WEBVTT - Bij de Oekraïense luchtverdediging 0:00:03.020 --> 0:00:10.719 Blijf scherp. BNR Nieuwsradio. Boekestein in de Wijk. Hugo Rijtsma. 0:00:10.770 --> 0:00:12.469 Welkom bij Boekestein in de Wijk. Op zoek naar de 0:00:12.510 --> 0:00:15.290 nieuwe wereldorde met de gast Christina uit Den Haag, commandant 0:00:15.310 --> 0:00:16.890 bij de Oekraïnse Luchtverdediging. 0:00:16.910 --> 0:00:17.190 Hallo. 0:00:18.170 --> 0:00:20.250 Christina, je bent een paar dagen in Nederland. Rechtstreeks vanaf 0:00:20.270 --> 0:00:23.200 het front in Donetsk. Waar zit je dan 0:00:23.590 --> 0:00:25.320 Ik zit in de regio van Pokrovsk 0:00:26.150 --> 0:00:30.430 Dat is het zuidelijk deel van het vrije stuk nog. 0:00:30.450 --> 0:00:35.520 Je hebt daarboven die gefortificeerde steden. Kramatorsk, Sloviansk. Daaronder zit 0:00:35.550 --> 0:00:39.720 je dan. Het geldt inmiddels als bezet gebied. Pokrovsk zelf. 0:00:39.760 --> 0:00:41.800 Hoewel ik begrijp dat de Russen daar... als ze de 0:00:41.820 --> 0:00:44.500 stad inlopen hun leven nog niet helemaal zeker kunnen zijn. 0:00:44.520 --> 0:00:50.379 Zo is het ook weer niet. naar woensdag, die zei... 0:00:49.880 --> 0:00:54.160 afgelopen week 291 Russische aanvallen in de sector afgeslagen. Er is 0:00:54.180 --> 0:00:58.880 ook een grote Oekraïnse tegenaanval mislukt. Het is het heftigste 0:00:58.900 --> 0:01:00.420 deel van het front eigenlijk nog steeds. 0:01:00.480 --> 0:01:01.660 Op dit moment wel, ja 0:01:02.140 --> 0:01:04.340 Kun je ons iets vertellen over hoe dat van dag 0:01:04.380 --> 0:01:05.680 tot dag voor jou daar gaat? 0:01:07.400 --> 0:01:10.190 Dus zoals je zei, ik ben commandant bij de Air 0:01:10.209 --> 0:01:13.590 Defence op dit moment. Dus voor mij is het lucht 0:01:13.630 --> 0:01:16.110 mijn operational field, zo te zeggen. Dus ik heb heel 0:01:16.130 --> 0:01:21.250 veel werk. Gemiddelde 20 dronen per nacht, per shift. Op de 0:01:21.270 --> 0:01:24.860 grond gaat het gelukkig stabiel. Het Oekraïnse leger heeft heel 0:01:24.890 --> 0:01:28.880 veel vijandelijke machten gewoon teruggestuurd. Dus op dit moment zijn 0:01:28.920 --> 0:01:32.700 drie nieuwe dorpjes vrijgezet van Roessen. Dus het gaat best 0:01:32.720 --> 0:01:36.980 wel goed op dit moment, stabiel. Alleen maar een grote 0:01:37.000 --> 0:01:39.060 bedreiging komt van de lucht natuurlijk, omdat het op de 0:01:39.080 --> 0:01:42.730 grond niet zo meer actief is. Maar op de lucht 0:01:42.750 --> 0:01:45.789 hebben wij drie keer meer activiteit dan bijvoorbeeld zes maanden 0:01:45.830 --> 0:01:46.250 geleden 0:01:46.690 --> 0:01:48.790 Ja, de lucht daar komen we zo op, maar dus 0:01:48.830 --> 0:01:51.450 op de grond. De Russen lijken ook in jouw sector 0:01:51.470 --> 0:01:54.650 niet echt veel verder te komen voorbij Pokrovsk. En je 0:01:54.670 --> 0:01:58.410 ziet ze maar daaronder. Zonder meer Zaporizhia, dat de Oekraïners 0:01:58.490 --> 0:02:00.270 echt wat terug hebben weten te pakken? 0:02:00.290 --> 0:02:05.310 Zij proberen wel. Er zijn elke dag kleine groepjes van Russen... 0:02:05.130 --> 0:02:09.070 die proberen wel richting Prokofs te gaan of Constantinivka bijvoorbeeld. 0:02:09.120 --> 0:02:11.190 Het is op dit moment niet gelukt. We hebben een 0:02:11.240 --> 0:02:13.620 sterke defensielijn daarop gezet. En 0:02:13.680 --> 0:02:15.820 je zit dan net daarachter en je richt je vooral 0:02:15.880 --> 0:02:19.780 op de Shahed-trones? Of wat precies vanuit de Russische kant komt? 0:02:21.150 --> 0:02:23.990 Nou, richting steden is het natuurlijk, Zagits, voor ons een 0:02:24.010 --> 0:02:27.329 grote bedreiging. Bij ons, wij staan tien kilometers van de 0:02:27.590 --> 0:02:31.010 eerste lijn. En daar hebben we mee te maken met surveillance-dronen. 