en boven het water is... heb je allemaal
Speaker 5: hartstikke mooie sensors voor. En het bizarre is, zodra je
Speaker 5: onder water gaat... gelden er hele andere natuurwetten. Dus dat
Speaker 5: moet je echt anders doen. En daar zijn we nu
Speaker 5: ook hard mee bezig. En bijvoorbeeld Pink Lobster. Dat is
Speaker 5: ook een Nederlandse inventie vanuit Delft. En daar hebben we
Speaker 5: nu gewoon echt een hele serie van gekocht. En de
Speaker 5: marine zijn die nou uiteindelijk ook aan het gebruiken. Sensoren. Ja, essentioren.
Speaker 5: Maar je moet eerst weten waar het is. En de volgende,
Speaker 5: als je eenmaal ze kunt detecteren... en je kunt onder
Speaker 5: water ook autonoom navigeren... dat is best wel lastig, maar
Speaker 5: wij hebben er best goede software op... dan kun je
Speaker 5: er op een gegeven moment ook iets tegenaan laten vliegen.
Speaker 4: Of varen. Hedden van der Bijl vraagt... liggen er niet
Speaker 4: grote kansen om ook economische spin-off te hebben... van alle
Speaker 4: defensieinvesteringen door als land of Europees... voorlopend te worden in
Speaker 4: een aantal militaire domeinen? Ik denk, zegt Hedden, bijvoorbeeld aan cybersecurity...
Speaker 4: HSD in Den Haag of Space, Delft-Noordwijk... Door clustering van
Speaker 4: bedrijven en kennisinstellingen... deels gefinancierd uit budget van Defensie... kunnen
Speaker 4: we kennis en technologie ontwikkelen... die we kunnen verkopen binnen Europa.
Speaker 4: Hierdoor blijft het niet bij alleen geld uitgeven aan onze Defensie...
Speaker 4: maar kunnen we er ook aan verdienen. Dit is een
Speaker 4: echte tuinmanvraag.
Speaker 5: Hij heeft helemaal gelijk. Die satellieten bouwen hier allemaal Nederlandse technologie.
Speaker 5: Wat goed genoeg is van Nederland is ook goed genoeg
Speaker 5: van Frankrijk. Zeker die lasercommunicatie is uniek. Op het gebied
Speaker 5: van drones geldt dat eigenlijk ook. Dat doen we ook
Speaker 5: samen met Oekraïnse bedrijven... om de laatste, voornamelijk software, hierin
Speaker 5: te krijgen. We zijn ook heel goed in centrotalogie, quantum.
Speaker 5: En daar hebben we eigenlijk de Nederlandse innovatiegebieden op gericht.
Speaker 5: Net zoals space, quantum, intelligente systemen, slimme materialen. Een ander
Speaker 5: mooi voorbeeld is, die slimme materialen zijn we in Nederland
Speaker 5: heel goed in. We hebben de technologie, maar we kunnen
Speaker 5: het ook maken. We hebben de hele chemische basisindustrie, supervezels.
Speaker 5: En wat het mooie is, als je zo'n panzervoertuig hebt
Speaker 5: van rijmetaal, zo'n boxer heet dat... Daar hebben we best
Speaker 5: wel veel van. Daar hebben we ook meer van gekocht.
Speaker 5: Alleen daar zitten module achterop. Dat noemen ze missiemodule. Eigenlijk
Speaker 5: zo'n bakje. Of een kanon of iets dergelijks. Dat is
Speaker 5: allemaal van panzerstaal. Dat weegt hartstikke veel. Dus we hebben
Speaker 5: nu een traject opgezet. Een soort roadmap is het eigenlijk.
Speaker 5: Om die te maken van composiet. Superlicht en nog veel sterker.
Speaker 5: En ballistisch beschermd. Als het maar zijn kan. Nu komt
Speaker 5: het bizar hè. wat wel goed is en wat we
Speaker 5: ook nog moeten doorbreken... is die roadmap lag op 2030. Dus
Speaker 5: om zo'n panzermodule in composieten te maken, superlicht... zouden we
Speaker 5: hem ergens in 2030 klaar hebben en zou het gaan integreren.
Speaker 5: Weet je wat het
Speaker 6: punt is? Het zou 1820 moeten zijn.
Speaker 5: Nee, hij
Speaker 6: is er al.
Speaker 5: We hebben de technologie door TNO en NLR allemaal laten testen.