0:02:31.070 --> 0:02:33.630 En dat is een grote bedreiging. Want nu bijvoorbeeld is 0:02:33.650 --> 0:02:37.690 het kamikaze-drone niet alleen maar voor kamikaze. Maar Zagits bijvoorbeeld 0:02:37.730 --> 0:02:39.430 draagt thermocamera's. 0:02:39.470 --> 0:02:39.590 Dus we 0:02:39.630 --> 0:02:43.350 zijn op dit moment surveillance-drone. Die kan wel uurtjes lang vliegen, 0:02:43.389 --> 0:02:48.250 informatie live sturen. En ze dragen heel vaak Starlink op. 0:02:48.840 --> 0:02:51.620 En dat geeft lijninformatie die meestal wordt gevolgd door een 0:02:51.639 --> 0:02:52.519 rakettenaanval 0:02:53.440 --> 0:02:55.239 En wat zijn die surveillance drones? Zijn dat ook van 0:02:55.260 --> 0:02:57.880 die vliegtuigen achter of zijn dat quadcopters die daar dan 0:02:57.919 --> 0:02:58.269 rondzien 0:02:58.660 --> 0:03:02.500 Dat zijn gewoon drones zoals bijvoorbeeld Orlan of Monia. Dat 0:03:02.520 --> 0:03:05.860 is een Russische drone die ons informatie... en op het 0:03:05.900 --> 0:03:07.820 moment dat de informatie niet meer nodig is... geeft hij 0:03:07.860 --> 0:03:12.410 piloot signaal dat hij moet neerstorten. Shahid zijn nu ook 0:03:12.450 --> 0:03:15.610 surveillance drones. Dus het zijn kamikaze en surveillance drones. Op 0:03:15.630 --> 0:03:18.630 het moment dat ze genoeg informatie hebben geeft de piloot signaal... 0:03:18.710 --> 0:03:20.529 Dat die gewoon ergens moet neerstoren. 0:03:20.550 --> 0:03:24.190 Ja, enorm van belang voor het gevecht, die drones. Rob, 0:03:24.210 --> 0:03:26.709 jij zit op afstand. Arjan, jij zit hier in de studio. 0:03:26.750 --> 0:03:29.680 Die drone warfare, dat is ook iets waar jullie enorm 0:03:29.690 --> 0:03:31.930 naar zitten te kijken. Hoe daar de verhoudingen zijn 0:03:32.340 --> 0:03:36.640 Zeker. En soms zijn de Oekraïners in het voordeel. Soms 0:03:36.960 --> 0:03:38.960 haalt de Russen weer in. Hoe staat het nu? De 0:03:39.000 --> 0:03:40.600 Oekraïneren zijn heel goed bezig nu, hè? 0:03:41.760 --> 0:03:44.690 Ja, Oekraïne is heel goed bezig met de ontwikkeling van 0:03:44.790 --> 0:03:50.350 nieuwe technologische devices. Niet alleen met dronen, maar ook bijvoorbeeld dronejammers. 0:03:50.630 --> 0:03:54.610 Er zijn heel grote succes in dat. Bijvoorbeeld gisteren is 0:03:54.650 --> 0:03:59.060 het voor de eerste keer een nieuwe interceptor-antisugit getest en 0:03:59.120 --> 0:04:05.220 uitgekomen op de markt. Heel effectief. Heel duur natuurlijk. Maar 0:04:05.260 --> 0:04:08.270 dat is binnen zes maanden ontwikkeld. Dus daar kunnen wij 0:04:08.310 --> 0:04:11.850 wel een tempel zien... van hoe creatief het Oekraïense leger 0:04:11.890 --> 0:04:13.080 op dit moment is 0:04:13.730 --> 0:04:16.250 Wat haal je nou vooral uit de lucht? Zijn dat 0:04:16.270 --> 0:04:22.740 nou verkenningstroons? Zijn dat aanvalstroons? Hoe moet ik dat zien? 0:04:22.779 --> 0:04:23.740 En waarmee doe je dat? 0:04:25.060 --> 0:04:27.720 Op dit moment is het meestal, zeg het, drones. Of 0:04:27.760 --> 0:04:32.420 die roese zilnet alternative, die heet Geran. Dus dat is 0:04:32.460 --> 0:04:36.169 bijna hetzelfde, alleen maar een goedkope versie. Dus dat is 0:04:36.190 --> 0:04:39.190 het meeste wat we nemen. Gemiddeld, zoals ik zei, is 0:04:39.210 --> 0:04:42.969 het twintig per nacht. Voor een team van twee of 0:04:42.990 --> 0:04:47.490 drie mannen maximaal. Ik kan zeggen voor onze regio bijvoorbeeld... 0:04:46.770 --> 0:04:52.520 dat wij hebben voor afgelopende zes maanden... meer dan 250 dronen neergestort. Zo. 0:04:53.010 --> 0:04:54.830 Maar hoe doe je dat dan? Doe je dat door 0:04:54.850 --> 0:04:59.219 middel van elektronische ordersvoering? Dus het jammen van die drones, 0:04:59.260 --> 0:05:01.600 HSA uit de lucht met antidrones, hoe doe je dat? 0:05:02.600 --> 0:05:06.460 Ik sta bij een team die heet Interceptor Team. Wij 0:05:06.480 --> 0:05:10.980 gebruiken een kleine first person view drone, dat is FPW. 0:05:11.040 --> 0:05:14.060 En op de FPW staat een kleine raket. Die wordt 0:05:14.080 --> 0:05:18.190 begeleid persoonlijk door een piloot. En wordt gezet precies op 0:05:18.230 --> 0:05:22.390 welk moment naar die target gaan. Opleiding is heel zwaar. 0:05:22.410 --> 0:05:25.290 Het gaat voor één maand basistraining. En daar heb je 0:05:25.310 --> 0:05:28.909 tot vijf maanden extra training nodig. Want je kan voorstellen 0:05:28.930 --> 0:05:31.970 dat het vliegen met een raket op. En als je 0:05:32.010 --> 0:05:36.310 op een verkeerde moment of naar een verkeerde plek gaat draaien... 0:05:35.589 --> 0:05:38.810 gaat die op het huis landen of in de stad bijvoorbeeld. 0:05:38.830 --> 0:05:42.390 Dus daardoor gelden bepaalde regels en de training is zo zwaar. 0:05:42.450 --> 0:05:45.969 En controle ook, zeg maar. Die dronecontrole is heel sensitief. 0:05:46.010 --> 0:05:49.150 Dus minder dan een millimeter beweging van je vinger... kan 0:05:49.190 --> 0:05:52.669 wel tot catastrofische consequenties gaan leiden. 0:05:53.320 --> 0:05:58.190 Nou ja, die cijfers die je nu moet onderscherpen... dat 0:05:58.250 --> 0:06:02.070 is toch eigenlijk redelijk recent, als ik goed ben geïnformeerd. 0:06:02.130 --> 0:06:05.380 Want die werden voorheen toch behoorlijk in de richting van 0:06:05.400 --> 0:06:07.979 steden gestuurd. En die worden nu ook aan het front gebruikt. 0:06:08.740 --> 0:06:10.500 Kan je daar iets over vertellen hoe dat gegaan is? 0:06:11.380 --> 0:06:13.880 Ja, dat klopt. Dus er zijn twee soorten sagits, zeg maar. 0:06:13.900 --> 0:06:18.400 Die oude versie gaat op een minder, zeg maar, snel... 0:06:18.080 --> 0:06:22.799 en gaat richting de steden. Grote snelheidssagits zijn gebruikt als surveillance-stronen. 0:06:22.839 --> 0:06:25.400 Dus zij gaan richting de frontlijn en kunnen tot vier 0:06:25.420 --> 0:06:29.300 uur gewoon vrij vliegen. En soms gaan ze heel hoog 0:06:29.339 --> 0:06:31.100 en dan op een moment zie je het heel laag... 0:06:30.900 --> 0:06:34.240 op honderd meter boven je huis bijvoorbeeld... Gaan ze bepaalde 0:06:34.279 --> 0:06:38.350 informatie ophalen en dan richten in een stad met een 0:06:38.410 --> 0:06:42.770 heel snelle snelheid dat het heel vaak neer door de 0:06:42.830 --> 0:06:46.830 interceptors kan worden opgepakt. Dat is op dit moment het 0:06:46.880 --> 0:06:47.839 meeste wat we zien 0:06:48.220 --> 0:06:50.680 Hoe lang zit je daar nu eigenlijk in dat gebied? 0:06:52.279 --> 0:06:53.940 Wanneer ben je daar gekomen en hoe lang zit je 0:06:53.960 --> 0:06:54.610 daar nu 0:06:55.160 --> 0:06:56.670 Ik ben sinds vier maanden ongeveer. 0:06:57.270 --> 0:07:00.110 Oké, en dan zie je al in die vier maanden 0:07:00.170 --> 0:07:02.810 het veranderen. Dan zie je ook de tactieken veranderen van 0:07:02.850 --> 0:07:04.010 de Russen 0:07:04.490 --> 0:07:07.909 Ja, voor vier maanden hebben wij drie nieuwe soorten schagits, 0:07:07.930 --> 0:07:11.510 zo te zeggen. Structureerde drone, nieuwe ontwikkelingen van de drone. 0:07:11.550 --> 0:07:15.030 En twee nieuwe geraan. En we hebben ook een nieuwe 0:07:15.050 --> 0:07:17.810 tactiek van de Russen gezien. Dus op die schagits zelf 0:07:17.850 --> 0:07:21.590 zetten ze FPV-dronen... die normaal gesproken niet meer dan 20 kilometer 0:07:21.610 --> 0:07:25.710 konden vliegen. Zij gebruiken het schagit als een moederdroon... om 0:07:25.770 --> 0:07:27.840 verder in de stad te gaan vliegen. En omdat ze 0:07:27.860 --> 0:07:33.380 zo snel, klein en met heel goede mobiliteit zijn... gaan 0:07:33.400 --> 0:07:36.180 ze vertrekken op het moment dat de schiet niet meer 0:07:36.200 --> 0:07:42.700 kan vliegen. En worden ze neergestort op bewegende auto's of scholen. 0:07:42.760 --> 0:07:45.720 En het grootste gevaar is dat je niet kan reageren. 0:07:45.760 --> 0:07:47.120 Dat hoor je niet en dat zie je ook 0:07:47.140 --> 0:07:51.900 niet. Kan je ons iets vertellen? Wat gaat er de 0:07:51.920 --> 0:07:54.119 komende maanden gebeuren? Durf je er iets over te zeggen? 0:07:55.470 --> 0:07:58.490 Ja, dit soort voorspanningen kunnen nooit doen, dat weet je niet. 0:07:58.510 --> 0:08:01.030 Maar wat wij nu zien is dat Rusland aan het 0:08:01.070 --> 0:08:06.460 voorbereiden is voor bepaalde actie. Niet alleen maar in Pokrovsk, 0:08:06.500 --> 0:08:09.900 maar in het hele Harkiefregio bijvoorbeeld. 0:08:09.940 --> 0:08:10.980 In Harkief, in het noorden? 