Speaker 5: Dus de technologie is er. Dat is een halve. Nu
Speaker 5: zijn we een hele module aan het maken. Die gaan
Speaker 5: we ook aan dezelfde testen, de NAVO-testen, onderwerpen. Vooruitzichten zijn
Speaker 5: heel goed. Het zou maar zo kunnen zijn dat je
Speaker 5: in 2026 zo'n hele module hebt. En nu komt het. Dus
Speaker 5: wat je dan hebt, zo'n roadmap is dit jaar 5 miljoen,
Speaker 5: volgend jaar 10 miljoen. Nou goed, en dan in 2030 gaan we
Speaker 5: het integreren, onze totale behoeftes, 100 miljoen. Maar Dus dit jaar
Speaker 5: heb ik eigenlijk 100 miljoen nodig. Niet alleen 100 miljoen. De behoefte
Speaker 5: die de landmacht stelt... want die stelt de behoefte is,
Speaker 5: ik heb panzervoertuigen nodig. En dan zeg je, zo'n missionmodule
Speaker 5: moet van panzerstaal zijn. Dus Jan Zwillens, die moet nu
Speaker 5: zijn behoefte gaan aanpassen. Of we zeggen, luister, je vraagt dit,
Speaker 5: maar je krijgt dat. En de truc is nu dat
Speaker 5: we bij Rijnmetaal... want die willen het eigenlijk niet. Want
Speaker 5: Rijnmetaal is eigenlijk gewoon een staalbedrijf. Dat soort dingen meer.
Speaker 5: En dat gaat niet vanzelf. Die gaan niet bij ons. Oh,
Speaker 5: dat is een goede innovatie. Nee, dat zouden we moeten
Speaker 5: gaan eisen. En dat eisen en dat ook afdwingen. Dat
Speaker 5: begint bij jezelf. Dus als wij ze gaan gebruiken en
Speaker 5: het werkt. Dan gaan andere landen het ook doen. En
Speaker 5: ik vind dat dit een goede ontwikkeling is. En ik
Speaker 5: vind ook dat die boxers. Nou, er staan er 1800 of
Speaker 5: zo in backlog bij Rijnmetaal. Dat die allemaal zo'n module
Speaker 5: moeten krijgen.
Speaker 4: Cool. Dan heb ik tot slot hier nog een materieel
Speaker 4: kwestie aangesneden door Jury Nijs. Die zegt, Trump wilde in
Speaker 4: zijn eerste ambtsperiode de Europese troepen terughalen, maar deed dat
Speaker 4: niet uit kostenoverweging. Toch steekt het nu weer de kop op.
Speaker 4: Kunnen we hem niet helpen door voor te stellen Amerikaans
Speaker 4: materieel over te kopen, zodat hij weg kan en wij
Speaker 4: zijn mooie spullen hier houden? Zit daar wat in? Ik
Speaker 4: denk dat ze het niet eens meenemen. In het hypothetische
Speaker 4: geval dat ze weggaan,
Speaker 5: laat ze staan. Want het is veel te duur om
Speaker 6: mee te nemen. Dat
Speaker 5: hebben ze in
Speaker 6: Afghanistan ook gedaan. Dat laat je gewoon staan. Dat is
Speaker 6: laatst meegenomen
Speaker 4: Ik
Speaker 5: zou het tegen Dirk zeggen van... Maar wat natuurlijk wel
Speaker 5: interessant is... wat ik meteen aan dacht, is de Pearl-pakketten.
Speaker 5: En de Pearl-pakketten zijn die pakketten... die Europese landen uiteindelijk...
Speaker 5: Een uniek Amerikaans materiaal besteedt voor Oekraïne. Dat kunnen we
Speaker 5: zelf ook. Nee, heel veel luchtverdelingen, want daar gaat het
Speaker 5: vaak over. Dat zijn Patriots of dat is Walt Nesum,
Speaker 5: dat is dan wel Scandinavisch. Maar de kroketten die erin
Speaker 5: gaan voor de luchtverdeling... om Kiev veilig te houden, dat
Speaker 5: zijn Amraams. Dus ik sta er een beetje daar aan
Speaker 5: te denken. We kopen al best wel veel aan stok
Speaker 5: van de Amerikanen. Maar dat gaat nu uiteindelijk naar Oekraïne
Speaker 4: Misschien nog even de laatste week naar kijken. Dan was
Speaker 4: dit weer Boekestein en de Wijk. Namens Arjan Boekestein en
Speaker 4: Rob de Wijk zeg ik dank voor het luisteren. Speciale
Speaker 4: dank aan Gijs Duinman. En fijn weekend.