0:08:11.020 --> 0:08:14.560 Ja, ze zijn iets aan het voorbereiden daar. Of het 0:08:14.580 --> 0:08:17.310 klopt of niet, dat alleen maar de tijd gaat laten 0:08:17.320 --> 0:08:21.250 zien. Maar er wordt wel iets van een lente-offensief, zomer-offensief verwacht, hè? 0:08:21.530 --> 0:08:25.470 En er zijn ook in Donetsk ontzettend veel Russische troepen samengetrokken. 0:08:25.510 --> 0:08:29.130 Ja, de eerste doel van Rusland nu is natuurlijk om Donbass, 0:08:29.170 --> 0:08:31.910 om het hele Donbass compleet te houden. Dus dat is 0:08:31.930 --> 0:08:34.720 het eerste doel. De doel voor Pokrovs tot nieuwjaar is 0:08:34.740 --> 0:08:37.440 het niet gebeurd. Dus nu het hele concentratie gaat over 0:08:37.460 --> 0:08:40.440 Donbass ten eerste. En natuurlijk naar het lente is het 0:08:40.500 --> 0:08:44.339 altijd meer activiteit. Dus dat is niet iets dat als 0:08:44.360 --> 0:08:45.080 verrassing komt. 0:08:46.190 --> 0:08:49.309 Hoe werkt dat eigenlijk? Want het is natuurlijk echt heel interessant... 0:08:48.870 --> 0:08:51.000 om jou te horen praten over dit soort dingen. Want 0:08:51.010 --> 0:08:54.360 zo vaak hoor je dat niet. Kijk, wat ik ook 0:08:54.380 --> 0:08:59.020 hoor uit de Oekraïense kant... is dat brigades... Jij zit 0:08:59.080 --> 0:09:03.459 in de peloton, hè? Ja. Dus dat is onderdeel van 0:09:03.520 --> 0:09:04.699 een grotere brigade, mag 0:09:04.720 --> 0:09:05.040 ik 0:09:05.080 --> 0:09:10.370 aannemen. Als je dat goed doet, dan ben je ook 0:09:10.410 --> 0:09:13.990 in staat om daar punten voor te krijgen. En dat 0:09:14.030 --> 0:09:16.730 vertaalt zich weer in extra geld. En ik heb ook 0:09:16.770 --> 0:09:21.959 gezien dat die brigades zelf eigenlijk eisen kunnen gaan stellen... 0:09:21.670 --> 0:09:25.580 aan de droonsystemen die ze gaan inzetten. Is jou er 0:09:25.600 --> 0:09:28.260 iets van bekend? Hoe werkt dat eigenlijk? Weet je dat? 0:09:29.420 --> 0:09:32.700 Ja, alleen maar daar mogen wij geen informatie geven. Niet 0:09:32.740 --> 0:09:32.940 in het 0:09:33.300 --> 0:09:36.870 publiek. Dat begrijp ik. Ik heb het wel gehoord, maar 0:09:36.890 --> 0:09:39.650 van een voormalige minister... die heeft het me uitgelegd 0:09:40.360 --> 0:09:43.620 Dat klopt, alleen maar dat moet in het privé besproken worden. 0:09:44.220 --> 0:09:47.880 Maar zou je kunnen zeggen... dat de OVN'ers beter zijn 0:09:47.920 --> 0:09:53.050 in decentralisatie en creativiteit... dan de Russen, die misschien centralistischer opereren? 0:09:53.090 --> 0:09:53.690 Kan je dat zeggen? 0:09:53.770 --> 0:09:57.110 Oh, absoluut. Als ik naar de allemaal ontwikkelingen kijk... naar 0:09:57.130 --> 0:10:00.300 de interceptors bijvoorbeeld, naar alle dronen... die hebben ze zelf ontwikkeld, 0:10:00.320 --> 0:10:03.320 dus wat... Wat mensen zien, is niet alles. Het is 0:10:03.340 --> 0:10:06.440 niet alleen maar interceptors. Dus in elke kleine keldertje of 0:10:06.500 --> 0:10:10.179 elke huis... mensen zijn bezig met de ontwikkeling van dronen. 0:10:10.220 --> 0:10:13.520 En ik heb voor de afgelopende week vijf verschillende dronen 0:10:13.570 --> 0:10:18.970 getest gezien. Het was echt ongelofelijk. Dus ze zijn echt 0:10:19.030 --> 0:10:24.770 op dit moment leidende macht... in het drone-ontwikkelenveld. En ze 0:10:24.790 --> 0:10:27.429 hebben echt een heel goede kans... dat ze in de 0:10:27.470 --> 0:10:30.360 toekomst echt kern van onze defensie staan. 0:10:31.390 --> 0:10:34.750 En dat geldt ook voor Europa. Wat Christina doet en 0:10:34.770 --> 0:10:38.710 die organisatie en die innovatie daaromheen... is dat eigenlijk waar 0:10:38.750 --> 0:10:42.100 Europa ook heen moet? Hier wordt ook gesproken over een drone-muur... 0:10:42.120 --> 0:10:45.120 die we hebben willen tegen Russische agressie. 0:10:46.730 --> 0:10:49.270 Twee weken geleden was ik in Litouwen en daar heb 0:10:49.309 --> 0:10:51.590 ik al die drones gezien die op dit ogenblik ook 0:10:51.610 --> 0:10:55.650 worden ingezet in Oekraïne. En die worden nu ook ingezet voor, 0:10:55.690 --> 0:10:59.500 laten we zeggen, de dronemuren van Litouwen, om maar eens 0:10:59.540 --> 0:11:03.080 wat te noemen. Dus dat gebeurt op dit ogenblik al 0:11:03.140 --> 0:11:05.780 en wat ik ook ontzettend interessant vind is dat er 0:11:05.820 --> 0:11:09.760 over en weer dus tussen... Dus landen zoals Nederland, maar 0:11:09.780 --> 0:11:12.880 ook Denemarken... worden gewoon gekeken van hoe kan je gezamenlijk 0:11:12.900 --> 0:11:15.290 die drones verder ontwikkelen. Een deel van die drones wordt 0:11:15.330 --> 0:11:19.210 al in Nederland gebouwd... en die wordt dan vervolgens naar 0:11:19.270 --> 0:11:22.510 Oekraïne verscheept. Dat zien we op dit ogenblik ook gebeuren. 0:11:22.550 --> 0:11:27.709 Dus in die samenwerking tussen Oekraïne en de... En de 0:11:27.750 --> 0:11:31.700 andere leden of andere lidstaten van de NAVO, bijvoorbeeld de 0:11:31.760 --> 0:11:35.880 Ukraïne is geen NAVO-lidstaat, maar goed, van de NAVO-lidstaten, zie 0:11:35.920 --> 0:11:39.069 je dus gewoon dat er dus enorme vorderingen op dit 0:11:39.110 --> 0:11:42.229 ogenblik worden gemaakt. En ja, dat is natuurlijk ook goed 0:11:42.250 --> 0:11:45.250 voor de verdediging van Europa. Dus wij moeten daar heel 0:11:45.309 --> 0:11:47.199 erg van leren. Ja, 0:11:47.420 --> 0:11:50.320 wij moeten even naar het jingletje. Dan kan ondertussen Christina 0:11:50.360 --> 0:12:14.620 ons alle geheime informatie geven. vanuit Nederland ook, dus aan 0:12:14.640 --> 0:12:18.740 materieel en aan organisatie... naar jullie team toe gaat. Hoe 0:12:18.760 --> 0:12:20.140 gaat dat in z'n werk 0:12:21.040 --> 0:12:24.839 Ja, Nederland doet heel veel. Het moet ook gezegd worden 0:12:25.120 --> 0:12:28.939 dat 90% van de ondersteuning voor Oekraïne... voor afgelopen jaar 2025 0:12:28.860 --> 0:12:32.199 komt uit de Europese Unie. Dus dat is heel belangrijk. 0:12:32.240 --> 0:12:35.800 En heel veel komt uit Nederland. Helaas is dat niet genoeg, 0:12:35.840 --> 0:12:38.140 want op dit moment bijvoorbeeld... ik kan spreken wel voor 0:12:38.160 --> 0:12:43.030 mijn brigade, dat is de 29e brigade... Onze lucht, air defense, 0:12:43.070 --> 0:12:46.210 krijgt alleen maar bijvoorbeeld... die ministerie koopt hier alleen maar 0:12:46.230 --> 0:12:49.290 de interceptors. Maar dat mag je niet gewoon zomaar vliegen. 0:12:49.309 --> 0:12:52.550 Je hebt een heleboel equipment nog nodig. Bijvoorbeeld antenne, bijvoorbeeld 0:12:52.570 --> 0:12:56.200 een auto... waar de controlling center en air traffic wordt gezet. 0:12:56.240 --> 0:13:00.380 En dat wordt helaas niet door de ministerie... of door 0:13:00.420 --> 0:13:04.120 de officiële supply chain aan ons gegeven. En daar hebben 0:13:04.160 --> 0:13:07.290 wij NGO's meer nodig. Want anders krijgen wij dat niet. 0:13:07.330 --> 0:13:10.569 Dus het is een beetje van... zeg maar een auto geven, 0:13:10.590 --> 0:13:13.550 maar zonder sleutel. Dus zo werkt het gewoon. Dus wij 0:13:13.590 --> 0:13:16.170 kunnen helemaal niks doen zonder de race van de equipment. 0:13:16.210 --> 0:13:19.210 En dit equipment zorgt alleen maar op dit moment... NGO's 0:13:19.250 --> 0:13:22.450 aan ons te leveren. Of soms moeten wij zelf kopen. 0:13:22.510 --> 0:13:24.910 En het is ook heel moeilijk om achter te komen. 0:13:24.950 --> 0:13:27.130 Soms moet je drie tot vier maanden wachten. En stel 0:13:27.150 --> 0:13:29.830 je voor, vier maanden op de frontlijn is heel lange tijd. 0:13:29.850 --> 0:13:33.790 Dingen zijn continu aan het wijzigen. Dus het zou heel 0:13:33.830 --> 0:13:37.890 mooi zijn als bijvoorbeeld... dat wel aangenomen wordt bij onze 0:13:37.910 --> 0:13:39.329 ministerie van Defensie... 0:13:39.290 --> 0:13:43.300 Een van die NGO's is Protect Ukraine... van de Nederlandse 0:13:43.320 --> 0:13:46.059 schrijver Jaap Scholten. Tommy Wieringa werkt daar ook voor. Die 0:13:46.080 --> 0:13:49.020 is op dit moment buiten geparkeerd. Die is jouw chauffeur nu. 0:13:49.860 --> 0:13:53.120 Daar kunnen mensen dus overigens met hun donatie heen om 0:13:53.160 --> 0:13:55.780 te helpen. Maar dus die contacten met de overheid... daar 0:13:55.800 --> 0:13:57.900 valt nog wat aan te verbeteren, begrijp ik uit je verhaal? 0:13:59.250 --> 0:14:01.990 Ja, zeker. We zijn vandaag bij de Tweede Kamer geweest. 0:14:02.050 --> 0:14:05.510 En we hebben gesproken over wat voor ondersteuning kan... bijvoorbeeld 0:14:05.580 --> 0:14:09.680 het ministerie van Defensie aan NGO's... bijvoorbeeld specifiek aan Protect 0:14:09.740 --> 0:14:12.820 Ukraine aanbieden. Want op dit moment is het Jaap en 0:14:12.860 --> 0:14:17.100 Tommy enige mensen... en enige NGO die aan ons spullen geven. 0:14:17.140 --> 0:14:23.960 En dat bijvoorbeeld... Kogvijfestjes bijvoorbeeld, interceptors ook, medische supplies heel veel. 0:14:24.000 --> 0:14:28.940 En evacuatierobots, dus bijvoorbeeld het eerste evacuatierobot... die ooit ontwikkeld 0:14:29.000 --> 0:14:32.860 is met snelheid van 70 kilometer... is ontwikkeld in samenwerking met 0:14:32.880 --> 0:14:35.640 Protect Your Crane. Dat is het eerste robot ooit die 0:14:35.680 --> 0:14:38.830 zo snel kan bewegen in de hele wereld. En dat 0:14:38.850 --> 0:14:41.430 hebben wij gekregen. Dus daarom is er zo'n belangrijke ondersteuning 0:14:41.450 --> 0:14:44.790 aan NGO's. Vandaag stonden we daar te spreken, wij hebben 0:14:44.830 --> 0:14:49.810 heel veel ondersteuning, theoretisch, alleen maar het ligt ergens een 0:14:49.830 --> 0:14:54.220 probleem met initiatief. Dus het moet meer actief zich instellen 0:14:54.250 --> 0:14:56.930 voor die soort samenwerking met NGO 0:14:57.420 --> 0:14:59.860 Rob, weet jij waar dat aan schort? Dat dat niet 0:14:59.880 --> 0:15:00.000 goed 0:15:00.020 --> 0:15:00.160 zou 0:15:00.180 --> 0:15:00.280 zijn 0:15:00.420 --> 0:15:05.660 Ik denk dat dat komt door de verwervingsprocedures van bijvoorbeeld 0:15:05.680 --> 0:15:09.610 het ministerie van Defensie. Ja, dat is gewoon heel erg lastig. 0:15:09.650 --> 0:15:13.820 Daar zijn allemaal procedures voor en dan moet dat worden aanbesteed. 0:15:13.860 --> 0:15:17.060 En ga zo maar door. En je kan niet zomaar 0:15:17.100 --> 0:15:20.720 geld geven aan NGO's die dingen gaan ontwikkelen. Dus dat 0:15:20.780 --> 0:15:23.990 is ontzettend lastig voor de overheid om dat te doen. 0:15:24.050 --> 0:15:25.690 Althans in Nederland, want ik weet dat het in andere 0:15:25.710 --> 0:15:26.310 landen wel kan. 0:15:27.180 --> 0:15:30.100 Ja, het is ook zo dat bijvoorbeeld de NGO van 0:15:30.120 --> 0:15:32.980 Protect Ukraine... heeft de aanvraag al van de general staff 0:15:33.020 --> 0:15:38.080 in Kiev. Dus ze hebben ook zelf gevraagd waarom dat 0:15:38.140 --> 0:15:42.930 niet kan. Dus ik snap ook die procedure. Ik ben 0:15:42.970 --> 0:15:46.370 wel voorstaande natuurlijk dat het via officiële supply chain gaat... 0:15:46.670 --> 0:15:49.690 Maar het moet ergens zo gebeuren, want die bureaucratische procedure 0:15:49.710 --> 0:15:53.109 ook in Oekraïne bijvoorbeeld, zijn tot zes maanden. En tot 0:15:53.150 --> 0:15:55.130 zes maanden is best veel lange tijd. Soms is het 0:15:55.170 --> 0:15:58.530 al te laat. Of die mensen bestaan gewoon niet meer. 0:15:58.570 --> 0:16:01.120 Of het kan ook zijn dat de regio niet meer 0:16:01.150 --> 0:16:04.460 Oekraïns is. Dus het is ook zinloos om die soort 0:16:04.480 --> 0:16:07.700 van equipment te leveren bijvoorbeeld. Maakt niet uit wat voor is. 0:16:07.740 --> 0:16:11.240 Die leveringsperiode gewoon niet zo lang. En bij NGO's soms 0:16:11.280 --> 0:16:16.050 is het veel sneller. Wij hebben bijvoorbeeld een evacuatierobot gekregen. 0:16:16.090 --> 0:16:19.830 Sinds december hebben wij zes robotten gekregen. Als je via 0:16:19.850 --> 0:16:22.360 het ministerie doet, wacht je tot vier maanden alleen maar 0:16:22.380 --> 0:16:22.940 voor de eerste. 0:16:23.440 --> 0:16:25.260 Er is een andere manier van werken, een andere manier 0:16:25.280 --> 0:16:27.480 van denken nodig in die situatie. En dat is misschien 0:16:27.540 --> 0:16:30.600 iets dat wij aan deze kant, de veilige kant van Europa, 0:16:30.660 --> 0:16:32.120 ons ook meer eigen moeten maken. 0:16:32.160 --> 0:16:32.980 Meer effectief, 0:16:33.000 --> 0:16:35.790 ja. Ja, dat moeten we zeker doen. Dat is echt 0:16:35.830 --> 0:16:37.870 een groot probleem. En je ziet nu met de hele 0:16:37.890 --> 0:16:40.670 discussie over de NAVO, waarvan Trump heeft gezegd... nou, de 0:16:40.690 --> 0:16:44.150 hele organisatie interesseert me geen klap meer. Dat betekent dus 0:16:44.210 --> 0:16:47.830 eigenlijk gewoon dat je heel snel reparaties moet doen. verricht 0:16:47.870 --> 0:16:51.200 in Europa om je verdediging op orde te krijgen. Maar 0:16:51.220 --> 0:16:54.180 dat betekent dus automatisch ook dat je de procedures moet versnellen. 0:16:54.200 --> 0:16:56.320 En dat is een nachtmerrie bij Defensie 0:16:57.180 --> 0:17:04.180 Kan jij weten, want je hebt er aan gewerkt. Ja, 0:17:04.200 --> 0:17:05.159 toen was het allemaal heel anders 0:17:05.810 --> 0:17:08.250 Toen was er geen oorlog in Europa. 0:17:08.290 --> 0:17:09.190 Dat was zeker anders 0:17:09.510 --> 0:17:11.790 Toen dachten we nog dat de Heerlijke Vrede was uitgebroken. 0:17:11.830 --> 0:17:15.949 Christina, we noemden Trump al. Wij staan af en toe 0:17:15.970 --> 0:17:18.040 al met ons hoofd tegen het bureau te bonken... als 0:17:18.060 --> 0:17:20.480 we naar die man luisteren. Hoe is dat daar? 0:17:22.350 --> 0:17:26.670 Ja, ten eerste was in Oekraïne een heel sterke reactie 0:17:26.710 --> 0:17:30.930 tegen zijn woorden. Dat was wereldwijd. Maar op dit moment 0:17:30.950 --> 0:17:34.290 denken mensen gewoon dat dat absoluut zinloos is. Dat de 0:17:34.350 --> 0:17:36.090 oorlog een beetje een spel voor hem is. Dus het 0:17:36.109 --> 0:17:38.629 gaat hier over mensen's leven. Dus het is geen spel, maar... 0:17:38.930 --> 0:17:41.960 Mensen proberen een beetje te negeren, zeg maar. Want als 0:17:42.000 --> 0:17:45.320 je zich bezighoudt met mensen die gewoon conflicten zoeken... in 0:17:45.359 --> 0:17:48.639 plaats van vrede, dan word je meer een negatieve gedachte. 0:17:48.660 --> 0:17:51.709 En Oekraïne heeft genoeg op zijn eigen rug... dat ze 0:17:51.730 --> 0:17:54.830 gewoon richting Trump gaan kijken. Dus op dit moment is 0:17:54.869 --> 0:17:57.010 het bijna onzichtbaar, moet ik het eerlijk zeggen 0:17:57.490 --> 0:17:57.670 Ja 0:17:57.890 --> 0:17:57.970 Ja. 0:17:58.680 --> 0:18:02.060 grotere problemen dan zo'n oranje baby in het witte huis. 0:18:02.119 --> 0:18:04.500 Ja, het wordt meer zeg maar mems gemaakt voor de 0:18:04.540 --> 0:18:07.350 grap bijvoorbeeld. Interesse worden wel gespeeld als een grap dat 0:18:07.369 --> 0:18:09.889 mensen gaan lachen... maar verder niks meer. Niemand neemt het 0:18:09.910 --> 0:18:11.369 serieus gewoon. 0:18:11.550 --> 0:18:14.470 Je werkt met mensen die al maanden achter elkaar... misschien 0:18:14.490 --> 0:18:17.790 wel jaren achter elkaar gewoon in de krijgsmacht zitten... en 0:18:17.810 --> 0:18:20.100 ook niet naar huis kunnen. Toch? Dat lees ik dan 0:18:20.320 --> 0:18:20.879 Dus 0:18:20.900 --> 0:18:22.929 je werkt met dodelijk vermoeide mensen 0:18:23.560 --> 0:18:24.240 Hoe houden ze het vol? 0:18:26.670 --> 0:18:31.290 Ten eerste, ze hebben een heel grote spirituele geloof, zeg maar. 0:18:31.350 --> 0:18:35.760 En een morele kompas ook nog. Dus ik heb vaak gevraagd, 0:18:35.800 --> 0:18:38.230 hoe hou je het vol gewoon? Dat is vier jaar. 0:18:38.260 --> 0:18:42.560 En sommige van die mensen zijn sinds 2014 nog bezig met oorlog, hè? 0:18:42.580 --> 0:18:45.520 Dus ik vraag, hoe doe je dat? En ze zeggen, ja, 0:18:45.560 --> 0:18:47.560 ik heb geen kans. Het gaat over de leven van 0:18:47.580 --> 0:18:50.859 mijn kinderen. Dus mijn grootvader heeft hier gevochten. Daar is 0:18:50.880 --> 0:18:54.000 het tweede wereldoorlog. Ik kan gewoon niet mijn laan verraten. 0:18:54.020 --> 0:18:56.710 Dat gaat gewoon niet, hè? En ik zie heel vaak 0:18:56.750 --> 0:19:00.870 dat ze bijvoorbeeld... als ze een buitenlander zien, kijken ze 0:19:00.910 --> 0:19:04.400 heel positief. Dus kijken ze, je bent allemaal gekomen uit 0:19:04.420 --> 0:19:06.580 een ander land. Je hebt je familie verlaten, alleen maar 0:19:06.600 --> 0:19:09.260 voor ons. En dan zien ze er een beetje hoop voor. 0:19:09.280 --> 0:19:12.660 Dus ze voelen zich niet vergeten. Dat geeft nog extra 0:19:12.840 --> 0:19:15.540 kracht dat ze verder kunnen gaan. 0:19:15.580 --> 0:19:17.179 En jij spreekt Oekraïens, 0:19:17.200 --> 0:19:18.730 hè? Ja, en Russisch 0:19:19.590 --> 0:19:21.189 Heb je beide geleerd? 0:19:21.210 --> 0:19:21.580 Ja 0:19:22.030 --> 0:19:23.830 En hoe heb je dat gedaan 0:19:24.550 --> 0:19:31.780 Google Translator. Ja, elke keer als ik tien minuutjes had... 0:19:31.480 --> 0:19:34.459 zat ik gewoon achter Google Translator, schrijf woordjes... en dan 0:19:34.480 --> 0:19:36.600 probeer je oud te spreken. En dan vroeg ik Oekraïners 0:19:36.619 --> 0:19:41.380 gewoon even corrigeren. En Russisch was precies omdat soms moesten wij... 0:19:42.820 --> 0:19:46.359 bijvoorbeeld met gevangenen spreken. En ik was verantwoordelijk voor een 0:19:46.380 --> 0:19:49.730 rapport voor gevangenen. Dus ik moest ook Russisch leren 0:19:50.280 --> 0:19:52.080 Je bent zelf Nederlands-Bulgaars, hè? 0:19:52.119 --> 0:19:52.520 Ben 0:19:52.580 --> 0:19:54.119 je in Bulgarije geboren of niet? 0:19:54.140 --> 0:19:58.900 Ja. Ja, wel geboren, maar hier opgegroeid. In Den Haag. 0:19:58.960 --> 0:20:03.869 En bij de Universiteit van Amsterdam heb ik politicologie afgestudeerd. 0:20:03.900 --> 0:20:07.490 Bij dubbele specialisatie. Ik kon gewoon niet kiezen. Dus ik dacht, nou, 0:20:07.550 --> 0:20:11.449 ik ga voor allebei. En ik had geweldige professoren eigenlijk. 0:20:11.490 --> 0:20:14.310 Ik ben heel dankbaar voor mijn professoren. Bijvoorbeeld Sarah de Lange, 0:20:14.330 --> 0:20:15.450 Wouter van der Brugge, 0:20:15.510 --> 0:20:16.790 Erik Schlisser. Die 0:20:16.830 --> 0:20:20.350 zijn mijn docenten. We hebben samengewerkt bij onderzoeken bijvoorbeeld, maar... 0:20:20.650 --> 0:20:25.830 dankbaar die kennis en goede opleiding die ik heb gekregen... 0:20:24.790 --> 0:20:27.830 ben ik gekomen dat nou, wat gebeurt nou allemaal met 0:20:27.869 --> 0:20:31.350 het oorlog? Moeten wij iets toch doen, hè? En gelukkig 0:20:31.369 --> 0:20:33.750 ben ik naar Oekraïne gegaan... want ik sta heel sterk 0:20:33.770 --> 0:20:36.429 met mijn voeten op de grond om te begrijpen... dat 0:20:36.450 --> 0:20:41.480 het iets meer aan de diplomatieke kant moet gebeuren... dat 0:20:41.520 --> 0:20:44.520 dit niet meer gebeurt. Want het is verschrikkelijk dat in 2026... 0:20:46.240 --> 0:20:49.300 Op basis van de Geneve-conventie hebben wij zoiets gebeuren... en 0:20:49.320 --> 0:20:53.240 wij kunnen niks doen al vier jaar. Dat is ongelofelijk. 0:20:53.290 --> 0:20:55.930 Als je met je bril van je studie naar dat 0:20:55.970 --> 0:20:58.770 conflict kijkt... waar je nu zelf onderdeel van bent, dat 0:20:58.790 --> 0:21:01.590 is natuurlijk wel bizar. Maar ben je dan ook anders 0:21:01.609 --> 0:21:03.780 naar zo'n conflict gaan kijken, denk je? Denk je dat 0:21:03.840 --> 0:21:06.120 je daar nu op een heel andere manier naar kijkt... 0:21:05.900 --> 0:21:07.680 dan wanneer je zo'n studie niet hebt gehad? 0:21:08.609 --> 0:21:14.899 Jazeker. Het mooiste aan mijn studie was... dat in de 0:21:14.940 --> 0:21:19.000 tijden hadden wij heel veel discussies. Vrije discussies gewoon. En 0:21:19.220 --> 0:21:21.869 iedereen mocht gewoon delen wat je denkt. En heel veel ervaring, 0:21:21.900 --> 0:21:25.659 onze docenten bijvoorbeeld... En het was altijd zo dat ze 0:21:25.680 --> 0:21:28.700 een beetje van challenge gaan voor je eigen mening. Dus 0:21:28.720 --> 0:21:30.460 je hebt een food of thoughts. Dus loop je naar 0:21:30.480 --> 0:21:32.379 huis en denk je, hey, misschien is dat zo. Misschien 0:21:32.400 --> 0:21:34.399 heb ik het niet gelijk. Ik ga even een ander 0:21:34.440 --> 0:21:39.620 punt kijken. En ik vergelijk mezelf bijvoorbeeld met andere studenten 0:21:39.660 --> 0:21:44.530 van andere universiteiten, andere landen bijvoorbeeld. In Oekraïne bijvoorbeeld. En 0:21:44.590 --> 0:21:47.290 ik zie een grote verschil. Dus ik denk, als ik 0:21:47.310 --> 0:21:49.670 niet die studie had gevolgd, zou ik gewoon lekker thuis 0:21:49.710 --> 0:21:52.750 blijven en gewoon verder gaan werken. Dat het niet... Wat 0:21:52.770 --> 0:21:56.690